24h

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương vừa cho biết đã nhận được một số phản ánh, kiến nghị của đối tác tài xế Công ty TNHH Grab liên quan đến giá cước áp dụng với khách hàng cùng các khoản phí, chiết khấu, khấu trừ đối với tài xế.

Theo phản ánh, giá cước một số chuyến xe được cho là ở mức thấp hoặc có xu hướng giảm, trong khi tài xế phải tự trang trải chi phí đầu vào và chịu các khoản phí, chiết khấu, khấu trừ do nền tảng áp dụng. Điều này khiến số tiền thực nhận sau mỗi chuyến bị thu hẹp.

Một số tài xế cũng đề nghị làm rõ cách xác định, điều chỉnh giá cước; cơ chế tính phí, chiết khấu, các khoản khấu trừ cũng như việc thông báo khi những chính sách này thay đổi.

Về nội dung này, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã có giấy mời làm việc và văn bản đề nghị Công ty TNHH Grab cung cấp thông tin, tài liệu liên quan. Một số doanh nghiệp cung ứng dịch vụ gọi xe qua ứng dụng khác tại Việt Nam cũng được đề nghị cung cấp tài liệu về chính sách giá, phí áp dụng đối với hành khách và tài xế để phục vụ việc rà soát, đánh giá thị trường.

Cơ quan quản lý cạnh tranh cho biết đang tiếp tục thu thập, xác minh thông tin. Trường hợp quá trình rà soát phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về cạnh tranh sẽ tiến hành điều tra, xử lý theo thẩm quyền.

Sau mỗi cuốc xe, tài xế còn lại bao nhiêu?

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh những ngày gần đây, trên một số hội nhóm mạng xã hội xuất hiện lời kêu gọi tài xế Grab tắt ứng dụng, không nhận chuyến trong hai ngày 12 - 13/9. Những ý kiến được chia sẻ chủ yếu xoay quanh giá cước, các khoản khấu trừ và thu nhập thực nhận sau mỗi chuyến xe.

Một trường hợp được tài xế đưa lên mạng xã hội cho thấy chuyến xe máy dài 18,53 km nhưng số tiền tài xế nhận được là 46.900 đồng, tương đương khoảng 2.530 đồng/km nếu chỉ tính theo quãng đường. Đây là trường hợp riêng lẻ, không đại diện cho toàn bộ chuyến xe hay mức thu nhập chung của tài xế trên nền tảng. Song trường hợp này phần nào cho thấy vì sao câu chuyện về số tiền tài xế thực nhận đang nhận được sự quan tâm.

Số tiền nhận được sau mỗi chuyến cũng chưa phải thu nhập cuối cùng của tài xế. Người chạy xe còn phải tự trang trải nhiên liệu, bảo dưỡng, khấu hao phương tiện cùng các chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động. Bởi vậy, vấn đề không chỉ nằm ở giá một cuốc xe cao hay thấp, mà còn ở cách xác lập giá, các khoản phí, khấu trừ và số tiền thực tế người trực tiếp thực hiện chuyến đi nhận được.

Trước những thông tin kêu gọi tài xế tắt ứng dụng, Grab cho biết hoạt động vận hành dịch vụ vẫn diễn ra bình thường, các chỉ số liên quan đến chất lượng dịch vụ và hoạt động của đối tác tài xế vẫn ổn định. Doanh nghiệp cũng cho biết đã ghi nhận các thông tin, thảo luận trên mạng xã hội và đang đánh giá tình hình.

Bình luận với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh câu chuyện này, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng, trong mô hình kinh doanh nền tảng, doanh nghiệp có quyền xây dựng chính sách giá, phí và cơ chế hợp tác trong khuôn khổ pháp luật. Nhưng khi những chính sách này tác động trực tiếp đến thu nhập của một lực lượng lớn đối tác tài xế, vấn đề không chỉ là doanh nghiệp được quyền quyết định mức nào, mà còn là tài xế được biết gì và biết vào thời điểm nào.

“Tài xế cần có đủ thông tin để biết một chuyến đi được tính giá như thế nào, những khoản nào sẽ bị khấu trừ và số tiền mình dự kiến thực nhận trước khi quyết định nhận chuyến. Nếu chính sách giá, phí hoặc chiết khấu thay đổi, những nội dung tác động trực tiếp đến quyền lợi của đối tác cũng cần được thông tin rõ ràng”, Luật sư Biên phân tích.

Minh bạch “phần chia”

Theo Luật sư Nguyễn Đức Biên, chính ở điểm này việc cơ quan quản lý yêu cầu các nền tảng cung cấp chính sách giá, phí đối với cả hành khách và tài xế có ý nghĩa đáng chú ý. Việc rà soát chưa đồng nghĩa doanh nghiệp có vi phạm, nhưng sẽ giúp làm rõ cơ chế vận hành của thị trường và cách lợi ích được phân bổ giữa các chủ thể tham gia.

Một nền tảng có thể áp dụng nhiều mức giá khác nhau tùy thời điểm, khu vực, cung - cầu hoặc chương trình khuyến mại. Vấn đề cần nhìn vào không chỉ là con số cuối cùng khách hàng phải trả, mà còn là các nguyên tắc tác động đến khoản tiền tài xế nhận được sau khi hoàn thành chuyến đi.

Luật sư Biên cho rằng, dưới góc độ pháp luật cạnh tranh, mức giá thấp hay tỷ lệ chiết khấu cao tự thân chưa đủ để kết luận có vi phạm. Việc đánh giá còn phụ thuộc vào thị trường liên quan, vị trí của doanh nghiệp, cách thức chính sách được áp dụng và tác động thực tế đối với cạnh tranh. Đây cũng là lý do cần chờ kết quả rà soát của cơ quan có thẩm quyền thay vì suy diễn từ một vài chuyến xe hoặc phản ánh riêng lẻ.

Tuy nhiên, ở góc độ quan hệ giữa nền tảng và tài xế, câu chuyện minh bạch có thể được đặt ra ngay từ quá trình thiết lập chính sách. Người trực tiếp bỏ phương tiện, nhiên liệu, thời gian và chịu chi phí vận hành cần có cơ sở để tính toán hiệu quả kinh tế của mỗi chuyến xe trước khi quyết định tham gia.

“Nếu tài xế chỉ nhìn thấy số tiền cuối cùng mà không đủ thông tin để hiểu vì sao mình nhận được mức đó, hoặc chính sách tác động đến thu nhập thay đổi nhưng khó dự liệu, bất đồng rất dễ phát sinh. Minh bạch ở đây không có nghĩa doanh nghiệp phải từ bỏ quyền xây dựng chính sách kinh doanh, mà là các bên tham gia cần có đủ thông tin về những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của mình”, Luật sư Biên cho biết.

Theo Luật sư Nguyễn Đức Biên, bài toán còn nằm ở sự cân bằng lợi ích. Nền tảng cần mức giá đủ cạnh tranh để thu hút khách hàng và duy trì thị trường, nhưng cũng cần bảo đảm cơ chế hợp tác đủ sức giữ chân lực lượng tài xế. Nếu một mắt xích liên tục cảm thấy lợi ích bị thu hẹp, sự ổn định của cả hệ thống có thể bị ảnh hưởng.

“Cuối cùng, điều cần làm rõ không chỉ là nền tảng thu bao nhiêu phần trăm hay tài xế nhận bao nhiêu tiền trên một cuốc xe. Quan trọng hơn là cơ chế hình thành và phân chia khoản tiền ấy có đủ rõ để tài xế biết mình đang tham gia vào một giao dịch như thế nào, phải chịu những khoản gì và thực nhận bao nhiêu. Khi “phần chia” được minh bạch, những bất đồng về quyền lợi cũng sẽ có cơ sở để được nhìn nhận và giải quyết rõ ràng hơn”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhấn mạnh.

Nguyễn Giang