24h

Không chỉ giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng hay doanh nghiệp, các đối tượng lừa đảo còn lợi dụng những hoạt động mang ý nghĩa cộng đồng để tạo lòng tin. Giải chạy thiện nguyện, chương trình dành cho trẻ em, cuộc thi thể thao hay trao học bổng đều có thể bị giả mạo nhằm tiếp cận người dân.

Theo cảnh báo của Công an thành phố Cần Thơ mới đây, thủ đoạn này đáng lưu ý bởi nội dung ban đầu thường không mang dấu hiệu bất thường rõ rệt. Một chương trình vì cộng đồng, hỗ trợ trẻ em hay trao học bổng vốn dễ tạo thiện cảm, từ đó khiến người tiếp nhận giảm cảnh giác.

Các trang giả mạo có thể được thiết kế khá chuyên nghiệp, sử dụng hình ảnh trẻ em, vận động viên, người nổi tiếng, huy chương, áo thi đấu, giấy chứng nhận hoặc hình ảnh trao giải. Thậm chí, hình ảnh và nội dung của một chương trình có thật có thể bị sao chép gần như nguyên vẹn rồi đưa lên fanpage giả, chạy quảng cáo hoặc chia sẻ vào các hội, nhóm trên mạng xã hội.

Nếu chỉ nhìn giao diện, lượng người theo dõi hay những bình luận phía dưới, người dùng rất khó xác định tính xác thực. Trong khi đó, những thông tin quan trọng hơn như địa chỉ trang, lịch sử đổi tên, thời điểm thành lập, thông tin liên hệ và kênh công bố chính thức của đơn vị tổ chức lại thường bị bỏ qua.

Sau khi có người quan tâm, đối tượng chủ động nhắn tin, gửi biểu mẫu hoặc đường link đăng ký. Đáng chú ý, chúng không nhất thiết yêu cầu chuyển ngay một khoản tiền lớn.

Chương trình ban đầu có thể được giới thiệu là miễn phí, được tài trợ hoặc chỉ phát sinh một khoản nhỏ dưới những tên gọi như phí xác nhận, giữ chỗ, vận chuyển quà, nhận áo, nhận huy chương hay kích hoạt hồ sơ.

Chính khoản tiền nhỏ này có thể khiến nạn nhân chủ quan. Sau lần chuyển đầu tiên, đối tượng tiếp tục đưa ra những lý do như giao dịch bị lỗi, chuyển sai nội dung, cần xác minh tài khoản, hoàn tất thủ tục nhận lại tiền hoặc phải nộp thêm một khoản khác.

Từ một giao dịch tưởng như không đáng kể, nạn nhân có thể từng bước bị kéo vào chuỗi thao tác tài chính do đối tượng dựng sẵn.

Rủi ro cũng không dừng ở số tiền đã chuyển. Thông qua các biểu mẫu đăng ký giả, đối tượng có thể thu thập họ tên, ngày sinh, số điện thoại, địa chỉ, email. Nguy hiểm hơn là những yêu cầu cung cấp ảnh căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, thông tin thẻ hoặc dữ liệu xác thực không cần thiết đối với việc tham gia một sự kiện.

Từng hỗ trợ pháp lý cho nhiều nạn nhân bị lừa đảo, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, điểm đáng lưu ý của thủ đoạn này nằm ở cách đối tượng từng bước xây dựng lòng tin thay vì gây sức ép ngay từ đầu.

“Người dân không nên đánh giá mức độ rủi ro chỉ bằng số tiền được yêu cầu chuyển lần đầu. Một khoản phí nhỏ có thể chỉ là bước thăm dò để xác định nạn nhân đã tin tưởng và sẵn sàng thực hiện theo hướng dẫn hay chưa. Khi nạn nhân đã chuyển tiền, đối tượng sẽ dễ tiếp tục đưa ra những lý do khác để dẫn dụ thực hiện thêm các giao dịch”, Luật sư Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, một chương trình có thật không đồng nghĩa với việc fanpage đang quảng bá chương trình đó cũng là trang chính thức. Logo, hình ảnh, nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức đều có thể bị sao chép để dựng một kênh giả mạo.

Vì vậy, trước khi đăng ký hoặc chuyển tiền, người tham gia cần đối chiếu thông tin với kênh chính thức của đơn vị tổ chức, kiểm tra tài khoản nhận tiền, mục đích thu và phương thức thanh toán được công bố. Những yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân không rõ mối liên hệ với ban tổ chức cần đặc biệt thận trọng.

Luật sư Tuấn cũng lưu ý, dữ liệu cá nhân thu được từ một kịch bản lừa đảo có thể tiếp tục bị sử dụng cho những kịch bản khác. Khi đã có họ tên, số điện thoại, địa chỉ, ảnh căn cước hoặc một số thông tin liên quan đến tài khoản, đối tượng có thể xây dựng những cuộc gọi, tin nhắn mạo danh với mức độ thuyết phục cao hơn.

“Mật khẩu, mã PIN, mã OTP hay mã xác thực ngân hàng không phải là thông tin cần cung cấp để đăng ký một giải chạy, nhận học bổng hay tham gia chương trình thiện nguyện. Khi yêu cầu bắt đầu chuyển từ đăng ký thông thường sang cung cấp thông tin bảo mật, cài ứng dụng lạ hoặc thực hiện thao tác tài chính để “xác minh”, “kích hoạt”, “hoàn phí”, người dân cần dừng lại ngay”, Luật sư Tạ Anh Tuấn khuyến cáo.

Trong trường hợp đã chuyển tiền và nhận thấy dấu hiệu bất thường, theo luật sư, người dân không nên tiếp tục làm theo hướng dẫn với hy vọng nộp thêm tiền để lấy lại khoản đã mất. Cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ, đồng thời lưu giữ tin nhắn, đường link, thông tin tài khoản nhận tiền, hình ảnh fanpage, biên lai chuyển khoản và các dữ liệu liên quan để cung cấp cho cơ quan chức năng.

“Điều cần nhớ là một chương trình có thật chưa chắc trang đang mời mình đăng ký là thật; khoản tiền được yêu cầu ban đầu nhỏ cũng không đồng nghĩa rủi ro nhỏ. Chỉ một lần chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu thiếu kiểm chứng cũng có thể trở thành bước đầu của cả một chuỗi lừa đảo phía sau”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Nguyễn Giang