Phân tích - Bình luận
Thị trường AI bị định giá lại sau cảnh báo
Lời kêu gọi giảm tốc trí tuệ nhân tạo (AI) từ các "ông lớn" trong ngành đã châm ngòi một cú bán tháo cổ phiếu AI trên thị trường chứng khoán toàn cầu.
Cổ phiếu liên quan tới AI bị bán tháo trên toàn cầu trong phiên thứ Hai, sau khi các lãnh đạo hàng đầu của ngành kêu gọi giảm tốc phát triển công nghệ này vì lo ngại an toàn.
Chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm khoảng 6%, phiên tồi tệ nhất kể từ đầu tháng 7, với Nvidia mất 3,4%; còn Intel, AMD và Micron giảm từ 5 đến 7%. Tại châu Á, cổ phiếu SK Hynix giảm hơn 6%, cổ phiếu Samsung mất hơn 4% và cổ phiếu SoftBank, một trong những nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI, lao dốc khoảng 10%. Ở châu Âu, các cổ phiếu của ASML, Nokia và Infineon cùng giảm mạnh.
Cú bán tháo có chọn lọc
Tuy nhiên, đà bán tháo không bao gồm tất cả. Trong khi nhóm sản xuất chip, chip nhớ, thiết bị quang học, trung tâm dữ liệu đám mây mới nổi và cổ phiếu điện phục vụ AI đồng loạt giảm, thì cổ phiếu của các hãng vận hành siêu quy mô như Meta, Microsoft và Alphabet lại tăng. Kết quả là chỉ số Nasdaq chỉ giảm 0,56% dù đầu phiên có lúc mất tới 1,3%.
Theo Fortune, nhà đầu tư bắt đầu tách bạch giữa các công ty cần chi tiêu AI khổng lồ và không ngừng nghỉ với những công ty có thể hưởng lợi nếu cắt giảm khoản chi đó. Nếu ngành thực sự giảm tốc, nhóm nhà cung cấp cho cơn sốt AI, gồm chip, bộ nhớ, thiết bị mạng và điện, sẽ chịu thiệt vì nhu cầu chậm lại; còn các hãng đám mây lại có thể cải thiện biên lợi nhuận nhờ chi ít hơn. Đây là lần đầu thị trường phân hóa rõ ràng theo trục này.
Đáng chú ý, cú bán tháo phần lớn gói gọn trong các cổ phiếu liên quan tới AI, trong khi nhóm cổ phiếu an ninh mạng, y tế và hàng thiết yếu vẫn hút được dòng tiền. Chỉ số biến động VIX chỉ tăng khoảng 9% lên gần 17,3 điểm. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang định giá lại một luận điểm hẹp về AI, chứ chưa tháo chạy khỏi rủi ro trên diện rộng.
Các cú chao đảo của cổ phiếu AI trước đây thường bắt nguồn từ định giá quá cao tự điều chỉnh, hoặc một báo cáo kết quả kinh doanh gây hụt hẫng. Lần này, chất xúc tác đến từ chính bên trong ngành.
Tổng giám đốc Anthropic Dario Amodei đã có bài viết cuối tuần qua rằng "chúng ta phải làm chậm tốc độ nâng cấp năng lực của các mô hình AI", và được các lãnh đạo OpenAI, xAI cùng Google DeepMind hưởng ứng. Theo nhà phân tích Frank Cappelleri, sự đồng thuận công khai hiếm hoi giữa các đối thủ về việc giảm tốc AI là một loại chất xúc tác khác hẳn việc một định giá quá cao tự điều chỉnh, bởi nó đặt dấu hỏi trực tiếp lên các giả định về chi đầu tư vốn nằm trong giá của cổ phiếu chip và hạ tầng.
Cú bán tháo còn diễn ra trên một thị trường đã sẵn căng thẳng. Xác suất Fed tăng lãi suất trong tuần đã vượt 90%, đẩy lợi suất trái phiếu 10 năm sát mốc 5%. Lãi suất cao làm giảm giá trị hiện tại của các dòng lợi nhuận tương lai, vốn là nền tảng định giá của những cổ phiếu tăng trưởng như nhóm AI. Cộng thêm cú sốc dầu và mức định giá gần đỉnh lịch sử của Nasdaq, thị trường đã ở thế dễ tổn thương, và bài viết của Amodei là mồi lửa.
Những tranh cãi phía sau
Điểm nghịch lý là bản thân ông Amodei khẳng định không kêu gọi dừng huấn luyện hay dừng tiến bộ kỹ thuật, mà chỉ đề nghị điều tiết nhịp độ để việc kiểm soát an toàn kịp bắt nhịp. Chính Anthropic vẫn cam kết triển khai tới 2 gigawatt chip của AMD trong một thỏa thuận đã công bố. Vì thế, giới phân tích chia rẽ về việc liệu lời kêu gọi này có thực sự dẫn tới cắt giảm đầu tư AI hay không.
Điều không thể phủ nhận là rủi ro pháp lý đang lớn dần. Một nhà nghiên cứu vừa rời Anthropic đã có bài viết cho rằng các công ty AI đang đánh cược với mạng sống của chúng ta, bài đăng thu hút hơn 150 triệu lượt xem và khiến hơn 20 nghị sĩ kêu gọi siết quản lý.
Dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật vừa qua đã bác bỏ mọi lời kêu gọi giảm tốc đầu tư cho AI và cho rằng điều đó làm suy yếu vị thế của Mỹ.
Với Việt Nam, các tập đoàn lớn có xu hướng thận trọng hơn trong đầu tư cho AI có thể khiến kế hoạch mở trung tâm dữ liệu hoặc nhà máy sản xuất phần cứng AI tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, bị hoãn lại. Ngoài ra, việc mua sắm các chip bán dẫn tiên tiến, siêu máy tính và dịch vụ đám mây phục vụ AI sẽ đối mặt với chi phí duy trì cao hơn hoặc ít được hỗ trợ hạ tầng từ các hãng công nghệ lớn.