Tín dụng - Ngân hàng

Đây là kế hoạch tái cấu trúc và tối ưu vốn có chủ đích trong bối cảnh biến động chi phí vốn và nhu cầu mở rộng tín dụng trung, dài hạn.

Đua tất toán trái phiếu trước hạn

Nhiều ngân hàng đã tăng tốc đẩy mạnh mua lại trái phiếu, thanh toán trước hạn trong thời gian qua. Dữ liệu thống kê cho thấy từ tháng 4 - 7/2026, VPBank đã liên tiếp phê duyệt phương án mua lại trước hạn 5 lô trái phiếu riêng lẻ với tổng giá trị 8.600 tỷ đồng.

VietinBank cũng thông báo thực hiện mua lại trước hạn toàn bộ lô trái phiếu thứ cấp có tổng giá trị lưu hành 2.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, trong tháng 7 và 8/2026, một loạt nhà băng khác như TPB, HDB, LPB, ABB, SHB, BAB, OCB, BID, MSB,… cũng đều công bố mua lại trái phiếu trước hạn.

Có thể thấy hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn trong năm 2026 diễn ra ở cả nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân. Đây không phải là nghịch lý mà là hoạt động có chủ đích, song song mua lại và tăng tốc phát hành nhằm tái cấu trúc bảng cân đối. Qua đó, ngân hàng thay thế các nguồn vốn ngắn và trung hạn bằng nguồn vốn dài hơn, đồng thời củng cố vốn cấp 2, cải thiện hệ số an toàn vốn và chuẩn bị dư địa cho tăng trưởng tín dụng.

Tăng tốc phát hành mới

Cập nhật chung của VBMA tính đến ngày 14/08/2026, có 7 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) được ghi nhận trong tháng 8/2026, với tổng khối lượng là 10.800 tỷ đồng đến từ các lĩnh vực ngân hàng và bất động sản. Lũy kế từ đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành TPDN được ghi nhận là 327.961 tỷ đồng. Tổng giá trị trái phiếu đã được mua lại trước hạn đạt 184.540 tỷ đồng, tăng 6% so với năm 2025. Ngân hàng tiếp tục là nhóm ngành dẫn đầu, chiếm khoảng 87,3% tổng giá trị mua lại trước hạn (tương ứng khoảng 161.241 tỷ đồng).

VBMA cho biết trong phần còn lại của năm 2026, tổng giá trị trái phiếu sẽ đến hạn là 98.295 tỷ đồng. 54.3% giá trị trái phiếu sắp đáo hạn thuộc nhóm bất động sản với 56.431 tỷ đồng, theo sau là nhóm ngân hàng với 19.255 tỷ đồng (chiếm 18,7%).

Trong thời gian tới, một trong những kế hoạch phát hành đáng chú ý nhất là của BIDV, với kế hoạch thông qua tổng giá trị tối đa 20.000 tỷ đồng. Đây là trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không tài sản đảm bảo và mệnh giá dự kiến 100 triệu đồng/trái phiếu. Trái phiếu có kỳ hạn từ 1 đến 5 năm với mức lãi suất kết hợp giữa lãi suất cố định và lãi suất thả nổi.

Lý do đằng sau động thái của ngân hàng

Có thể thấy ngân hàng không chỉ dẫn dắt thị trường phát hành mới mà còn tăng mua lại nhằm thay thế các lô trái phiếu ngắn hạn bằng nguồn vốn dài hạn hơn. Thống kê sơ bộ cho thấy phần lớn trái phiếu được ngân hàng mua lại trong nửa đầu năm 2026 có kỳ hạn phát hành dưới 3 năm và thời gian lưu hành thực tế chưa đến 2 năm.

Điều này cho thấy nhiều lô trái phiếu cũ được phát hành như một nguồn vốn tương đối ngắn hạn, trong khi ngân hàng hiện cần kéo dài kỳ hạn nguồn vốn để cân đối với danh mục tín dụng trung và dài hạn. Giao dịch “đảo kỳ hạn” này sẽ giúp ngân hàng giải phóng nghĩa vụ lãi suất và kỳ hạn của các lô cũ - đi cùng phát hành trái phiếu mới với kỳ hạn 5–7 năm, qua đó dịch chuyển lịch đáo hạn ra xa hơn. Sự thuận tay trong mua lại đi cùng phát hành dài hạn giúp ngân hàng cải thiện chất lượng và độ ổn định của nguồn vốn.

Tuy nhiên, sự “thuận tay” không có nghĩa ngân hàng hoàn toàn hưởng lợi, đặc biệt khi chi phí vốn trên thị trường có xu hướng cao hơn giai đoạn trước đây. Một số ngân hàng đã phải chịu phát hành với lãi suất coupon trái phiếu ngân hàng cao hơn, phổ biến quanh mức 8%/năm; một số lô trong tháng 7 có coupon 8,3–10%/năm (chẳng hạn như các lô phát hành của HDB, MB, STB…).

Theo đó, dường như mục tiêu của ngân hàng không nhất thiết là giảm ngay lãi suất phải trả, mà là tối ưu hóa chi phí vốn đã điều chỉnh theo rủi ro thanh khoản, rủi ro tái cấp vốn và yêu cầu vốn. Một nguồn vốn có coupon cao hơn nhưng ổn định đôi khi có giá trị hơn nguồn vốn giá rẻ nhưng phải tái cấp vốn liên tục trong điều kiện thị trường biến động.

Ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch Saigon Ratings cho biết, thị trường trái phiếu Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà rủi ro đáo hạn không còn là vấn đề riêng của từng doanh nghiệp, mà trở thành biến số vĩ mô.

Đối với ngân hàng, ông Minh cho biết xu hướng mua lại trái phiếu trước hạn sẽ tiếp tục diễn ra để hỗ trợ phòng ngừa rủi ro tái cấp vốn. Cùng với đó, trước nhu cầu mở rộng tín dụng trung và dài hạn, các hoạt động mua lại - phát hành trái phiếu sẽ giúp ngân hàng giải quyết đồng thời các bài toán về nguồn vốn phù hợp để tài trợ cho tài sản trung và dài hạn và có đủ vốn tự có và vốn bổ sung để duy trì các tỷ lệ an toàn.

Ngoài ra, Nghị định 200/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/6/2026, siết chặt các quy định liên quan đến đối tượng mua trái phiếu, quản lý sử dụng vốn, giám sát và xử phạt. Điều này thúc đẩy ngân hàng rà soát danh mục trái phiếu đang nắm giữ và các nghĩa vụ liên quan.

“Trong giai đoạn tới, thị trường sẽ phân hóa mạnh. Các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt, CAR vững, khả năng sinh lời ổn định và lịch đáo hạn được quản trị tốt sẽ tiếp tục tiếp cận được nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý. Ngược lại, những tổ chức phụ thuộc quá nhiều vào phát hành mới để duy trì tăng trưởng hoặc xử lý nghĩa vụ cũ sẽ phải trả chi phí vốn cao hơn và chịu sự giám sát chặt chẽ hơn”, ông Minh nhận định.

Lê Mỹ