Phân tích - Bình luận
Fed tăng lãi suất có đáng lo ngại?
Khi lạm phát vẫn dai dẳng và nền kinh tế Mỹ tỏ ra vững chãi, việc Fed tăng lãi suất 0,25% không đơn thuần là động thái kỹ thuật, mà là ngã rẽ định hình lại dòng tiền toàn cầu.
Hết thời vốn rẻ
Khi Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) quyết định nâng lãi suất chuẩn lên vùng 3,75% - 4%, phản ứng ban đầu của thị trường tài chính không phải là một cú sốc hoảng loạn, mà là một sự ngấm ngầm lo âu.
Mấu chốt nằm ở cách giải thích của Chủ tịch Fed Kevin Warsh: Việc tăng lãi suất không hẳn là một đợt thắt chặt tiền tệ bóp nghẹt kinh tế, mà thực chất là động thái thu hồi lại “liều thuốc nới lỏng” từng được bơm ra ào ạt trong quá khứ.
Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore), mức tăng lãi suất lần này nhìn chung đã nằm trong kỳ vọng. Tuy nhiên, thông điệp đáng chú ý hơn là môi trường lãi suất cao có thể kéo dài. UOB dự báo Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 12/2026 và đầu năm 2027.
Đối với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, một chu kỳ thắt chặt tiền tệ bổ sung dù chỉ 0,25% từ Fed cũng mang lại những cơn gió ngược đáng kể. Khi lãi suất tài sản đô-la Mỹ hấp dẫn hơn, dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi để trở về trú ẩn tại thị trường phát triển. Điều này gây áp lực trực tiếp lên thanh khoản của các thị trường này.
Bên cạnh đó, chi phí vay nợ quốc tế tăng cao. Nhiều chính phủ và tập đoàn lớn tại các thị trường mới nổi phát hành trái phiếu quốc tế bằng đồng USD sẽ phải đối mặt với chi phí đáo hạn và trả lãi đắt đỏ hơn đáng kể.
Đồng thời, đồng USD mạnh lên khiến giá trị nội tệ của các nước mới nổi sụt giảm so với “đồng bạc xanh”. Điều này làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào, năng lượng và lương thực, gây sức ép kép lên lạm phát nội địa và buộc ngân hàng trung ương các nước rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: hoặc phải tăng lãi suất theo Fed để bảo vệ nội tệ, hoặc giữ nguyên lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng nhưng chấp nhận rủi ro tỷ giá.
Khó tránh khỏi ảnh hưởng
Nhiều nền kinh tế không thể đứng ngoài tầm ảnh hưởng của những biến động chính sách từ Fed. Kịch bản Fed nhích nhẹ lãi suất thêm 0,25% và duy trì chính sách thắt chặt sẽ tác động qua lại tới doanh nghiệp và thị trường trong nước qua các kênh chính:
Thứ nhất, đồng USD mạnh toàn cầu tạo sức ép lớn lên tỷ giá trong nước. Các Ngân hàng trung ương sẽ phải sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành để giữ ổn định vĩ mô, hạn chế tình trạng nhập khẩu lạm phát.
Thứ hai, chi phí vốn và lãi suất nội địa. Sức ép từ lãi suất thế giới cao kéo dài sẽ khiến các ngân hàng thương mại chịu áp lực giữ chi phí huy động ở mức độ thận trọng, ảnh hưởng phần nào đến tốc độ giảm lãi suất cho vay.
Thứ ba, thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên vật liệu sẽ chịu thiệt thòi do chi phí mua ngoại tệ tăng.
Ông Nguyễn Quang Huy, Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng việc Fed tăng lãi suất vẫn nằm trong khả năng thích ứng của kinh tế Việt Nam, nếu các chính sách được điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp đồng bộ.
Theo các chuyên gia, về dài hạn, các doanh nghiệp cần giảm bớt sự phụ thuộc vào một thị trường xuất khẩu duy nhất bằng cách tận dụng hiệu quả FTAs. Đồng thời, chủ động tìm kiếm các nguồn cung ứng nguyên liệu thay thế trong nước hoặc khu vực ASEAN để giảm độ trễ và rủi ro từ chuỗi cung ứng toàn cầu.