24h

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang đặt ra những yêu cầu chặt chẽ hơn đối với hoạt động kinh doanh thuốc lá. Trong đó, quy định về địa điểm không được bán thuốc lá quanh cơ sở giáo dục, cơ sở y tế nhận được sự quan tâm về tính khả thi khi thực hiện.

Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 21/9 vừa qua, Chính phủ đề xuất không được bán thuốc lá phía ngoài cổng cơ sở giáo dục, cơ sở y tế trong phạm vi 100 m tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất.

Mốc 100 m không phải quy định mới. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành đã quy định không được bán thuốc lá phía ngoài cổng nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường tiểu học, THCS, THPT và một số cơ sở y tế trong phạm vi 100 m tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất.

Tại dự thảo lần này, phạm vi các cơ sở được quy định theo hướng khái quát hơn thành “cơ sở giáo dục, cơ sở y tế”.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng quy định phạm vi 100 m khó khả thi trong thực tế, đề nghị nghiên cứu theo hướng không được bán thuốc lá tại khu vực tiếp giáp với cơ sở giáo dục, cơ sở y tế và giao Chính phủ quy định cụ thể biện pháp giám sát xung quanh các cơ sở này.

Cũng có ý kiến đề nghị cân nhắc việc thay đổi bởi mốc 100 m đã được quy định trong Luật hiện hành. Nếu thu hẹp phạm vi kiểm soát, mục tiêu hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá, đặc biệt đối với học sinh, cần tiếp tục được bảo đảm.

Một số ý kiến cho rằng, hai phương án đều hướng tới kiểm soát việc bán thuốc lá quanh những khu vực cần được bảo vệ. Vấn đề còn lại là xác định phạm vi cấm thế nào để quy định có thể thực hiện thống nhất trên thực tế.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, trước hết cần thống nhất về mục tiêu của quy định. Hạn chế việc bán thuốc lá quanh trường học, cơ sở y tế nhằm giảm khả năng tiếp cận thuốc lá, nhất là đối với người chưa thành niên, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tuy nhiên, khi một quy định tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, phạm vi áp dụng cần được xác định đủ rõ để cả người kinh doanh và cơ quan thực thi đều có thể nhận biết.

“Người kinh doanh phải biết địa điểm của mình có thuộc khu vực không được bán thuốc lá hay không. Cơ quan kiểm tra cũng phải có cùng một căn cứ để xác định. Nếu phạm vi cấm không rõ thì rất dễ xuất hiện những cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện”, Luật sư Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, mốc khoảng cách cụ thể như 100 m có ưu điểm là tạo ra một giới hạn định lượng. Nhưng chỉ có con số vẫn chưa giải quyết hết vấn đề nếu cách xác định khoảng cách trên thực địa chưa rõ.

Chẳng hạn, với những cơ sở có khuôn viên rộng, nhiều cổng ra vào hoặc nằm xen kẽ trong khu dân cư, việc xác định điểm bắt đầu, hướng đo và ranh giới áp dụng cần có cách hiểu thống nhất.

“Nếu vẫn giữ mốc 100 m thì cách xác định khoảng cách phải đủ cụ thể để cùng một địa điểm không thể có hai kết quả khác nhau. Quy định càng rõ thì người kinh doanh càng dễ tuân thủ và cơ quan quản lý cũng thuận lợi hơn khi kiểm tra”, Luật sư Tuấn chia sẻ.

Trong trường hợp lựa chọn phương án “khu vực tiếp giáp”, theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, khái niệm này cũng cần được làm rõ.

Nếu không xác định được “tiếp giáp” bao gồm những địa điểm nào, giới hạn đến đâu thì việc bỏ một khoảng cách định lượng để chuyển sang một khái niệm định tính có thể tiếp tục phát sinh khó khăn khi áp dụng.

“Không thể để người kinh doanh tự đoán cửa hàng của mình có thuộc khu vực tiếp giáp hay không. Nếu sử dụng khái niệm này thì văn bản hướng dẫn phải giúp xác định được ranh giới cụ thể. Người thực hiện và người kiểm tra phải dựa trên cùng một cách hiểu”, Luật sư Tuấn phân tích.

Luật sư Tạ Anh Tuấn cho rằng, việc lựa chọn phương án cuối cùng cần dựa trên đánh giá thực tiễn thi hành quy định hiện hành. Nếu mốc 100 m khó thực hiện thì cần làm rõ khó ở khâu nào: cách xác định khoảng cách, tổ chức kiểm tra hay khả năng giám sát các điểm bán. Khi xác định đúng nguyên nhân mới có thể lựa chọn cách sửa phù hợp.

“Điều quan trọng không chỉ là quy định phạm vi cấm rộng hay hẹp. Quy định phải đủ rõ để người kinh doanh biết mình được làm gì, không được làm gì và cơ quan quản lý có căn cứ thống nhất khi kiểm tra. Có như vậy, mục tiêu hạn chế việc bán thuốc lá quanh trường học, cơ sở y tế mới đi được vào thực tế”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Nguyễn Giang