Công nghệ

Địa phương này cần một đội ngũ nhân lực đủ khả năng làm chủ, sáng tạo và từng bước phát triển công nghệ lõi để đáp ứng tốc độ thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang vượt khả năng cung ứng tại chỗ.

Tam giác nhân lực số và nền tảng giáo dục đại học

Thực tế cho thấy, tốc độ thu hút FDI tại các khu công nghiệp đang đặt ra bài toán lớn về cung ứng nhân lực. Muốn chuyển dịch từ sản xuất gia công sang nghiên cứu, phát triển (R&D) và thiết kế, Hải Phòng cần một hệ sinh thái nhân lực đồng bộ. Trong bối cảnh đó, các trường đại học lớn trên địa bàn như Đại học Hàng hải Việt Nam, Đại học Hải Phòng, Đại học Y Dược Hải Phòng, Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương… đang đẩy mạnh đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường và xu hướng công nghệ mới. Nhiều trường tăng cường số hóa trong quản trị, giảng dạy, quản lý sinh viên; đồng thời triển khai các đề tài nghiên cứu phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp, logistics và y tế thông minh.

Điển hình, Trường Đại học Hải Phòng xây dựng các chương trình chất lượng cao về thiết kế game, multimedia, kinh doanh số, đổi mới sáng tạo, công nghệ kỹ thuật điện tử, vi mạch và bán dẫn. Năm 2026, Trường Đại học Sao Đỏ mở thêm 5 ngành đào tạo mới, tập trung vào trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, thương mại điện tử và logistics.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố đang đứng trước những cơ hội phát triển lớn khi Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù được ban hành, cùng với việc hình thành Khu Thương mại tự do Hải Phòng. Dòng vốn công nghệ toàn cầu đang dịch chuyển mạnh về thành phố, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực công nghệ cao.

Tuy nhiên, nếu hạ tầng, nguồn vốn và công nghệ có thể được đầu tư, chuyển giao trong thời gian tương đối nhanh, thì nhân lực chất lượng cao cần quá trình đào tạo, thu hút và phát triển lâu dài. Vì vậy, kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động là giải pháp quan trọng để giải quyết điểm nghẽn này. Thành phố đang triển khai nhiều chính sách thu hút nhân tài, trong đó có ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực đổi mới sáng tạo làm việc tại các tổ chức, doanh nghiệp công nghệ; chính sách về thị thực, thẻ tạm trú cho chuyên gia, người lao động trình độ cao cùng gia đình khi làm việc tại Khu Thương mại tự do.

Thành phố cũng hướng tới xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), vận hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm Hải Phòng để hỗ trợ các ý tưởng và dự án công nghệ có tiềm năng. Để mô hình liên kết “3 nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp phát huy hiệu quả, Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực R&D, tạo môi trường và chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao; các cơ sở đào tạo bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, cập nhật chương trình đào tạo và tăng cường nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo cho sinh viên.

Ông Nguyễn Cao Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh vai trò cốt lõi của các trường đại học trong đào tạo, nghiên cứu, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh, qua đó trở thành “vườn ươm tài năng công nghệ số và công nghệ xanh” cho thành phố.

Doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp mà phải trở thành một “giảng đường thực tế”, giúp người học tiếp cận trực tiếp dây chuyền sản xuất và công nghệ mới. Nhằm giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, HĐND thành phố đã ban hành chính sách đặc thù phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo giai đoạn 2025 - 2030. Theo đó, thành phố hỗ trợ một lần 100 triệu đồng cho chuyên gia và nhà khoa học, thưởng sáng chế trong nước 60 triệu đồng, sáng chế quốc tế 120 triệu đồng, đồng thời hỗ trợ nhà ở trong 24 tháng và kinh phí tham gia hội thảo quốc tế.

Từ đào tạo hàn lâm trong nhà trường, bồi dưỡng khu vực công qua nền tảng “Bình dân học vụ số” cho đến phát triển nhân lực tại doanh nghiệp, Hải Phòng đang hình thành mô hình “tam giác nhân lực số” vững chắc. Trong mô hình này, nhà trường cung cấp nền tảng tri thức, chính quyền kiến tạo môi trường thể chế và doanh nghiệp tạo động lực phát triển thực tiễn. Điểm tựa này càng thêm vững chắc khi thành phố hiện đang sở hữu hàng trăm doanh nghiệp khoa học và công nghệ cùng mạng lưới doanh nghiệp đổi mới sáng tạo không ngừng gia tăng quy mô và hàm lượng tri thức trong cơ cấu kinh tế.

Mở rộng không gian hợp tác quốc tế và chiến lược với các đối tác toàn cầu

Bên cạnh nguồn lực nội sinh, Hải Phòng xác định hợp tác quốc tế là chìa khóa quan trọng để nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Trong chiến lược đó, Hàn Quốc được định vị là một trong những đối tác chiến lược hàng đầu với nhiều dự án công nghệ cao quy mô lớn. Minh chứng rõ nét là việc Tập đoàn LG (Hàn Quốc) đầu tư dự án nhà máy sản xuất đế mạch và đóng gói bán dẫn trị giá 1 tỷ USD của LG Innotek, đánh dấu dự án tiên phong vào Khu Thương mại tự do Hải Phòng và khẳng định niềm tin vững chắc của các tập đoàn toàn cầu vào môi trường đầu tư của thành phố.

Mới đây, UBND thành phố và Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST) đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác trên 6 lĩnh vực trọng điểm gồm: hạ tầng công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, kết nối mạng lưới qua hội thảo quốc tế, thương mại hóa công nghệ, nghiên cứu y sinh - công nghệ sinh học và thu hút đầu tư trung tâm R&D vệ tinh. Cụ thể hóa thỏa thuận này, trong năm 2026, nhiều phiên kết nối cung - cầu công nghệ và giao thương B2B đã diễn ra sôi nổi. Theo Tiến sĩ Kim Joosun, Viện trưởng Viện Sản phẩm tự nhiên KIST Gangneung, vai trò kiến tạo của Nhà nước là xây dựng không gian, cơ chế và hành lang pháp lý để công nghệ tìm thấy ứng dụng thực tiễn.

Từ góc độ thực tiễn sản xuất, ông Trần Văn Trung, Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Kiến Quốc chia sẻ, việc tham gia các diễn đàn kết nối công nghệ như Techfest Hai Phong 2026 giúp doanh nghiệp sở hữu vùng trồng hơn 200 ha đạt chuẩn hữu cơ USDA dễ dàng tiếp cận các giải pháp nông nghiệp thông minh tiên tiến từ Hàn Quốc. Trong khi đó, ông Lê Lương Thịnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết thành phố đang đẩy mạnh tiếp nhận các công nghệ lõi về bán dẫn, AI và năng lượng xanh. Tiêu biểu như dự án Trung tâm R&D chuyên về công nghệ y tế và bệnh viện do Công ty HB Advisors (Hàn Quốc) thủ tục đầu tư do ông Oh Soo Yeon làm Chủ tịch Hội đồng quản trị, kỳ vọng sẽ đóng vai trò chuyển giao mô hình quản trị nghiên cứu tiêu chuẩn quốc tế cho địa phương.

Những nỗ lực ngoại giao kinh tế và khoa học công nghệ tiếp tục được tô đậm qua chuyến công tác xúc tiến đầu tư tại Hàn Quốc vào tháng 6/2026 của Đoàn công tác thành phố do ông Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng đoàn. Tại các buổi làm việc với những tập đoàn công nghệ hàng đầu xứ sở kim chi, Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung đã đề nghị mở rộng hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo, đồng thời cam kết đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các nhà đầu tư triển khai hiệu quả dự án.

Thông qua việc kết hợp đồng bộ giữa chính sách nội lực vượt trội dành cho nhân tài, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp khoa học công nghệ và đẩy mạnh hợp tác chiến lược quốc tế, Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc cũng như cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Minh Huệ - Hiền Bùi