Khởi nghiệp

Đây là một trong những nội dung chính của Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030, góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Khác với nhiều chương trình trước đó, Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030 hướng đến giải quyết một số tồn tại chính đang làm hạn chế khả năng hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có công nghệ, sản phẩm đột phá và năng lực tăng trưởng cao.

Định hướng này đã thay đổi tư duy tiếp cận, từ hỗ trợ khởi nghiệp sang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy kết nối các mắt xích trong hệ sinh thái; đồng thời bám sát nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế, lấy thị trường làm định hướng, lấy sự lớn mạnh của doanh nghiệp và hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo cho sự thành công của Chương trình.

Trên cơ sở định hướng, nhiệm vụ và các hoạt động hỗ trợ đổi mới, các chỉ tiêu của Chương trình bám sát “vòng đời” của một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, từ hình thành ý tưởng, phát triển công nghệ, hoàn thiện sản phẩm đến kiểm chứng thị trường và mở rộng quy mô. Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu truyền thông, nhân rộng tối thiểu 100 ý tưởng, sáng kiến, điển hình khởi nghiệp thành công, bài học thất bại và mô hình đổi mới sáng tạo có hiệu quả; con số này tăng lên tối thiểu 200 vào năm 2035.

Ở giai đoạn ươm tạo, tăng trưởng, chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ 200 doanh nghiệp vào năm 2030 và 400 doanh nghiệp vào năm 2035. Trong đó, ít nhất 30% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược và ít nhất 30% trong số các doanh nghiệp trên phải tăng trưởng doanh thu, khách hàng, huy động được vốn đầu tư hoặc phát triển ra thị trường quốc tế.

Về phát triển doanh nghiệp, năm 2030, chương trình hướng tới hỗ trợ tối thiểu 150 doanh nghiệp khởi nghiệp hoàn thiện quy trình, phát triển sản phẩm mẫu đưa vào sản xuất; 30 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát.

Trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, Chương trình cũng hướng đến phát triển ít nhất 500 chuyên gia hỗ trợ khởi nghiệp, quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm, chương trình ươm tạo vào năm 2030 và tăng lên tối thiểu 1.000 người vào năm 2035.

Theo báo cáo Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu 2026, Việt Nam xếp thứ 50 toàn cầu về lĩnh vực khởi nghiệp. Đây là mức xếp hạng cao nhất từ trước đến nay, phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Với khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm, hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ở cấp quốc gia và địa phương, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển nổi bật trong nhóm các nước xếp hạng từ 21 đến 50 toàn cầu - khu vực được xem là năng động nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp thế giới hiện nay.

Kết quả tăng hạng trên bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai các chủ trương về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng như thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và các ngành công nghệ chiến lược.

Bên cạnh những chuyển động cơ chế chính sách rất tích cực thì vẫn còn một số khó khăn trong việc thành lập doanh nghiệp khoa học và công nghệ từ các trường đại học, viện nghiên cứu, trong đó có mô hình doanh nghiệp spin-off. Đây là lực lượng doanh nghiệp hỗ trợ chuyển hóa các công nghệ từ quy mô phòng thí nghiệm sang quy mô công nghiệp, đưa nhanh các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh. Những rào cản thực tiễn cần được tháo gỡ liên quan đến định giá tài sản trí tuệ, một số quy trình thủ tục còn rườm rà, thiếu các cơ chế ưu đãi vượt trội về thuế, đất đai, đào tạo…

Hạnh Lê