Ô tô - Xe máy
GAZ 69: Huyền thoại nổi tiếng một thời
Những chiếc GAZ 69 nổi tiếng một thời của Liên Xô, giờ đây đã lùi vào dĩ vãng. Nhưng với nhiều người, cảm hứng về một huyền thoại chưa hề mất đi.
Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, GAZ 69 là chiếc xe huyền thoại, gắn liền với những kỷ niệm khó quên. Từ màu xanh đặc trưng, cặp đèn pha tròn to, tiếng máy nổ nhẹ nhàng, mùi khói xăng thoang thoảng… đều để lại những ấn tượng khó phai.
Huyền thoại một thời
Vào thập niên 60 và 70 của thế kỷ trước GAZ 69 là dòng xe phổ biến và rất thân thuộc tại Việt Nam. GAZ 69 được Liên Xô viện trợ cho Việt Nam hầu hết được biên chế cho quân đội và một số ít được sử dụng cho cơ quan nhà nước.
GAZ 69 được sản xuất tại nhà máy GAZ (Gorkovsky Avtomobilny Zavod) bắt đầu từ 1953-1954. Từ 1955-1972, xe được sản xuất bởi hãng UAZ. GAZ 69 có 2 biến thể "đuôi tròn", với thiết kế 4 cửa có 5 chỗ ngồi và "đuôi vuông" thiết kế 2 cửa, phía sau là 2 hàng ghế dài gắn vào 2 bên thành xe, dành cho nhiệm vụ chở quân, cứu thương, chở hàng. Cả 2 phiên bản đều sử dụng bạt để che mưa, nắng, khi bỏ bạt biến thành xe mui trần. Tại Việt Nam, GAZ 69 được sử dụng rộng rãi với phiên bản "đuôi tròn", thường gọi GAZ 69A.
Xe có kích thước dài 3.850mm, rộng 1.750mm, cao 2.030mm, khoảng sáng gầm xe 210mm; trọng lượng không tải 1.535kg, với lốp dự phòng treo bên sườn xe gần cánh cửa bên lái.
Nội ngoại thất chiếc xe này khá nghèo nàn so với các mẫu xe khác được sản xuất cùng thời điểm. Ca-bin điều khiển của GAZ 69 đơn giản với các chi tiết ở dạng cơ khí. Do được chế tạo cho mục đích quân sự, nên không có nhiều tiện nghi dành cho hành khách.
Xe sử dụng động cơ xăng dung tích 2,12 lít, công suất tối đa 55 mã lực, kết hợp với hộp số sàn 3 cấp, dẫn động 2 cầu. Tốc độ tối đa có thể đạt 95km/h, vô lăng lái không trợ lực, phanh thủy lực không trợ lực, có khả năng chinh phục những địa hình khắc nghiệt.
Ngày đó, để được ngồi trên chiếc GAZ 69 là niềm mơ ước và thích thú của không biết bao nhiêu người, cho dù không có nhiều tiện nghi như ô tô ngày nay. Chỉ cần được lắc lư theo nhịp xe chạy, ngắm nhìn mọi thứ vụt qua trước mắt, đã thấy vô cùng hứng khởi.
Hàng hiếm khó tìm
Do đã dừng sản xuất từ lâu, ngay tại Nga, vào thời điểm này muốn tìm được một chiếc GAZ 69 còn nguyên bản cũng khó như “mò kim đáy bể”. Chỉ có số ít nguyên bản được trưng bày tại các triển lãm xe hiếm hàng năm.
Tại Nga, những chiếc GAZ 69 còn hoạt động được đa số đều không phải là “đồ zin”. Xe thường chỉ giữ lại khung, gầm, còn từ động cơ, hộp số, cầu xe… đều được thay từ xe UAZ, hoặc Volga sang. Do cấu tạo khung, gầm GAZ 69 rất đơn giản, nên mọi thay đổi không quá phức tạp, tất cả đều có thể làm tại các gara sửa chữa ô tô.
Tại Việt Nam, vào thập niên 90 của thế kỉ trước, GAZ 69 được tư nhân sở hữu nhiều, nhất là ở miền núi phía Bắc. Nguồn cung từ các cơ quan nhà nước và lực lượng vũ trang thanh lý. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, những chiếc GAZ 69 còn hoạt động được rất hiếm, cũng đã qua “độ chế” nhiều, không còn nguyên bản, giá của nó từ 200 - 400 triệu đồng, chủ yếu thuộc về những người thích sưu tầm xe.
Tại Hà Nội, có người mê xe, đã chi hàng trăm triệu đồng và 10 năm trời để hồi sinh chiếc GAZ 69 “đuôi vuông”, về gần với nguyên bản, cho thỏa niềm đam mê. Chủ nhân chiếc xe cho biết, để kiếm được những phụ tùng nguyên bản như đèn pha, đèn chống máy bay, đèn đọc bản đồ rất khó và mất thời gian sưu tầm từ nước ngoài, chủ yếu ở Nga. Phụ tùng xe GAZ 69 không đắt, chỉ vài chục USD một món nhưng đợi cực lâu. Có những món đồ phải chờ vài tháng mới nhận được hàng như đèn, xi-nhan, bảng tap-lô, dây công-tơ-mét, tay nắm nhôm…
Theo ước tính của chủ chiếc xe này, hiện số lượng GAZ 69 “đuôi vuông” tại Việt Nam chỉ còn chưa đến 10 chiếc.