Kinh tế thế giới
Fed và BoJ trước "ngã rẽ" lãi suất
Chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) được dự báo sẽ còn thắt chặt hơn vào cuối tháng 10/2026.
Tháng 10 sẽ là một tháng bận rộn cho chính sách tiền tệ toàn cầu. Fed họp ngày 27 và 28/10, còn BoJ họp ngày 29 và 30/10, chỉ cách nhau vài ngày.
Cả hai ngân hàng trung ương nói trên vừa tăng lãi suất trong tháng 9. Trong đó, Fed tăng lãi suất lên 3,75 - 4% và BoJ tăng lãi suất lên 1,25%. Câu hỏi lớn nhất hiện nay là liệu đà thắt chặt tiền tệ đó có tiếp tục hay tạm dừng để đánh giá tác động.
Fed trước quyết định cân não
Thị trường đang nghiêng về khả năng Fed tăng thêm lãi suất. Theo công cụ CME FedWatch, xác suất tăng 0,25 điểm phần trăm của Fed tại cuộc họp 28/10 dao động khoảng 64 - 69%. Biểu đồ cập nhật tại cuộc họp tháng 9 cho thấy đa số quan chức dự kiến còn ít nhất một đợt tăng lãi suất nữa trước cuối năm nay, dù không quy định rõ đợt đó rơi vào tháng 10 hay tháng 12.
Động lực cho kịch bản tăng lãi suất của Fed nằm ở dữ liệu lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 của Mỹ tăng 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái, vẫn cao hơn nhiều mục tiêu 2% của Fed. Trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,1%, cho thấy thị trường lao động chưa đủ yếu để buộc Fed phải dừng lại.
Mới đây, giá dầu tăng trở lại sau khi Mỹ bác đề nghị của Iran về việc mở lại eo Hormuz cũng đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm lên khoảng 5,27%, mức cao nhất trong 19 năm, phản ánh kỳ vọng lãi suất sẽ neo cao lâu hơn.
Ba mốc dữ liệu sắp tới sẽ góp phần quyết định bức tranh lãi suất. Chỉ số PCE tháng 8, thước đo lạm phát ưa dùng của Fed, được công bố ngày 30/9, với dự báo PCE cơ bản tăng 0,3% so với tháng trước và 3,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Chỉ số ISM sản xuất công bố ngày 1/10, và báo cáo việc làm tháng 9 công bố ngày 2/10, với dự báo khoảng 100.000 việc làm mới.
Nếu các con số này tiếp tục cho thấy lạm phát dai dẳng trong khi tăng trưởng còn vững, khả năng tăng lãi suất tháng 10 sẽ càng chắc chắn. Ngược lại, một báo cáo việc làm yếu bất ngờ có thể khiến Fed chọn chờ tới tháng 12.
BoJ sẽ hành động ra sao?
Ở Nhật, thị trường cũng đặt cược cao cho khả năng BoJ tăng lãi suất. Theo các công cụ theo dõi, xác suất thị trường ngụ ý cho một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm hiện ở mức cao, phản ánh niềm tin rằng chu kỳ bình thường hóa chính sách tiền tệ của BoJ sẽ tiếp diễn.
Cựu quan chức BoJ Momma mới đây nói ngân hàng có thể tăng lãi suất thêm ngay trong tháng 10/2026, sau khi dữ liệu giá sản xuất, dịch vụ mạnh hơn dự báo. Động lực chính vẫn là áp lực lạm phát kéo dài, đồng yên yếu làm hàng nhập khẩu đắt hơn. Ngoài ra, tiền lương bắt đầu tăng cũng là điều mà giới hoạch định chính sách Nhật Bản xem là điều kiện cần để duy trì lạm phát ổn định quanh 2% mà không cần chính sách nới lỏng hỗ trợ.
Tuy nhiên, Thống đốc BoJ Kazuo Ueda luôn nhấn mạnh quyết định chính sách lãi suất của BoJ sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế, bao gồm cả diễn biến kinh tế Mỹ và rủi ro địa chính trị. Nếu dữ liệu kinh tế trong tháng 10 cho thấy đà tăng lương chững lại hoặc tăng trưởng yếu đi rõ rệt, BoJ có thể chọn giữ nguyên lãi suất để chờ thêm bằng chứng, dù xu hướng chung của năm nay nghiêng về tiếp tục thắt chặt tiền tệ.
Cả hai ngân hàng trung ương Mỹ và Nhật Bản đang phải quyết định trong cùng một bối cảnh bất thường, đó là lạm phát bị đẩy lên bởi giá năng lượng chứ không phải nhu cầu trong nước quá nóng.
Với Việt Nam, việc Fed và BoJ cùng có khả năng tăng lãi suất trong tháng 10 sẽ tiếp tục neo chi phí vốn toàn cầu ở mức cao. Đồng USD mạnh hơn gây áp lực lên tỷ giá VND, trong khi đồng yên tăng giá làm tăng chi phí trả nợ cho các khoản vay bằng yên mà Việt Nam đang có với Nhật Bản, một trong những chủ nợ song phương lớn nhất. Dòng vốn đầu tư gián tiếp toàn cầu cũng có thể tiếp tục dịch chuyển về các tài sản có lợi suất cao tại Mỹ và Nhật Bản, thay vì các thị trường mới nổi.