Kinh tế địa phương

Phát triển đồng bộ các công trình hạ tầng giao thông chiến lược được kỳ vọng tạo thêm động lực để TP Hải Phòng phát huy lợi thế cảng biển, gia tăng năng lực kết nối, khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, cực tăng trưởng năng động, bền vững của cả nước.

Cần hệ sinh thái hậu phương đồng bộ

Khu vực cảng Lạch Huyện có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế của vùng Đồng bằng sông Hồng và có ý nghĩa chiến lược trong định hướng phát triển lâu dài của Hải Phòng.

Đến nay, khu bến Lạch Huyện đã triển khai 6 bến, từ bến số 1 đến bến số 6, với khả năng tiếp nhận tàu container đến 200.000 DWT. TP Hải Phòng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ để đến cuối năm 2026 triển khai các bến tiếp theo, trong đó có bến số 7, số 8 và các bến số 9, 10. Cùng với việc mở rộng năng lực khai thác, nhu cầu tăng khả năng gom, giải phóng hàng và kết nối cảng với vùng sản xuất phía sau ngày càng lớn. Đồng thời, việc mở rộng năng lực cầu bến đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng kết nối và hệ thống logistics hậu phương.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Ngô Trung Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cảng Quốc tế TIL Cảng Hải Phòng cho biết: “Việc tăng thêm các bến cảng tại khu vực Lạch Huyện là tín hiệu rất tích cực. Tuy nhiên, chúng ta nên nghĩ khu vực Lạch Huyện phải làm gì để cạnh tranh với các cảng cửa ngõ trong khu vực thay vì các cảng ở khu vực Lạch Huyện cạnh tranh với nhau. Để làm được điều này, cần nâng cấp tuyến luồng hàng hải và hạ tầng giao thông kết nối ở cảng. Đồng thời, tăng cường hệ sinh thái logistics sau cảng như hạ tầng giao thông, vận tải thủy nội địa và phát triển hệ thống depot, kho bãi và khu vực tập kết hàng hóa”.

Còn theo ông Phùng Ngọc Minh - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, Lạch Huyện có một hậu phương kinh tế đặc biệt lớn. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của 6 địa phương trọng điểm gồm Bắc Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên và Quảng Ninh đạt khoảng 416,5 tỷ USD. Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 345,13 tỷ USD – tương đương 44,8% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước cùng kỳ. Riêng ba trung tâm Bắc Ninh, Hải Phòng và Hà Nội đạt 195,5 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026.

Cũng theo ông Minh, vấn đề trọng tâm của giai đoạn tới không chỉ là “có đủ nguồn hàng không” mà là "nhịp độ bổ sung công suất có phù hợp với tăng trưởng nguồn hàng thực tế và khả năng thu hút tuyến tàu? Và hành trình hàng hóa từ vùng sản xuất đến tàu mẹ đã được tổ chức đủ thông suốt chưa".

Từ thực tế khai thác cảng, ông Phùng Ngọc Minh cho rằng, hạ tầng bến chỉ phát huy hiệu quả khi luồng hàng hải, vũng quay tàu, giao thông sau cảng và mạng lưới gom, giải phóng hàng được đầu tư đồng bộ.

Kết nối liên vùng, mở không gian tăng trưởng

TP Hải Phòng đang từng bước chuyển từ nơi có cảng lớn thành một trung tâm kinh tế biển có năng lực kết nối, tạo giá trị và cạnh tranh ở tầm khu vực, quốc tế. Từ khi các bến cảng nước sâu tại Lạch Huyện đi vào vận hành, lợi thế cửa ngõ quốc tế của thành phố ngày càng được phát huy. Các tuyến tàu mẹ kết nối trực tiếp đến châu Âu, châu Mỹ liên tục được mở, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu và đưa thành phố Hải Phòng tham gia sâu hơn vào mạng lưới hàng hải quốc tế.

Từ thực tế trên, TP Hải Phòng đang tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối khu vực cảng. Địa phương này đang triển khai các quy hoạch, dự án liên quan đến đường thủy nội địa, bến thủy nội địa và hệ thống giao thông kết nối, từ đường ven biển đến các trục giao thông Đông – Tây.

Mới đây nhất, UBND TP Hải Phòng thông báo tìm kiếm nhà đầu tư nghiên cứu thực hiện Dự án tuyến đường nối cảng Lạch Huyện - sân bay Gia Bình. Theo đó, UBND TP Hải Phòng tìm kiếm các nhà đầu tư quan tâm, có nhu cầu nghiên cứu thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường nối cảng Lạch Huyện - sân bay Gia Bình thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), áp dụng hình thức hợp đồng BOT hoặc BT.

Dự án có tổng chiều dài tuyến khoảng 46,55 km (khoảng 44,8 km trên địa bàn TP Hải Phòng, khoảng 0,75 km trên địa bàn TP Bắc Ninh và khoảng 1 km chiều dài cầu vượt sông Thái Bình). Điểm đầu tuyến tại nút giao đường Vành đai 3 với Quốc lộ 10, thuộc phường Lưu Kiếm, TP Hải Phòng; điểm cuối tuyến tại nút giao phía Đông sân bay Gia Bình, thuộc xã Trung Kênh, TP Bắc Ninh. Tổng mức đầu tư dự kiến 43.743,26 tỷ đồng.

Dự án được kỳ vọng hình thành trục giao thông chiến lược liên vùng, kết nối trực tiếp cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện với sân bay Gia Bình, đồng thời liên kết với mạng lưới giao thông hiện hữu và các tuyến giao thông theo quy hoạch. Cùng với đó, dự án góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng Đồng bằng sông Hồng và duyên hải Bắc Bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố vai trò cửa ngõ quốc tế của TP Hải Phòng.

Sau khi hoàn thành, dự án sẽ tạo dư địa mới cho TP Hải Phòng thông qua việc hình thành quỹ đất dọc hai bên tuyến đường để phát triển hành lang kinh tế - logistics - công nghiệp - đô thị liên vùng; tạo điều kiện thuận lợi để TP Hải Phòng tăng cường thu hút đầu tư, khai thác tiềm năng, lợi thế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tăng trưởng bền vững.

Đối với trường hợp áp dụng hình thức hợp đồng BT, quỹ đất đối ứng dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án bao gồm quỹ đất hai bên tuyến đường và các quỹ đất khác trên địa bàn TP Hải Phòng phù hợp với quy định của pháp luật về PPP.

Song song với việc tìm kiếm nhà đầu tư nghiên cứu thực hiện Dự án tuyến đường nối cảng Lạch Huyện - sân bay Gia Bình, TP Hải Phòng cũng đang tập trung cho công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có điểm cuối tại khu bến Lạch Huyện. Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành phương thức vận tải quan trọng mang theo khối lượng hàng hóa rất lớn từ Trung Quốc và cả miền Bắc về bến cảng Lạch Huyện, xuất khẩu đi khắp thế giới và ngược lại.

Mới đây nhất, HĐND TP Hải Phòng đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Đông Tây TP Hải Phòng. Tuyến đường được định hướng kết nối đồng bộ mạng lưới giao thông nội vùng và liên vùng, đảm bảo khai thác, kết nối đồng bộ, hiệu quả các tuyến đường quy hoạch đã được phê duyệt và các tuyến đường đang triển khai trong khu vực gồm: Tuyến đường Gia Bình – Lạch Huyện, đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội, đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng…

Khi các tuyến giao thông chiến lược được đầu tư đồng bộ, khả năng lưu chuyển hàng hóa, thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị có thêm điều kiện mở rộng trên hành lang liên vùng. Mạng lưới này cũng từng bước hình thành hệ thống giao thông đa phương thức, tăng khả năng kết nối cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, đô thị và các trung tâm kinh tế trong vùng. Qua đó, không chỉ nâng cao năng lực lưu chuyển hàng hóa mà còn mở rộng không gian thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ và đô thị.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phùng Ngọc Minh nhận định, toàn bộ lưu lượng phương tiện ra vào Lạch Huyện hiện phụ thuộc lớn vào tuyến Tân Vũ – Lạch Huyện. Khi 6 bến đồng loạt đi vào hoạt động, tính dự phòng của kết nối này trở thành yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng giải phóng hàng và bảo đảm an toàn giao thông. Ở quy mô vùng, các dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng… có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng gom hàng và mở rộng hậu phương cảng. Yêu cầu đặt ra là mỗi bước tăng công suất cầu bến phải đi kèm hạ tầng kết nối tương ứng để công suất đó được đưa vào khai thác thực sự hiệu quả.

Bài và ảnh: Hải Ngân