Tội phạm “núp bóng” du lịch: Quản sao cho chặt?

Từ nhập cảnh bằng đường du lịch để tổ chức đánh bạc, lừa đảo trên mạng, buôn bán ma túy đến vận chuyển tiền trái phép qua biên giới... những thủ đoạn lợi dụng danh nghĩa du lịch đang đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Ngày 2/10, tại hội nghị quán triệt, triển khai chỉ thị số 24/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ diễn ra tại Khánh Hòa, Thiếu tướng Nguyễn Thế Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh đối ngoại, Bộ Công an đã cảnh báo về tình trạng tội phạm lợi dụng danh nghĩa du lịch để hoạt động.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thế Hùng, Bộ Công an ghi nhận các loại tội phạm nước ngoài nhập cảnh bằng đường du lịch để tổ chức đánh bạc, lừa đảo trên mạng, sản xuất, buôn bán ma túy, vận chuyển tiền tệ trái phép qua biên giới và thực hiện một số hành vi phạm pháp khác.

Cùng với đó là tình trạng lợi dụng du lịch để tổ chức, môi giới đưa người Việt Nam ra nước ngoài trái phép với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các loại hình lưu trú mới, việc đặt phòng trên nền tảng trực tuyến, ứng dụng mạng xã hội cũng bị một số đối tượng lợi dụng để né tránh quản lý, thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Bên cạnh nguy cơ tội phạm, tại một số trung tâm du lịch còn xuất hiện tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, tổ chức “tour giá rẻ” cho khách quốc tế. Có trường hợp người nước ngoài lợi dụng danh nghĩa hợp tác với doanh nghiệp lữ hành quốc tế của Việt Nam để đứng sau điều hành, hình thành chuỗi dịch vụ khép kín, đưa khách đến những cơ sở bán sản phẩm chất lượng kém, không rõ nguồn gốc với giá bất hợp lý.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thế Hùng, những vấn đề này không chỉ gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người dân hoạt động trong lĩnh vực du lịch mà còn tác động đến uy tín, hình ảnh du lịch Việt Nam.

Trước thực trạng này, Chỉ thị 24/CT-TTg ngày 28/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra yêu cầu tăng cường công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động du lịch.

Thiếu tướng Nguyễn Thế Hùng cũng đề nghị doanh nghiệp du lịch không tiếp tay, đứng danh làm “sân sau” cho tổ chức, cá nhân nước ngoài hình thành các chuỗi khép kín phục vụ khách nước ngoài; đồng thời kịp thời thông tin, phản ánh, tố giác các trường hợp kinh doanh không lành mạnh, lợi dụng du lịch để vi phạm pháp luật.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh câu chuyện này, một số ý kiến chuyên gia cho rằng, yêu cầu tăng cường kiểm soát là cần thiết, tuy nhiên cũng đặt ra vấn đề về cách thức quản lý và trách nhiệm của từng chủ thể, nhất là khi hoạt động du lịch ngày càng gắn với các nền tảng trực tuyến và những loại hình dịch vụ mới.

Theo nhận định của Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn, trước những phương thức lợi dụng hoạt động du lịch ngày càng đa dạng, yêu cầu tăng cường quản lý là cần thiết. Song, trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần được xác định rõ, tránh tình trạng để phòng ngừa rủi ro lại phát sinh thêm thủ tục đối với hoạt động kinh doanh hợp pháp.

“Doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú phải thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ pháp luật quy định, nhưng không thể yêu cầu họ tự xác minh một khách du lịch có phải tội phạm hay không. Điều cần thiết là xác định rõ doanh nghiệp phải thu thập, lưu giữ, cung cấp những thông tin gì và khi phát hiện dấu hiệu nào thì cần thông báo cho cơ quan chức năng”, Luật sư Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, sự phát triển của các nền tảng đặt phòng trực tuyến và những mô hình lưu trú mới cũng đòi hỏi phương thức quản lý thay đổi tương ứng. Khi ngày càng nhiều giao dịch được thực hiện trên môi trường số, việc quản lý cần tận dụng dữ liệu để nâng cao khả năng nhận diện và phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Một trong những giải pháp cần được chú trọng là tăng khả năng kết nối, đối chiếu thông tin giữa quản lý xuất nhập cảnh, lưu trú, du lịch và các cơ quan liên quan theo đúng thẩm quyền, đồng thời bảo đảm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Luật sư Tuấn cho rằng, thay vì kiểm tra dàn trải, công tác quản lý cần tập trung vào những trường hợp có dấu hiệu bất thường hoặc nguy cơ cao. Những doanh nghiệp, cơ sở lưu trú chấp hành tốt quy định cần được tạo thuận lợi, trong khi nguồn lực kiểm tra, giám sát tập trung vào những chủ thể và hoạt động có yếu tố rủi ro.

“Quản lý chặt không đồng nghĩa với tăng thêm thủ tục. Nếu trách nhiệm của từng chủ thể được xác định rõ, thông tin được kết nối và cơ quan chức năng có khả năng phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, việc phòng ngừa hành vi lợi dụng du lịch sẽ hiệu quả hơn mà không làm khó doanh nghiệp và du khách”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhận định.