TP HCM đứng thứ 2 về chỉ số PII 2026: Nền tảng vững chắc và động lực bứt phá mới

Đây không chỉ là một con số ấn tượng trên bảng xếp hạng, mà còn là thước đo phản ánh sinh động nội lực, bản lĩnh cùng dư địa phát triển bứt phá của trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.

Thước đo thực chất về năng lực đổi mới sáng tạo

Chỉ số PII do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng dựa trên 7 trụ cột (5 trụ cột đầu vào và 2 trụ cột đầu ra) với 52 chỉ số thành phần. Phương pháp tiếp cận khoa học, lấy dữ liệu thống kê quản lý nhà nước làm nòng cốt (40/52 chỉ số) kết hợp tài liệu minh chứng chuẩn xác từ địa phương (12/52 chỉ số), giúp PII phản ánh một cách khách quan, toàn diện hiện trạng mô hình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên tri thức.

Trong bức tranh tổng thể năm 2026, TP HCM tiếp tục giữ vững vị trí trong nhóm dẫn đầu cả nước, chỉ đứng sau Thủ đô Hà Nội (63,80 điểm). Thực tế này khẳng định rõ nét vai trò tiên phong, hạt nhân lan tỏa của các đô thị lớn – nơi hội tụ nguồn lực, hạ tầng và tinh hoa tri thức – trong việc dẫn dắt nền kinh tế chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng.

Điểm tựa từ các chỉ số thành phần cốt lõi

Nếu vị trí thứ 2 khẳng định vị thế tổng thể, thì việc TP HCM đứng thứ hai cả nước về số lượng chỉ số thành phần dẫn đầu (với 12/52 chỉ số) lại cho thấy chiều sâu và tính bền vững của nền tảng phát triển.

Các lợi thế vượt trội của TP HCM tập trung ở nhóm trụ cột đầu vào – những điều kiện quyết định khả năng tạo dựng môi trường kinh doanh năng động. Đó là sự vững chắc về tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng chung hiện đại, mật độ doanh nghiệp cao, khả năng tiếp cận tín dụng cho khu vực tư nhân và tài chính vi mô thuận lợi. Đặc biệt, Thành phố thể hiện sức sống doanh nghiệp vượt trội thông qua tỷ lệ cao các doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp có hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) và doanh nghiệp chủ động tham gia vào đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, ở một số chỉ số về hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và sản phẩm sở hữu trí tuệ, TP HCM tiếp tục cùng Hà Nội chia sẻ vị trí dẫn đầu. Kết quả này chứng minh Thành phố không chỉ sở hữu quy mô thị trường lớn, mà còn hình thành được một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, có năng lực hấp thụ và ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ mạnh mẽ. Doanh nghiệp tại TP HCM thực sự đã trở thành trung tâm, là chủ thể chủ động đầu tư và thực thi các hoạt động đổi mới thay vì thụ động trông chờ vào hỗ trợ từ Nhà nước.

Nhìn thẳng vào thực tiễn để định hình giải pháp

Kết quả PII 2026 là ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực kiên trì của Đảng bộ, chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp TP HCM. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ chính luận và yêu cầu phát triển bứt phá trong giai đoạn mới, kết quả này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. khoảng cách giữa vị trí thứ hai và vị trí dẫn đầu, cũng như sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các đô thị năng động khác, đòi hỏi Thành phố tuyệt đối không được chủ quan hay hài lòng với những gì đã đạt được.

PII không đơn thuần là một bảng xếp hạng thi đua, mà quan trọng hơn, đó là "bản đồ chẩn đoán" giúp chính quyền địa phương nhận diện chính xác điểm mạnh, điểm yếu và dư địa phát triển. Việc phân tích sâu 7 trụ cột và 52 chỉ số thành phần sẽ là căn cứ khoa học quan trọng để TP HCM hoạch định chính sách, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực.

Trong thời gian tới, để giữ vững và nâng tầm vị thế đầu tàu đổi mới sáng tạo, TP HCM cần tập trung thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách vượt trội. Thành phố cần tận dụng tối đa các cơ chế tháo gỡ vướng mắc, thí điểm các mô hình kinh tế mới (sandbox), tạo hành lang pháp lý an toàn và thông thoáng để khuyến khích các ý tưởng sáng tạo, các mô hình kinh doanh khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nhanh chóng được thử nghiệm và thương mại hóa.

Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả đầu tư R&D. Cần có chính sách đột phá trong thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành và tài năng trẻ; tăng cường liên kết "ba nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) để giải quyết các bài toán lớn của đô thị như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hạ tầng thông minh và biến đổi khí hậu.

Thứ ba, tăng cường năng lực chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế. Mặc dù các chỉ số đầu vào của Thành phố rất mạnh, nhưng yêu cầu đặt ra là phải gia tăng hơn nữa hiệu quả đầu ra. Việc thương mại hóa tài sản trí tuệ, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn phải là thước đo cuối cùng của hoạt động đổi mới sáng tạo.

Thứ tư, nâng cấp hạ tầng khoa học - công nghệ và tài chính. Tiếp tục phát triển Khu Công nghệ cao, các trung tâm đổi mới sáng tạo quy mô quốc tế, đồng thời khơi thông các kênh vốn đầu tư mạo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn lực tài chính cho R&D.

Động lực cho sự phát triển bền vững

Đổi mới sáng tạo không phải là mục đích tự thân, mà là phương thức, là con đường ngắn nhất để TP HCM nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc tế. Chỉ số PII 2026 với những kết quả tích cực đã củng cố niềm tin vào định hướng phát triển dựa trên tri thức của Thành phố.

Đứng trước kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, TP HCM đang nắm giữ sứ mệnh tiên phong. Việc phát huy tối đa lợi thế từ 12 chỉ số thành phần dẫn đầu, đồng thời quyết liệt cải thiện những tiêu chí còn dư địa sẽ là chìa khóa để Thành phố duy trì đà tăng trưởng nhanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ của Việt Nam mà còn mang tầm vóc khu vực.