Đề nghị giảm gánh nặng đăng ký thực phẩm

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi (Dự thảo) được kỳ vọng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang quản lý theo mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng cần tiếp tục rà soát các thủ tục công bố, đăng ký, kiểm nghiệm để tránh phát sinh thêm chi phí và thời gian tuân thủ.

Từ thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh, bà Trần Thị Phương Hoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM (FFA) cho biết hiệp hội ủng hộ việc sửa luật theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, các thủ tục công bố, đăng ký và kiểm nghiệm cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm đơn giản, minh bạch và khả thi.

Theo bà Hoa, mỗi quy định mới cần trả lời được những câu hỏi cơ bản: Quy định này giải quyết vướng mắc nào, giúp bảo đảm an toàn thực phẩm tốt hơn ở đâu, ai là người thực hiện và thực hiện bằng nguồn lực nào. Nếu nguồn lực quản lý chủ yếu dồn vào việc xét hồ sơ, trong khi thực phẩm đã lưu thông trên thị trường chưa được kiểm soát hiệu quả, việc bổ sung thêm thủ tục hành chính khó đạt được mục tiêu cuối cùng là bảo đảm an toàn thực phẩm.

Một nội dung khiến FFA băn khoăn là cách xác định nhóm thực phẩm phải đăng ký bản công bố tại điểm a khoản 2 Điều 46 của Dự thảo. Theo bà Hoa, quy định hiện được thể hiện với nhiều cụm nội dung ngăn cách bằng dấu chấm phẩy, có thể dẫn tới cách hiểu rằng đây là những nhóm sản phẩm độc lập, qua đó mở rộng phạm vi sản phẩm phải đăng ký.

Bà Hoa dẫn ví dụ, một sản phẩm nước cam, nước chanh có thông tin về vitamin C giúp tăng sức đề kháng hoặc sản phẩm sữa chua được giới thiệu có lợi cho hệ tiêu hóa. Nếu phạm vi các nhóm sản phẩm phải đăng ký không được quy định rõ, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc xác định những sản phẩm thông thường này có phải chuyển sang thực hiện đăng ký bản công bố hay không.

Do đó, FFA đề nghị làm rõ ngay trong luật các nhóm thực phẩm phải đăng ký bản công bố, đồng thời bổ sung định nghĩa về sản phẩm dinh dưỡng dành cho chế độ ăn đặc biệt để hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Một vấn đề khác được doanh nghiệp kiến nghị là thủ tục gia hạn định kỳ sau 5 năm đối với giấy đăng ký bản công bố sản phẩm.

Theo bà Hoa, nếu sản phẩm không bảo đảm an toàn hoặc tổ chức, cá nhân vi phạm quy định, cơ quan quản lý hoàn toàn có thể áp dụng các biện pháp xử lý, thu hồi giấy đăng ký mà không cần chờ đến khi hết thời hạn. Vì vậy, việc duy trì cơ chế gia hạn định kỳ có thể tạo thêm một vòng thủ tục nhưng chưa chắc mang lại hiệu quả quản lý tương xứng.

FFA đề nghị bỏ thủ tục gia hạn định kỳ sau 5 năm. Trường hợp vẫn duy trì cơ chế này, hiệp hội cho rằng cần xác định đúng tính chất của việc gia hạn theo hướng thông báo, đồng thời bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp được tiếp tục khi cơ quan có thẩm quyền đã tiếp nhận hồ sơ.

Liên quan đến phân loại thực phẩm theo mức độ nguy cơ, FFA cũng đề nghị nghiên cứu phân thành ba mức gồm nguy cơ cao, nguy cơ trung bình và nguy cơ thấp, thay vì chỉ chia thành hai nhóm nguy cơ cao và thấp như dự thảo.

Theo bà Hoa, việc thiếu nhóm nguy cơ trung bình có thể dẫn tới tình trạng một số sản phẩm bị áp dụng biện pháp quản lý quá chặt nếu được xếp vào nhóm nguy cơ cao, trong khi nếu xếp vào nhóm nguy cơ thấp thì mức độ kiểm soát có thể chưa tương xứng.

Góp ý Dự thảo, về đăng ký bản công bố sản phẩm, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị rà soát lại phạm vi áp dụng theo hướng dựa trên mức độ rủi ro. Tại điểm a khoản 2 Điều 46, các cụm từ được ngăn cách bằng dấu chấm phẩy có thể dẫn tới cách hiểu mở rộng đáng kể nhóm sản phẩm phải đăng ký, trong đó cụm “có tác dụng duy trì, tăng cường, cải thiện các chức năng của cơ thể con người” có thể bao phủ nhiều loại thực phẩm thông thường.

VCCI cũng đề nghị sử dụng kết quả phân tích nguy cơ làm căn cứ xác định sản phẩm có cần tiền kiểm và mức độ tiền kiểm. Đồng thời, cần cân nhắc việc hồ sơ đăng ký theo dự thảo Nghị định tăng từ 5 lên 14 thành phần, thời gian thẩm định từ 7 lên 90 ngày. Một số yêu cầu như nghiên cứu phát triển, quy trình sản xuất, nghiên cứu độ ổn định có thể làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ và chưa phù hợp với đặc thù sản xuất thực phẩm.

Do đó, VCCI kiến nghị chỉ yêu cầu các tài liệu thực sự cần thiết, như chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm đối với nhóm nguy cơ cao, kết quả thử nghiệm chất lượng và giấy ủy quyền của nhà sản xuất.