Lập cầu nối vốn quốc tế cho hạ tầng đô thị: Nhà đầu tư cần gì?

Tham vấn về sản phẩm tài chính nền tảng

Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phối hợp với IFC tổ chức cuộc họp tham vấn về phát hành trái phiếu quốc tế tại VIFC-HCMC, hướng tới hình thành kênh vốn dài hạn cho các dự án trọng điểm và sản phẩm tài chính nền tảng tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam.

Cuộc họp tập trung vào các điều kiện để chuyển nhu cầu đầu tư của Thành phố thành những dự án có thể tiếp cận nguồn vốn dài hạn trên thị trường quốc tế, bổ sung nguồn lực bên cạnh ngân sách và các phương thức huy động vốn khác.

Cuộc tham vấn diễn ra trong quá trình VIFC-HCMC phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Các ý kiến chuyên gia được trao đổi nhằm cụ thể hóa cơ chế theo Luật Phát triển đô thị, đồng thời đối chiếu phương án triển khai với yêu cầu thực tế của nhà đầu tư.

Theo dự thảo Tờ trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình được định hướng trở thành một trong những sản phẩm nền tảng đầu tiên của Trung tâm. Việc hình thành sản phẩm này được kỳ vọng tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm, đồng thời phát triển hệ sinh thái tư vấn, xếp hạng tín nhiệm, thu xếp vốn và các dịch vụ hỗ trợ tại VIFC-HCMC.

Nhà đầu tư cần thấy gì?

Từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Pavel Kochanov, Chuyên gia cao cấp về tài chính đô thị của IFC, phân tích các yếu tố quyết định năng lực vay nợ của Thành phố, gồm nền tảng kinh tế, cơ cấu thu – chi, thanh khoản, nghĩa vụ nợ và chất lượng quản trị tài chính. Việc đánh giá cần dựa trên mô hình tài chính cho toàn bộ kỳ hạn vay, có tính đến các kịch bản bất lợi.

Yêu cầu xuyên suốt là khả năng trả nợ bằng nguồn lực tự tạo, với mức dự phòng an toàn phù hợp. Báo cáo tài chính, dữ liệu ngân sách và thông tin về các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn cần đủ rõ để nhà đầu tư đánh giá. Chính sách vay nợ cũng cần kiểm soát rủi ro lãi suất, tỷ giá và tái cấp vốn.

Ở khâu lựa chọn dự án, ông Neeraj Gupta, Chuyên gia đầu tư trưởng của IFC, đề xuất ưu tiên những dự án đã hoàn thành nghiên cứu khả thi, có mặt bằng, giấy phép và hồ sơ hợp đồng cần thiết, có thể giải ngân và sớm tạo ra kết quả. Tiến độ sử dụng vốn là yếu tố quan trọng: vốn huy động chưa đưa vào công trình vẫn phát sinh chi phí, làm giảm hiệu quả tài chính của đợt phát hành.

Đối với metro, kinh nghiệm quốc tế được IFC giới thiệu cho thấy cấu trúc tài chính cần phân bổ hợp lý rủi ro về lượng hành khách, mặt bằng và nghĩa vụ thanh toán giữa các bên. Đối với công trình cấp thoát nước và hạ tầng công cộng, cần xem xét đồng thời nguồn thu dự án, khả năng hỗ trợ từ ngân sách và lợi ích phát triển. Việc lựa chọn công cụ tài chính vì vậy phải bám sát đặc điểm của từng nhóm dự án.

Tại cuộc họp, A&O Shearman cũng bổ sung thông tin các bước chuẩn bị giao dịch, từ hồ sơ pháp lý, tư vấn chuyên môn và xếp hạng tín nhiệm đến tiếp cận nhà đầu tư, định giá và phát hành bằng ngoại tệ. Những nội dung này giúp cụ thể hóa các công việc Thành phố cần chuẩn bị trước khi tiếp cận thị trường.

Theo thiết kế của dự thảo, việc huy động vốn đi cùng trách nhiệm quản lý trong toàn bộ vòng đời trái phiếu. Vốn phải được sử dụng đúng mục đích, trong các hạn mức được phép; ngân sách Thành phố chịu trách nhiệm thanh toán đầy đủ, đúng hạn. Công bố thông tin, giám sát sử dụng vốn và quản trị rủi ro là những điều kiện để duy trì niềm tin của nhà đầu tư qua các đợt phát hành.

Phát biểu trao đổi định hướng các nội dung, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC nhận định, cuộc tham vấn đã làm rõ góc nhìn từ cả hai phía: Sở Xây dựng, Sở Tài chính và VIFC-HCMC chia sẻ định hướng phát triển và nhu cầu nguồn lực của Thành phố; IFC và các đối tác phân tích những điều kiện để nhà đầu tư sẵn sàng đồng hành.

Mở đường cho các đợt phát hành trái phiếu đô thị tiếp theo

Theo ông, Thành phố đã kiên trì trao đổi, phối hợp với IFC, các cơ quan tài chính và đối tác tư vấn trong thời gian dài để tìm kiếm giải pháp huy động vốn quốc tế, từng bước tháo gỡ các vướng mắc pháp lý. Ông nhấn mạnh vai trò của Luật Phát triển đô thị trong việc tạo cơ sở pháp lý, mở ra cơ hội để Thành phố thúc đẩy triển khai. Các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát yêu cầu của pháp luật trong nước, pháp luật quốc tế và thông lệ thị trường, chuyển cơ sở pháp lý thành phương án và quy trình thực hiện cụ thể.

Trong 5 năm tới, Thành phố cần nguồn lực lớn để phát triển đường sắt đô thị, đường cao tốc, trung tâm dữ liệu, hạ tầng môi trường, cấp nước và xử lý nước thải. Tiếp cận thị trường trái phiếu quốc tế vì vậy là một yêu cầu thực tiễn, cần được triển khai nghiêm túc và bền vững. Thành phố có nhiều nhu cầu đầu tư, nhưng cần xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn dự án phù hợp và tập trung nguồn lực chuẩn bị.

Có dự án mới là bước đầu; điều quyết định là đưa dự án đến trạng thái sẵn sàng tiếp nhận nguồn vốn quốc tế. Ông Vũ nhấn mạnh đợt phát hành đầu tiên sẽ là nhịp cầu đặt nền móng cho uy tín của Thành phố trên thị trường vốn quốc tế. Từ nền tảng đó, Thành phố có thể mở đường cho các đợt phát hành tiếp theo, hình thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua VIFC-HCMC.

Sau cuộc tham vấn, chương trình làm việc của đoàn IFC tiếp tục với Sở Tài chính, Sở Xây dựng và Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn – TNHH MTV (SAWACO), tập trung vào dữ liệu tài chính, năng lực vay nợ, danh mục dự án tiềm năng và mức độ sẵn sàng của hồ sơ. Các phiên làm việc chuyên sâu là bước tiếp nối để xem xét điều kiện triển khai trên từng trường hợp cụ thể, trong đó có lĩnh vực cấp nước.

Chương trình dự kiến được tổng kết vào ngày 08/10/2026 nhằm thống nhất các đầu việc theo dõi, trách nhiệm phối hợp và lộ trình triển khai các bước tiếp theo.