VCCI đề nghị thống nhất cách tính xuất xứ hàng hóa

Mới đây, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý Dự thảo Thông tư quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa không ưu đãi của Việt Nam (Dự thảo). Theo VCCI, sau tám năm thực hiện với hơn 2,67 triệu bộ C/O mẫu B được cấp, việc hệ thống hóa quy tắc xuất xứ không ưu đãi vào một văn bản là cần thiết. VCCI ghi nhận Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu một số kiến nghị trước đây, như bổ sung quy định về nguyên liệu sử dụng trong sản xuất, công đoạn sơn, đánh bóng đơn giản, bộ hàng hóa và thông tin “Importer” trên C/O mẫu B.

Tuy nhiên, một số vấn đề đã được nhận diện trong Báo cáo tổng kết nhưng chưa được xử lý đầy đủ trong Dự thảo.

Vấn đề được VCCI lưu ý đầu tiên là cách tính Tỷ lệ phần trăm giá trị (LVC).

Theo VCCI, Dự thảo quy định trị giá FOB là trị giá ghi trên hợp đồng xuất khẩu, trong khi thực tế doanh nghiệp sử dụng nhiều điều kiện giao hàng khác nhau như EXW, FCA, CFR, CIF, DAP, DDP. Đặc biệt, hàng hóa xuất khẩu bằng đường bộ, đường sắt không phù hợp với cách định nghĩa FOB gắn với việc hàng hóa “đã giao qua mạn tàu”.

Nếu không có hướng dẫn quy đổi, doanh nghiệp và cơ quan cấp C/O tại các địa phương có thể áp dụng khác nhau, dẫn đến kết quả tính LVC khác nhau cho cùng một mặt hàng.

Không chỉ cách xác định FOB, việc xác định trị giá nguyên liệu có xuất xứ cũng cần được làm rõ. Dự thảo mới quy định nguyên liệu có xuất xứ là nguyên liệu được thu mua hoặc sản xuất trong nước nhưng chưa xác định cụ thể căn cứ tính trị giá đối với nguyên liệu tự sản xuất.

Đáng chú ý, Dự thảo chỉ đề cập hóa đơn giá trị gia tăng trong khi nhiều nhà cung cấp là hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp trực tiếp sử dụng hóa đơn bán hàng. Với nông sản, thủy sản thu mua trực tiếp từ nông dân, ngư dân, chứng từ có thể là bảng kê thu mua theo quy định về hóa đơn, chứng từ.

“Quy định hiện nay vô hình trung có thể loại trừ những nguồn nguyên liệu nội địa có hàm lượng giá trị gia tăng trong nước cao”, VCCI nhận định.

Vì vậy, VCCI đề nghị quy định rõ trị giá nguyên liệu mua trong nước được xác định theo giá mua chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng trên hóa đơn, chứng từ hợp pháp, bao gồm bảng kê thu mua; nguyên liệu tự sản xuất được tính theo giá thành sản xuất trên sổ sách kế toán.

Cùng với đó, VCCI đề nghị làm rõ việc doanh nghiệp phải thống nhất công thức tính LVC trong năm tài chính được áp dụng theo từng mặt hàng hay cho toàn bộ doanh nghiệp.

Theo VCCI, đối với doanh nghiệp sản xuất nhiều dòng sản phẩm với cơ cấu nguyên liệu khác nhau, không nhất thiết phải sử dụng một công thức cho tất cả sản phẩm. Điều quan trọng là tránh việc doanh nghiệp tùy ý thay đổi công thức đối với cùng một sản phẩm.

Đồng thời, quy định về kiểm tra, xác minh LVC cần mang tính bắt buộc. VCCI đề nghị thay từ “cần” bằng quy định rõ việc kiểm tra, xác minh phải được thực hiện trên cơ sở công thức mà doanh nghiệp đã lựa chọn khi đề nghị cấp C/O.

Đối với nguyên liệu mua trong nước, VCCI đánh giá việc bổ sung Điều 14 là cần thiết nhưng cơ chế chứng minh tại Điều 16 vẫn chưa đủ rõ.

Hiện Dự thảo yêu cầu doanh nghiệp đề nghị cấp C/O yêu cầu nhà sản xuất, nhà cung cấp kê khai, cam kết xuất xứ nhưng chưa quy định cụ thể mẫu cam kết và thời hạn hiệu lực.

Theo VCCI, trong thực tế các nhà cung cấp nội địa, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể phải lập cam kết cho từng lô hàng, từng khách hàng dù nguyên liệu được cung cấp ổn định trong thời gian dài. Điều này làm tăng chi phí tuân thủ và có thể khiến nguyên liệu trong nước không được ghi nhận đầy đủ khi tính LVC.

VCCI đề nghị cho phép sử dụng bản cam kết dài hạn, có giá trị tối đa 12 tháng đối với các lô hàng cùng mặt hàng, cơ cấu nguyên liệu và được lưu trên Hệ thống eCoSys để sử dụng cho nhiều hồ sơ. Theo VCCI, cách làm này vừa giảm thủ tục cho doanh nghiệp, vừa tạo điều kiện để cơ quan quản lý truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và kiểm soát gian lận xuất xứ.

Ngoài ra, VCCI cũng đề nghị làm rõ các quy định về công đoạn gia công đơn giản và nguyên liệu có thể thay thế lẫn nhau.

Về chứng nhận xuất xứ, VCCI cho rằng Dự thảo cũng cần cập nhật phù hợp với thực tế C/O mẫu B đã được cấp điện tử trên Hệ thống eCoSys.Theo đó, các quy định tại Phụ lục III về chữ ký, con dấu và cách kê khai cần được điều chỉnh theo hướng phản ánh chữ ký số, con dấu điện tử; bổ sung hướng dẫn đối với vận tải đường bộ, đường sắt, đa phương thức và trường hợp hóa đơn do bên thứ ba phát hành.