Liên kết tạo sức bật mới cho tăng trưởng

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, TS Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia kinh tế công trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhấn mạnh: Kết nối không gian lãnh thổ đi cùng quy hoạch hạ tầng đồng bộ, bao gồm giao thông, logistics, cảng biển… vừa phát huy từng thế mạnh của địa phương vừa hình thành các cực tăng trưởng, vùng động lực. Trên cơ sở đó, kích hoạt đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, nhân lực chất lượng cao, phát triển dịch vụ gia tăng, thúc đẩy chuyển dịch mô hình phát triển dựa trên những động lực tăng trưởng mới theo đúng định hướng.

- Nhìn từ địa phương, ông đánh giá thế nào về xu hướng chuyển dịch mô hình phát triển theo hướng đa cực, mở rộng không gian tăng trưởng cho các doanh nghiệp và các ngành kinh tế?

Theo dữ liệu thống kê, có 12/34 tỉnh, thành phố đạt mức tăng GRDP từ 10% trở lên; 19/34 địa phương có mức tăng trưởng cao hơn trung bình cả nước. Đến hết quý 3, tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của các địa phương là một trong những điểm sáng của kinh tế. Nhìn sâu hơn vào những con số ấn tượng từ các địa phương tăng trưởng cao, chúng tôi nhận thấy, tuy cấu trúc đóng góp của những động lực tăng trưởng ở mỗi địa phương khác nhau nhưng có điểm chung là các địa phương đã hình thành liên kết chuỗi động lực tương hỗ.

Trong đó, công nghiệp là động lực dẫn dắt; xuất khẩu và hội nhập chuỗi cung ứng mở rộng thị trường đầu ra cho sản xuất công nghiệp, từ đó lan toả đến các ngành dịch vụ.

Trong 9 tháng của năm, lĩnh vực dịch vụ vì vậy tăng trưởng rất khá, đạt mức 14%. Đây là một trong những kỳ vọng lớn, bởi suy cho cùng sự lan tỏa của tăng trưởng - kể cả tăng trưởng công nghiệp lẫn tăng trưởng đầu tư công - phải thể hiện thông qua việc tạo ra việc làm, thu nhập cho người lao động, qua đó lan tỏa tích cực đến nhiều ngành nghề khác của nền kinh tế.

- Từ liên kết ngành nghề, lĩnh vực đến liên kết địa phương, theo ông, đâu là yếu tố cốt lõi để hình thành chuỗi giá trị bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế?

Mục tiêu tăng trưởng hai con số không đơn thuần là phép cộng từ tốc độ phát triển của từng địa phương. Theo tôi, tăng trưởng cần đến từ cộng hưởng giá trị, phát huy lợi thế, bản sắc của từng địa phương để tạo sức mạnh cho vùng tăng trưởng.

Vì vậy, điều cốt lõi nhất, các địa phương trong từng vùng phải xác định đúng năng lực cạnh tranh, thế mạnh, từ đó kết nối các năng lực nội tại, khai thác hiệu quả không gian phát triển mới. Đặc biệt, sau khi địa giới hành chính các tỉnh, thành được sắp xếp lại, không thể nhìn năng lực tăng trưởng của một địa phương trong phạm vi địa giới hành chính đơn lẻ mà cần đặt trong không gian phát triển rộng hơn, hướng tới phân bổ nguồn lực hiệu quả, khai thác tốt hơn dư địa tăng trưởng mới.

Quan trọng hơn, liên kết vùng đi cùng quy hoạch hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng giao thông, logistics và cảng biển, qua đó hình thành các hành lang kinh tế gắn với các chuỗi giá trị trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ.

Như tôi đã đề cập, khi xác định lợi thế cạnh tranh của mình, các địa phương sẽ bổ trợ cho nhau rất hiệu quả trong chuỗi. Có địa phương trở thành vùng sản xuất, địa phương là vùng nguyên liệu hoặc vùng hỗ trợ chuyển đổi xanh, sử dụng năng lượng mới thay vì phát triển riêng lẻ.

Tương tự như vậy, các vùng động lực, vùng trung tâm được hình thành để kích hoạt đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, nhân lực chất lượng cao, phát triển dịch vụ gia tăng. Có như vậy chúng ta mới chuyển dịch mô hình tăng trưởng dựa trên động lực tăng trưởng mới chứ không chỉ gia tăng đầu vào cho động lực tăng trưởng truyền thống.

- Vai trò của các địa phương dẫn dắt được thể hiện ra sao trong liên kết vùng, nhất là khi tốc độ tăng trưởng giữa các tỉnh, thành tại một số vùng liên kết vẫn tồn tại những khoảng cách chênh lệch, thưa ông?

Các thành phố trực thuộc trung ương, với đặc thù là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, hội tụ các nguồn lực thuận lợi, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là “đầu tàu” tạo lực kéo mạnh mẽ trong kết nối, thúc đẩy liên kết vùng. Những địa phương dẫn dắt này, theo tôi nên đóng vai trò là cửa ngõ kết nối chuỗi giá trị toàn cầu, kết nối tri thức của người Việt Nam với tri thức toàn cầu, tri thức của người Việt Nam ở nước ngoài.

Từ đó, tạo dựng những nền tảng tăng trưởng quan trọng dựa trên động lực mới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ lõi, công nghệ mới. Qua đó, các địa phương dẫn dắt không chỉ hỗ trợ cho sự phát triển của chính mình mà có thể xem như một hub phát triển cho cả vùng.

Bên cạnh đó, một số thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng còn là nơi cung cấp dịch vụ chất lượng cao trong các lĩnh vực tài chính ngân hàng, công nghệ, dữ liệu… Những địa phương khác trong vùng có thể đóng vai trò là trung tâm sản xuất, chuyển đổi công nghiệp chế biến chế tạo sang chuỗi giá trị cao hơn.

Từ những địa phương dẫn dắt, tạo nên các hành lang kinh tế của vùng. Chẳng hạn, tại khu vực miền Bắc, từ Hà Nội có thể hình thành hành lang kinh tế kết nối Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh hay Hà Nội - Phú Thọ - Thái Nguyên. Từ liên kết vùng chặt chẽ như vậy, việc phân bổ nguồn lực giữa các tỉnh, thành, giữa các doanh nghiệp hiệu quả hơn, tạo hiệu ứng lan toả tốt hơn, rút ngắn khoảng cách tăng trưởng nhanh hơn.

- Trân trọng cảm ơn ông!