Thích ứng nhanh để tăng trưởng công nghiệp bền vững

Tuy nhiên, để sản xuất công nghiệp tăng trưởng bền vững, duy trì tốc độ cao thì hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó nhanh với những biến động của thị trường quốc tế, tận dụng hiệu quả lợi thế FTA, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá ở các ngành thâm dụng lao động… là những yêu cầu bắt buộc.

Mở rộng sản xuất công nghiệp cho dài hạn

Bà Phí Thị Hương Nga - Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê) cho biết: 9 tháng đầu của năm, sản xuất công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng. Giá trị tăng thêm toàn ngành công nghiệp tăng 11,02% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp 41,39% vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm toàn nền kinh tế. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chủ yếu với tốc độ tăng 11,36%, đóng góp 33,85%.

Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tạo khả năng lan tỏa mạnh mẽ ở tất cả các địa phương, các ngành công nghiệp cấp hai và các khu vực doanh nghiệp thay vì tập trung đơn lẻ vào từng khu vực hay những ngành có lợi thế về xuất khẩu như trước đây. Bà Phí Thị Hương Nga nhấn mạnh đến 3 yếu tố tích cực được thể hiện rõ.

Thứ nhất, mức độ lan tỏa của sản xuất công nghiệp trên toàn bộ không gian kinh tế và các ngành cấp một. Tại 34/34 tỉnh, thành phố, tăng trưởng sản xuất công nghiệp tăng so với cùng kỳ năm trước. Ngoài các địa phương là trung tâm sản xuất công nghiệp tập trung các doanh nghiệp FDI lớn, các địa phương còn lại có lợi thế sản xuất công nghiệp phục vụ nhu cầu trong nước, hạ tầng năng lượng, sản xuất vật liệu như Hà Tĩnh, Ninh Bình...

Thứ hai, các ngành công nghiệp cấp 2 tăng trưởng dương. Bên cạnh các ngành có lợi thế phục vụ xuất khẩu, tốc độ tăng trưởng cao cũng ghi nhận ở nhiều ngành có hiệu ứng lan tỏa từ việc thực hiện đẩy nhanh các dự án, công trình đầu tư (bao gồm đầu tư công, đầu tư tư) có quy mô lớn như sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí... Đáng chú ý, các ngành chế biến phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng duy trì đà tăng trưởng trên 10% như ngành sản xuất chế biến thực phẩm, sản xuất đồ uống.

Thứ ba, cùng với sự gia tăng về sản lượng, tăng trưởng phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu hướng tới mở rộng sản xuất trong dài hạn. Nhìn vào chỉ số sản xuất công nghiệp theo mục đích sử dụng sản phẩm, nhóm sản xuất sản phẩm công nghiệp là tư liệu sản xuất đạt mức tăng trưởng hơn 15% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhóm sản xuất sản phẩm công nghiệp là các mặt hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng dân cư tăng với mức thấp hơn - khoảng hơn 11%.

Điều này cho thấy các dòng vốn đầu tư toàn xã hội, đầu tư thế hệ mới trong thời gian qua đã thẩm thấu sâu và tạo ra năng lực sản xuất mới chứ không đơn thuần phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của dân cư trong ngắn hạn.

“Tiếp sức” để tăng trưởng bền vững hơn

Bên cạnh những kết quả ấn tượng trên, theo Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, sản xuất công nghiệp vẫn ghi nhận xu hướng phân hóa trong tăng trưởng. Cụ thể, một số ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày có tốc độ tăng trưởng chậm lại. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sức ép từ giá cước vận tải biển leo cao, các rào cản thương mại làm ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp.

Trước đó, theo công bố từ Chỉ số Nhà quản trị mua hàng, với chỉ số PMI trong tháng 9/2026 đạt mức 51,9 điểm - “sức khỏe” của ngành sản xuất cải thiện ở mức nhẹ. Sản lượng tiếp tục ghi nhận mức tăng đáng kể nhưng tốc độ tăng đã chậm lại so với tháng 8.

Trong khi đó, chi phí đầu vào tiếp tục tăng nhưng tốc độ tăng giá đầu ra chững lại, một phần đến từ áp lực cạnh tranh trên thị trường. Theo nhận định từ S&P Global - đơn vị công bố Chỉ số Nhà quản trị mua hàng, bối cảnh quốc tế là một trong những nguyên nhân chính khiến chi phí đầu vào sản xuất tiếp tục gia tăng. Cùng với đó, giá dầu và nhiên liệu tăng cao tác động đến chi phí vận chuyển.

Mặc dù tăng trưởng sản xuất công nghiệp trong quý cuối cùng của năm theo nhận định vẫn khả quan, song theo bà Phí Thị Hương Nga, với những biến động khách quan từ địa chính trị thế giới cũng như áp lực cạnh tranh trên thị trường, cần các giải pháp hỗ trợ sản xuất.

Theo đó, để duy trì tăng trưởng, trước hết cần quản trị rủi ro chuỗi logistics để ứng phó nhanh với những biến động của thị trường quốc tế. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, các dự án đầu tư lớn để kích cầu các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí; hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn lợi thế FTA để thúc đẩy xuất khẩu, tăng tỷ lệ nội địa hoá trong sản xuất…