Xây dựng hệ sinh thái cảng biển thông minh

Việc đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái cảng biển thông minh không chỉ là bước đột phá công nghệ giúp giải bài toán logistics, mà còn là đòn bẩy chiến lược để thành phố Cảng vươn lên trở thành trung tâm kinh tế biển hàng đầu khu vực và quốc tế.

Cần một “hệ điều hành” chung cho toàn chuỗi

Trong định hướng phát triển, Hải Phòng đã xác định cảng biển - logistics là một trong những trụ cột phát triển kinh tế của địa phương. Vì vậy, đây cũng là lĩnh vực được địa phương này ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi số, hướng tới nâng cao năng lực khai thác, kết nối và quản trị toàn chuỗi.

Nhờ các hệ thống quản lý thông minh, dữ liệu được kết nối và xử lý nhanh chóng, giúp tối ưu hóa hoạt động xếp dỡ, giảm thiểu thời gian chờ đợi của tàu và phương tiện. Đồng thời, công nghệ số còn nâng cao tính minh bạch, an toàn trong quản lý hàng hóa, hỗ trợ dự báo chính xác lưu lượng vận tải, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng biển.
Không chỉ là bài toán thời gian, chuyển đổi số còn mở ra dư địa giảm chi phí vận hành và năng lượng tiêu thụ. Các hệ thống điều khiển tự động giúp tối ưu hóa hoạt động của cần cẩu, xe nâng, thiết bị xếp dỡ để giảm thời gian hoạt động dư thừa, từ đó tiết kiệm điện năng và nhiên liệu.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi số trong các doanh nghiệp cảng biển tại Hải Phòng vẫn đang diễn ra riêng lẻ. Việc kết nối, chia sẻ và hình thành hệ dữ liệu dùng chung giữa doanh nghiệp cảng, hãng tàu, doanh nghiệp vận tải, cơ quan quản lý nhà nước vẫn chưa thực sự đồng bộ.
Bà Lê Thị Mai - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần LS Vina cho rằng, mặc dù chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics tại Hải Phòng đã có nhiều tiến bộ, nhưng việc kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp, cảng biển, hãng tàu và các đơn vị dịch vụ vẫn chưa thật sự đồng bộ.

“Thời gian tới, doanh nghiệp cảng biển mong muốn Hải Phòng thúc đẩy mạnh hơn nữa chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi logistics. Chúng tôi kỳ vọng các nền tảng số sẽ được kết nối đồng bộ giữa doanh nghiệp, cảng biển, hãng tàu và cơ quan quản lý để giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính minh bạch”, bà Mai cho biết thêm.

Kiến tạo hệ sinh thái logistics thông minh và bền vững tầm cỡ quốc tế

Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã xác định kinh tế biển tiếp tục là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời đặt yêu cầu phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh. Nghị quyết thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy phát triển kinh tế biển sang phát triển toàn diện không gian biển quốc gia; từ khai thác biển sang làm giàu từ biển; từ phát triển dựa nhiều vào tài nguyên sang phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Định hướng đó mở ra một không gian phát triển rộng lớn đối với các địa phương ven biển, trong đó có TP Hải Phòng.

Hiện, TP Hải Phòng đang tập trung thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong toàn ngành logistics, phát triển các nền tảng quản lý thông minh, xây dựng mô hình cảng thông minh, nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng…

Đáng chú ý, chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định giúp các doanh nghiệp tối ưu vận hành, giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc khai thác dữ liệu hàng hóa theo thời gian thực, kết nối các mắt xích trong chuỗi cung ứng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành logistics. Tuy nhiên, để AI, tự động hóa hay các nền tảng phân tích dữ liệu phát huy hiệu quả, trước hết doanh nghiệp phải giải quyết được bài toán nền tảng: dữ liệu phải được chuẩn hóa và có khả năng kết nối.

Ông Nguyễn Anh Việt - Phó Chủ tịch, Tổng Giám đốc Công ty nền tảng công nghệ CEH đề xuất: “Các doanh nghiệp cảng biển, các cơ quan quản lý nhà nước, hải quan… có thể sử dụng mô hình vận hành: Tích hợp dữ liệu - chia sẻ giá trị để tạo sự thống nhất chung, dễ dàng tìm kiếm và quản lý thông tin. Từ đó, mô hình Smartlog ra đời sẽ giúp các doanh nghiệp chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, tối ưu khai thác, lưu kho, rút ngắn hành trình kết nối đơn hàng. Về phía ngược lại, các cơ quan quản lý nhà nước giám sát, điều phối hoạt động cảng biển, xác thực dữ liệu khai báo và đưa ra hoạch định chính sách một cách hiệu quả”.

Là đơn vị đang ứng dụng chuyển đổi số vào vận hành phát triển cảng, ông Phạm Hồng Minh - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng chia sẻ: “Trong lộ trình hướng đến phát triển cảng xanh cũng như yêu cầu của thị trường, chúng tôi cũng tích cực tham gia vào nghiên cứu, đổi mới khoa học công nghệ, đầu tư hệ thống thiết bị, sử dụng năng lượng điện, năng lượng sạch, giảm phát thải. Đồng thời, tối ưu hóa quy trình để tránh phát sinh tốn kém thời gian, phát sinh thêm chất thải trong quá trình vận hành. Chúng tôi cũng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ vào hoạt động sản xuất. Hiện chúng tôi đang nghiên cứu các giải pháp như sử dụng điện bờ, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu quá trình vận hành sản xuất. Qua đó, hướng tới một cảng chuyên nghiệp, văn minh, hiện đại”.