Nâng cao khả năng chống chịu nhiệt cho công trình

Ngày 13/10, tại Hà Nội, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) tổ chức Hội thảo “Xây dựng công trình chống chịu nắng nóng - Heat Resilience Forum”, trong khuôn khổ Tuần lễ Công trình Xanh và Giao thông Xanh Việt Nam 2026. Hội thảo có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế cùng nhiều tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và phát triển bền vững.

Chống chịu nhiệt và giá trị công trình

Theo Ban tổ chức, từ tháng 3 đến tháng 7/2026, miền Bắc ghi nhận 9 đợt nắng nóng diện rộng, nhiều hơn cả năm 2025. Số ngày nắng nóng trung bình đạt khoảng 35 ngày, riêng Hà Nội ghi nhận 40 ngày.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Douglas Snyder - Giám đốc điều hành Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) cho rằng, nắng nóng cực đoan không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, điều kiện sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến nhu cầu năng lượng, chi phí vận hành và hiệu quả đầu tư bất động sản.

Theo ông, sự cố thiếu điện tại miền Bắc vào mùa hè năm 2023 cùng những đợt nắng nóng gần đây cho thấy mối liên hệ giữa khí hậu và khả năng vận hành công trình. Các dự báo được ông dẫn lại cho thấy đến năm 2050, một số khu vực tại Việt Nam có thể ghi nhận thêm 20 - 60 ngày nắng nóng gay gắt mỗi năm, với nhiệt độ khoảng 38 - 39°C.

Trong khi nhu cầu điều hòa không khí tiếp tục gia tăng, những công trình phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống làm mát cơ khí có thể không bảo đảm điều kiện nhiệt độ an toàn nếu xảy ra mất điện kéo dài.

Ở góc độ đầu tư, ông Douglas Snyder cho biết, các tổ chức bảo hiểm và tài chính quốc tế ngày càng quan tâm đến khả năng chống chịu của tài sản trước rủi ro khí hậu. Những công trình thích ứng tốt với nắng nóng, sử dụng năng lượng hiệu quả và vận hành ổn định sẽ có lợi thế trong khai thác, cho thuê và thu hút vốn dài hạn.

Theo ông, cần ưu tiên thiết kế thụ động ngay từ giai đoạn đầu tư, thông qua các giải pháp che nắng, cách nhiệt mái và tường, sử dụng vật liệu phản xạ nhiệt, kính hiệu suất cao và tối ưu diện tích cửa sổ. Những giải pháp này giúp giảm nhu cầu làm mát, tiết kiệm chi phí vận hành và hạn chế phát thải carbon.

Cùng quan điểm, bà Joy Gai - Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới (WorldGBC) nhận định, nhiệt độ toàn cầu gia tăng đang đặt ra thách thức đối với ngành xây dựng, từ tiêu thụ năng lượng đến hiệu quả vận hành và mục tiêu giảm phát thải. Theo bà Joy Gai, WorldGBC xác định chống chịu nắng nóng là chủ đề ưu tiên trong hoạt động thích ứng khí hậu, tiếp theo là rủi ro ngập lụt và động đất.

Để nâng cao khả năng chống chịu, bà nhấn mạnh 5 trụ cột gồm vai trò dẫn dắt của Chính phủ, giải pháp kỹ thuật, tài chính, dữ liệu và thay đổi tư duy. Trong đó, chính sách tạo điều kiện huy động nguồn lực, công nghệ và dữ liệu hỗ trợ lựa chọn giải pháp, còn tài chính thúc đẩy triển khai thực tế. Theo bà, các giải pháp cần lấy sự an toàn, sức khỏe và tiện nghi của người sử dụng làm trung tâm.

Quy chuẩn cần lộ trình phù hợp

Tại phiên thảo luận “Quản trị và tư duy”, ông Vũ Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (VIBM), Bộ Xây dựng cho biết, Việt Nam đã có quy định về sử dụng năng lượng hiệu quả trong công trình từ năm 2005, sau đó liên tục được cập nhật.

Các quy định đã đề cập đến khả năng cách nhiệt của mái, tường, nhiệt trở vật liệu và hệ số thu nhiệt mặt trời của kính. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng yêu cầu bắt buộc còn giới hạn, chủ yếu tập trung vào một số loại công trình có diện tích sàn từ 2.500 m² trở lên.

Trong khi đó, khả năng duy trì điều kiện nhiệt an toàn tại những không gian không sử dụng điều hòa, đặc biệt trong thời tiết cực đoan, vẫn cần được xem xét đầy đủ hơn.

Theo ông Vũ Văn Dũng, việc mở rộng yêu cầu chống chịu nhiệt cần dựa trên cơ sở dữ liệu khí hậu phù hợp với từng vùng miền, đồng thời chuẩn hóa phương pháp tính toán, đánh giá và cân đối chi phí đầu tư ban đầu với chi phí vận hành công trình.

Đối với tiện nghi nhiệt, Việt Nam đã có TCVN 5687:2024 về thông gió và điều hòa không khí. Tuy nhiên, các yêu cầu hiện hành vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để tính đến kịch bản biến đổi khí hậu và những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người bệnh.

Liên quan đến đề xuất áp dụng tiêu chuẩn tối thiểu về khả năng chống chịu nhiệt vào năm 2030, ông Vũ Văn Dũng nhận định việc triển khai đồng loạt khó khả thi nếu chưa chuẩn bị đầy đủ điều kiện pháp lý, kỹ thuật và năng lực thực hiện.

Ông cho biết, Viện Vật liệu xây dựng đang nghiên cứu dự thảo quy định về dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng, trong đó xem xét các chỉ số phản xạ nhiệt, hệ số thu nhiệt mặt trời của kính và nhiệt trở vật liệu. Lộ trình đang được nghiên cứu dự kiến phân chia theo nhóm vật liệu trong giai đoạn 2029 - 2031.

Theo ông, việc mở rộng yêu cầu bắt buộc cần gắn với chuẩn hóa phương pháp thử nghiệm, nâng cao năng lực kiểm định, tối ưu chi phí đầu tư và tránh phát sinh thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh chính sách, Hội thảo còn thảo luận về giải pháp công nghệ, dữ liệu và nguồn lực tài chính nhằm nâng cao khả năng chống chịu nhiệt trong thiết kế, xây dựng và vận hành công trình.