Hạ tầng số và dữ liệu - nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới

Là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics quan trọng của cả nước, TP Hải Phòng xác định phát triển hạ tầng số hiện đại, đồng bộ là một trong những điều kiện tiên quyết để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Hạ tầng số đi trước, tạo lợi thế cạnh tranh cho thành phố cảng

Thời gian qua, TP Hải Phòng đã ưu tiên phát triển hạ tầng viễn thông băng rộng, mạng thông tin di động thế hệ mới, hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu; từng bước hình thành hệ sinh thái hạ tầng số đáp ứng yêu cầu phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng, hạ tầng viễn thông của thành phố tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại, dung lượng lớn, tốc độ cao và khả năng kết nối rộng khắp. Đáng chú ý, tỷ lệ phủ sóng mạng 4G đạt 100%, mạng 5G đạt 98% dân số; 100% các khu công nghiệp, cảng biển, cảng hàng không và khu du lịch trọng điểm đã được phủ sóng 5G. Đây là lợi thế quan trọng đối với một thành phố có thế mạnh về công nghiệp, cảng biển, logistics và thu hút đầu tư nước ngoài. Bởi, việc phát triển mạng 5G không chỉ đáp ứng nhu cầu kết nối tốc độ cao mà còn tạo điều kiện triển khai các ứng dụng Internet vạn vật công nghiệp (IIoT), tự động hóa sản xuất, giám sát thiết bị, quản lý kho bãi, vận hành cảng thông minh và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Đối với TP Hải Phòng, giá trị của hạ tầng số không chỉ được đo bằng tốc độ kết nối hay phạm vi phủ sóng, mà quan trọng hơn là khả năng hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và giảm chi phí vận hành.

Ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho biết, TP Hải Phòng xác định phát triển hạ tầng số phải đi trước một bước, tạo điều kiện thuận lợi để tiếp nhận các công nghệ mới, thu hút các dự án đầu tư có hàm lượng công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số trong các ngành kinh tế chủ lực. Năm 2026, TP Hải Phòng bố trí khoảng 1.100 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, cao hơn 27,79% so với dự toán Trung ương giao. Việc ưu tiên nguồn lực đầu tư thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng.

Từ kết nối dữ liệu đến quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu

Nếu hạ tầng số tạo ra năng lực kết nối và xử lý, thì dữ liệu là nguồn lực đầu vào quan trọng để hình thành thông tin, tri thức và hỗ trợ ra quyết định.

Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu chỉ được phát huy khi dữ liệu được chuẩn hóa, quản trị, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả. Nhận thức rõ điều đó, TP Hải Phòng đang chuyển trọng tâm từ số hóa và xây dựng các cơ sở dữ liệu riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái dữ liệu chuẩn hóa, có khả năng liên thông, phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

TP Hải Phòng đã ban hành Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu; Từ điển dữ liệu dùng chung và Chiến lược dữ liệu thành phố giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là những nền tảng quan trọng để từng bước thống nhất cách thức tổ chức, mô tả, quản lý và khai thác dữ liệu, hạn chế tình trạng phân tán, trùng lặp, thiếu đồng bộ giữa các hệ thống thông tin.

Một trong những kết quả đáng chú ý là việc triển khai xây dựng, cập nhật và chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu dùng chung, cơ sở dữ liệu chuyên ngành trên phạm vi toàn thành phố. Theo kết quả tổng hợp đến cuối tháng 9/2026, 302/302 cơ sở dữ liệu trong phạm vi triển khai đã hoàn thành cập nhật; 267 cơ sở dữ liệu được xác định sẵn sàng chia sẻ. Những kết quả này cho thấy quá trình chuyển đổi từ quản lý dữ liệu phân tán sang quản trị dữ liệu theo hướng thống nhất đang được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ, sản phẩm và chỉ tiêu có thể đo lường.

Điểm nổi bật trong cách tiếp cận của TP Hải Phòng là gắn phát triển và khai thác dữ liệu với các bài toán quản lý, điều hành thực tiễn, thay vì chỉ tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu về mặt kỹ thuật. Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã phối hợp với các sở, ngành xây dựng các bảng điều khiển trực quan (dashboard) trên hệ thống IOC, phục vụ theo dõi, phân tích tình hình phát triển kinh tế - xã hội và các nhiệm vụ trọng tâm của thành phố.

Đến nay, TP Hải Phòng đã hoàn thành khung dữ liệu gồm 291 chỉ tiêu kinh tế - xã hội, bước đầu kết xuất dự thảo số liệu báo cáo hằng tháng, phục vụ trực tiếp các cuộc họp thường kỳ của UBND thành phố trên hệ thống IOC; đồng thời triển khai các bài toán giám sát về giải phóng mặt bằng, thu - chi ngân sách, quản lý đất đai, giải ngân vốn đầu tư công và thực hiện nhiệm vụ của Thành ủy. IOC không chỉ là công cụ trực quan hóa báo cáo mà còn góp phần đổi mới phương thức quản trị, từ tổng hợp thủ công sang khai thác dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối; từ theo dõi riêng lẻ sang giám sát tổng thể, từng bước nâng cao năng lực phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định kịp thời, hướng tới mô hình quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu.

Song song với phát triển dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, TP Hải Phòng đang từng bước mở rộng khả năng tiếp cận và khai thác dữ liệu của người dân, doanh nghiệp thông qua các nền tảng số. Trong đó, Cổng dữ liệu mở thành phố là một cấu phần quan trọng nhằm cung cấp các bộ dữ liệu được phép công khai, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân tiếp cận, sử dụng và phát triển các sản phẩm, dịch vụ dựa trên dữ liệu.

Cùng với Cổng dữ liệu mở, ứng dụng Smart Hải Phòng tiếp tục được phát triển như một kênh tương tác số giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp, tích hợp các tiện ích phục vụ đời sống và khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ đô thị. Sau khi đưa vào sử dụng phiên bản mới vào tháng 8/2026, đến nay, ứng dụng ghi nhận gần 260 nghìn lượt tải và trên 3,15 triệu lượt sử dụng. Những con số này phản ánh bước đầu khả năng tiếp cận của người dân đối với các dịch vụ số do thành phố cung cấp, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng tiện ích và trải nghiệm người dùng.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, bà Đinh Thị Kim Huệ - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Tuấn Nghĩa nhận định, việc TP Hải Phòng từng bước hoàn thiện hạ tầng số, khung quản trị và các nền tảng dữ liệu đang tạo ra những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo bà Huệ, khi dữ liệu được quản lý thống nhất, chia sẻ an toàn và khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận thông tin, tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển các mô hình dịch vụ mới.