Trường Quốc tế VERTA sẽ dạy trẻ điều gì trong thời đại AI có thể viết luận, giải toán cực nhanh?

Bà Thủy cho biết, Learn. Make hướng tới phát triển những học sinh có nền tảng học thuật vững chắc, khả năng tư duy độc lập, biết ứng dụng AI và công nghệ để mở rộng năng lực, giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị cho người khác.

Thiết kế hành trình giáo dục cho thế hệ học sinh lớn lên cùng AI

- Nhiều trường quốc tế đã dạy AI, Robotics, lập trình và phát triển tư duy phản biện. Nếu các môn học vẫn tương tự, điều khác biệt ở VERTA là gì, thưa bà?

Sự khác biệt mà VERTA theo đuổi nằm ở việc thiết kế chương trình và toàn bộ trải nghiệm học tập ngay từ đầu cho thế hệ học sinh lớn lên cùng AI. Các môn học có thể vẫn quen thuộc nhưng khi AI đang thay đổi cách con người tiếp cận tri thức, học tập và làm việc, chúng ta cần xem xét lại mục tiêu học tập, phương pháp giảng dạy và cách đánh giá học sinh. Lợi thế của VERTA là có thể thiết kế những yếu tố này thành một hệ thống thống nhất ngay từ đầu, thay vì điều chỉnh từng phần của một mô hình đã vận hành.

Chẳng hạn, khi AI có thể tạo ra một bài luận, chương trình máy tính hay bản phân tích rất thuyết phục, chất lượng sản phẩm không còn đủ để phản ánh năng lực thực sự của học sinh. Vì vậy, ngay từ khâu thiết kế chương trình, VERTA chú trọng xác định học sinh cần nắm vững những kiến thức gì, phải tự thực hiện những quá trình tư duy nào, khi nào AI có thể giúp các em học sâu hơn và làm thế nào để đánh giá được những gì học sinh thực sự hiểu và có khả năng tự làm.

Đó cũng là lý do VERTA đặt việc phát triển Human Intelligence (trí tuệ con người) làm nguyên tắc dẫn dắt thiết kế giáo dục. Chúng tôi muốn học sinh có kiến thức vững chắc, khả năng tư duy và phán đoán độc lập, biết sử dụng AI một cách chủ động và có trách nhiệm. Những yêu cầu này sẽ được thể hiện nhất quán trong hành trình học tập từ Tiểu học đến THPT, thay vì chỉ tập trung vào một số môn học hay hoạt động liên quan đến AI.

- Nếu vậy, học sinh sẽ học gì ở VERTA? Khi AI có thể giải Toán, viết bài và lập trình, tại sao nhà trường vẫn yêu cầu học sâu những môn cơ bản? Và học sinh sẽ được học AI đến mức nào?

Chính vì AI ngày càng giỏi, kiến thức nền của học sinh càng phải chắc. Không hiểu Toán thì học sinh khó biết một lời giải có đúng không; thiếu kiến thức khoa học thì khó nhận ra một kết luận thiếu bằng chứng; đọc và viết chưa tốt thì khó phát hiện những lập luận nghe hợp lý nhưng lại sai. Kiến thức còn giúp các em hình thành tư duy của chính mình, chứ không chỉ kiểm tra câu trả lời của máy.

Vì vậy, VERTA đặt yêu cầu học thuật cao ở Toán, Khoa học, Ngôn ngữ, Văn học, Lịch sử, Khoa học xã hội và Nghệ thuật. Ở những cấp học cao hơn, chúng tôi định hướng mở rộng các lựa chọn chuyên sâu như AI, Điện toán nâng cao (Advanced Computing), Kỹ thuật (Engineering), Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ (Aerospace), Khoa học Y sinh (Biomedical Science), Khởi nghiệp (Entrepreneurship), Triết học, Xã hội học, Kinh tế học và các môn AP. Học sinh không phải học tất cả, các em có nền tảng chung rồi phát triển chiều sâu theo năng lực và sở thích.

Về AI, học sinh cần hiểu nguyên lý cơ bản, dữ liệu, giới hạn, sai lệch, an toàn và trách nhiệm khi sử dụng. Việc tiếp cận công cụ sẽ theo độ tuổi và mục tiêu bài học. Có những lúc học sinh dùng AI để khám phá hoặc thử nghiệm; cũng có những lúc phải tự đọc, viết, giải Toán và giải thích mà không dựa vào AI.

Đó cũng là cách chúng tôi hiện thực hóa thông điệp cốt lõi là Learn. Make. Matter.: Học để hiểu thật, vận dụng để tạo ra kết quả có ý nghĩa rồi xem xét giá trị và tác động của điều mình làm.

Trang bị cho học sinh năng lực học tiếp và thích ứng khi thế giới thay đổi

- Trong chương trình đã có nhiều lĩnh vực công nghệ tiên tiến, vì sao VERTA còn dành vị trí lớn cho Lịch sử, Văn học, Triết học, Xã hội học và Nghệ thuật? Có nguy cơ học sinh học rộng nhưng thiếu sâu không?

Không phải mỗi học sinh sẽ học chuyên sâu tất cả lĩnh vực. Chúng tôi muốn các em có nền tảng chung vững vàng, sau đó có những lựa chọn để theo đuổi chiều sâu học thuật. Cả STEM lẫn xã hội nhân văn (Humanities) đều cần được học nghiêm túc, với chuẩn đầu ra rõ ràng.

Humanities có giá trị học thuật riêng. Lịch sử giúp học sinh hiểu sự hình thành và thay đổi của xã hội, đánh giá tư liệu và những cách diễn giải khác nhau. Văn học đòi hỏi đọc kỹ, hiểu ngôn ngữ, động cơ và trải nghiệm của con người, viết và bảo vệ một cách hiểu. Triết học rèn khả năng suy xét các câu hỏi về sự thật, công bằng, tự do và trách nhiệm. Xã hội học giúp các em nhìn nhận hành vi cá nhân trong bối cảnh cộng đồng và các thiết chế xã hội. Nghệ thuật phát triển cảm thụ, biểu đạt và năng lực sáng tạo.

Đây không phải những môn để học cho “cân bằng” với công nghệ. Khi AI đề xuất một cách phân bổ nguồn lực y tế hoặc một công cụ giám sát, các câu hỏi về quyền riêng tư, công bằng, giá trị con người và trách nhiệm vẫn cần được con người cân nhắc. Học sinh có hiểu biết lịch sử, xã hội và đạo đức sẽ nhìn thấy những khía cạnh mà một phép tính tối ưu chưa phản ánh hết.

Khi AI ngày càng có khả năng thực hiện nhanh và hiệu quả nhiều công việc trong khoa học, công nghệ và kỹ thuật, vai trò của con người trong việc đặt ra những câu hỏi đúng, xác định điều gì đáng theo đuổi, cân nhắc các giá trị và đưa ra quyết định có trách nhiệm càng trở nên quan trọng. Đó là lý do chúng tôi đặc biệt đầu tư vào các môn xã hội nhân văn (Humanities), giúp học sinh hiểu sâu về con người, lịch sử, xã hội, văn hóa và đạo đức. Chúng tôi muốn đào tạo những người trẻ có khả năng định hướng và sử dụng sức mạnh của công nghệ để tạo ra những giá trị thực sự có ý nghĩa.

- Phụ huynh thường hỏi: “12 năm nữa, nghề nào còn cơ hội khi AI phát triển nhanh như vậy?”. VERTA sẽ chuẩn bị cho học sinh ra sao và phụ huynh có thể nhìn vào kết quả gì để đánh giá?

Tôi không biết chắc nghề nào sẽ bị AI thay thế, nghề nào sẽ trở nên hấp dẫn nhất sau 12 năm. Tôi nghĩ sẽ thiếu trách nhiệm nếu một trường học hứa đào tạo trẻ em cho một danh sách nghề nghiệp được dự báo hôm nay. Điều chúng tôi có thể làm là chuẩn bị cho các em năng lực để có nhiều lựa chọn, học tiếp và thích ứng khi thế giới thay đổi.

Khi tốt nghiệp, học sinh VERTA cần có kết quả học thuật đủ tốt để theo đuổi ngành và chương trình đại học phù hợp, kể cả những ngành có yêu cầu cao. Các em phải đọc và phân tích được tài liệu khó, viết một lập luận rõ ràng, sử dụng bằng chứng, giải quyết vấn đề chưa gặp và biết dùng AI một cách có phán đoán.

Tôi cũng muốn học sinh có những thành quả cho thấy khả năng làm việc độc lập và sáng tạo: Một nghiên cứu được thực hiện nghiêm túc, bài luận có quan điểm riêng, tác phẩm nghệ thuật, phần mềm hoặc thiết kế đã qua thử nghiệm. Quan trọng là các em giải thích được cách làm, nhận ra hạn chế, tiếp nhận phản biện và chỉ ra đâu là đóng góp của bản thân khi có AI hỗ trợ.

Nhà trường sẽ cần đánh giá bằng nhiều nguồn: Kết quả học thuật, bài viết, nhiệm vụ vận dụng vào tình huống mới, công trình và sự tiến bộ qua từng cấp học. Tôi muốn phụ huynh nhìn thấy con mình ngày càng hiểu sâu hơn, tự làm được nhiều hơn và biết lựa chọn có trách nhiệm hơn. Đó là sự chuẩn bị bền vững hơn bất kỳ dự báo nghề nghiệp nào.

- Xin cảm ơn Bà!