Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Từ quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân

UBND phường Vĩnh Hưng công khai, lấy ý kiến cộng đồng dân cư đối với dự thảo Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng; thời gian lấy ý kiến kéo dài đến 17h ngày 1/11.

Dự án có quy mô khoảng 447 ha, dự kiến ảnh hưởng 7.250 hộ dân và dành thêm quỹ đất cho hạ tầng xã hội, công viên, cây xanh. Bài toán đặt ra là tổ chức lại không gian, tái định cư và nâng cao chất lượng sống.

Định vị cực phát triển phía đông

Tại tọa đàm “Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng - Từ quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân”, TS KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, việc lựa chọn Vĩnh Hưng làm điểm đột phá tái thiết cần được nhìn nhận trong tiến trình quy hoạch Thủ đô qua nhiều thời kỳ.

Theo ông Nghiêm, Hà Nội đã trải qua 9 lần điều chỉnh quy hoạch. Tại quy hoạch được phê duyệt năm 1992, Vĩnh Hưng vẫn được xem là vùng nông thôn ngoại thành, đóng vai trò hỗ trợ cho khu vực nội thành. Đến quy hoạch năm 1998, khi Hà Nội được định hướng mở rộng không gian phát triển vượt sông Hồng, Vĩnh Hưng mới bắt đầu được xác định nằm trong vùng trung tâm mở rộng.

Tuy nhiên, những định hướng này chưa tạo ra bước chuyển đáng kể. Sau khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính năm 2008, trong các đồ án quy hoạch từ năm 2011, Vĩnh Hưng vẫn chủ yếu là một điểm được đánh dấu trên bản đồ quy hoạch.

Từ thực tế đó, ông Nghiêm cho rằng quy hoạch Hà Nội trước đây có định hướng phát triển rõ ràng, nhưng quá trình thực hiện còn chậm. Với Đồ án quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, quy hoạch được phân kỳ thành các giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, cụ thể hóa thông qua 71 đồ án quy hoạch thành phần.

Trong định hướng mới, Hà Nội chuyển từ mô hình chùm đô thị vệ tinh sang mô hình 9 cực phát triển. Vĩnh Hưng được xác định là cực phát triển phía đông, hướng tới hình thành trung tâm dịch vụ và thương mại hiện đại, góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Theo TS KTS Đào Ngọc Nghiêm, Vĩnh Hưng có lợi thế về quỹ đất và quy mô dân số, tạo điều kiện để nghiên cứu phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Khu vực nằm trong mạng lưới kết nối với các cầu Thanh Trì, Vĩnh Tuy, Cự Khối và các tuyến đường sắt đô thị theo định hướng quy hoạch.

Ông cho rằng, đô thị cần được tổ chức với mật độ hợp lý, bảo đảm không gian sống thông thoáng. Bên cạnh giao thông đường bộ và đường sắt, quy hoạch cần chú trọng giao thông đường thủy trên sông Hồng, gắn với du lịch văn hóa, lịch sử và tâm linh dọc tuyến sông.

Vĩnh Hưng cũng đã được xác định là điểm nhấn trong Quy hoạch phân khu cảnh quan sông Hồng trên đoạn dài khoảng 40 km qua trung tâm Hà Nội. Cùng với các cơ chế ưu tiên tái thiết đô thị được quy định trong Luật Thủ đô, đây là cơ sở để khu vực được lựa chọn triển khai trước trong quá trình tái thiết đô thị Hà Nội.

Những lưu ý quan trọng

Để hoàn thiện đồ án tái thiết Vĩnh Hưng, TS KTS Đào Ngọc Nghiêm lưu ý cần rà soát nhiều chỉ tiêu quy hoạch, trong đó có quy mô dân số dự kiến tăng từ 68.000 người lên 190.000 người.

Theo ông Nghiêm, mức bình quân đất xây dựng đô thị dân dụng khoảng 28 m²/người cần được xem xét cùng với đặc điểm không gian và nhu cầu nhà ở của địa phương. Cơ cấu nhà ở cần đa dạng, bao gồm nhà ở xã hội, chung cư cao tầng, nhà liền kề và nhà vườn với tỷ lệ phù hợp.

Đối với hệ thống giáo dục, quy hoạch dự kiến dành hơn 30 ha đất xây dựng trường học. Tuy nhiên, ông Nghiêm đề xuất nghiên cứu nâng diện tích này lên gần 40 ha để xây dựng hệ thống trường liên cấp hiện đại. Quỹ đất dành cho các công trình văn hóa cũng cần được chú trọng trong quá trình hoàn thiện đồ án.

Với lợi thế tiếp giáp sông Hồng, Vĩnh Hưng cần được tổ chức không gian xanh theo hướng mở, kết nối từ bờ sông vào sâu trong đô thị. Theo ông Nghiêm, đây là một trong những nội dung cần được tính toán ngay từ đầu trong quy hoạch khu vực.

Đặc biệt, chính sách giải phóng mặt bằng và tái định cư được vị chuyên gia xác định là khâu then chốt. Ông đề nghị ưu tiên tái định cư tại chỗ, đồng thời nghiên cứu các hình thức nhà ở linh hoạt và chính sách phù hợp để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Bên cạnh đó, việc phát triển giao thông ngầm tại khu vực ven sông Hồng cần được nghiên cứu thận trọng trên cơ sở khảo sát điều kiện địa chất và thủy văn, trước khi quyết định phương án triển khai.

Theo TS KTS Đào Ngọc Nghiêm, nếu giải quyết tốt các vấn đề về quy mô dân số, đất đai, hạ tầng xã hội, không gian xanh và tái định cư, dự án tái thiết Vĩnh Hưng sẽ có điều kiện phát huy vai trò cực phát triển phía đông và nâng cao chất lượng sống của người dân.