Gỡ rào cản thương mại điện tử xuyên biên giới cho doanh nghiệp trẻ

Xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới là phương thức giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng nước ngoài, đa dạng hóa thị trường và xây dựng thương hiệu, song nhiều doanh nghiệp còn thiếu thông tin về tiêu chuẩn thị trường, nhân lực, năng lực logistics và thanh toán xuyên biên giới. Việc hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực số, tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử quốc tế đang trở thành yêu cầu quan trọng để khai thác hiệu quả các cơ hội xuất khẩu.

Thúc đẩy doanh nghiệp khai thác thị trường số

Với lợi thế là trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics và cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Bắc, TP Hải Phòng có nhiều điều kiện để phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, kết nối năng lực sản xuất với nhu cầu tiêu dùng toàn cầu.

Trong 9 tháng năm 2026, GRDP Hải Phòng ước tăng 12,08% so với cùng kỳ, đứng thứ ba cả nước; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,23%. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 43,72 tỷ USD, tăng 12,3%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt 320.890 tỷ đồng, tăng 16,08%. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng ước đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8%.

Bên cạnh nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo, TP Hải Phòng có nhiều sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP, hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm đặc trưng có tiềm năng xuất khẩu. Đây là nền tảng thuận lợi để cộng đồng doanh nghiệp khai thác các kênh phân phối số, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần được hỗ trợ về lựa chọn sản phẩm, xây dựng thương hiệu, tiếp cận thị trường, ứng dụng công nghệ và tổ chức logistics.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Chu Minh Cương - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Hải Phòng cho biết, Hải Phòng là thành phố Cảng, trung tâm công nghiệp và logistics lớn của khu vực phía Bắc, là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp sản xuất. Lượng lớn hàng hóa từ Hải Phòng mỗi ngày được đưa tới nhiều thị trường trên thế giới. Cùng với đó, thành phố có cộng đồng doanh nghiệp năng động và thế hệ doanh nhân trẻ có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh.

Tuy nhiên, theo ông Chu Minh Cương, số lượng thương hiệu Hải Phòng tạo được dấu ấn rõ nét trên thị trường quốc tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của thành phố. Đây là khoảng trống cần được khắc phục trong thời gian tới.

“Để làm được điều đó, doanh nghiệp phải thay đổi từ tư duy sản xuất sang tư duy thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải nâng cao năng lực số, năng lực sử dụng dữ liệu, công nghệ, thương mại điện tử và trí tuệ nhân tạo để hiểu khách hàng và ra quyết định nhanh hơn. Doanh nghiệp cũng phải chú trọng hơn tới thương hiệu, sở hữu trí tuệ và giá trị gia tăng”, ông Chu Minh Cương cho biết.

Để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác các nền tảng số, mở rộng thị trường xuất khẩu, thời gian qua, TP Hải Phòng đã ban hành Chương trình địa phương vươn ra thị trường quốc tế và Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030, chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hội nhập, ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa thị trường và phát triển xuất khẩu trực tuyến. Đặc biệt, ngày 2/10 vừa qua, Sở Công Thương đã ký Biên bản ghi nhớ với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam và Biên bản ghi nhớ hợp tác với các sàn thương mại điện tử, đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ nhằm thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026–2030.

Mới đây nhất, Sở Công Thương Hải Phòng đã phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam tổ chức Chương trình “Doanh nhân trẻ vươn ra thị trường quốc tế qua thương mại điện tử”. Tại chương trình, các đại biểu, chuyên gia trao đổi về chính sách và giải pháp thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới giai đoạn 2026-2030; cơ hội xuất khẩu qua nền tảng Amazon; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), các giải pháp logistics phục vụ xuất khẩu trực tuyến và định hướng phát triển thương mại điện tử của TP Hải Phòng.

Theo bà Vũ Thị Kim Phượng - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng, từ các hoạt động hợp tác này, một số doanh nghiệp trên địa bàn đã bước đầu tiếp cận được các nền tảng thương mại điện tử quốc tế. Những năm qua, phía Sở Công thương Hải Phòng đã có sự hợp tác chặt chẽ với Hiệp hội thương mại điện tử hay Amazon; một số doanh nghiệp đã tiếp cận và lên được sàn Amazon. Đồng thời, cũng phối hợp với Hiệp hội thương mại điện tử tổ chức các chương trình đào tạo, cung cấp cho doanh nghiệp các chính sách về tiếp cận thị trường, khởi sự kinh doanh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, logistics phục vụ xuất khẩu...

Cũng theo lãnh đạo Sở Công Thương Hải Phòng, để khai thác hiệu quả thương mại điện tử xuyên biên giới, sự hỗ trợ của cơ quan quản lý, chuyên gia và các nền tảng thương mại điện tử quốc tế có vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp rút ngắn quá trình tiếp cận thị trường.

Đưa thương hiệu Việt ra thế giới

Thực tế, thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là kênh bổ trợ, mà là phương thức xuất khẩu quan trọng của doanh nghiệp, song hành cùng kênh xuất khẩu truyền thống. Việc phát triển đồng thời hai kênh giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, chủ động hơn trước biến động và từng bước xây dựng thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.

Tại TP Hải Phòng, doanh thu thương mại điện tử chiếm bình quân 16 - 18% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng; khoảng 50 - 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các sàn trong nước và quốc tế. Giai đoạn 2026 - 2030, địa phương này phấn đấu có trên 70% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử; doanh số bán hàng qua thương mại điện tử chiếm 20 - 25% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

Những mục tiêu này cho thấy dư địa phát triển thương mại điện tử tại TP Hải Phòng còn rất lớn. Việc khai thác hiệu quả các kênh phân phối số sẽ mở thêm cơ hội để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, tiếp cận khách hàng quốc tế.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Chu Minh Cương - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Hải Phòng cho biết, để doanh nghiệp Hải Phòng không chỉ là nơi sản xuất, gia công hay trung chuyển hàng hóa, mà có thể trực tiếp đưa sản phẩm và thương hiệu của mình đến người tiêu dùng quốc tế, thương mại điện tử xuyên biên giới chính là một trong những lời giải rất quan trọng.

Ông Chu Minh Cương phân tích, trước đây, để bước ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp phải tìm nhà nhập khẩu, mở mạng lưới phân phối, tham gia hội chợ, đầu tư nhiều thời gian và nguồn lực. Hiện nay, nhờ các nền tảng thương mại điện tử, một doanh nghiệp tại TP Hải Phòng hoàn toàn có thể tiếp cận khách hàng tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hay nhiều thị trường khác. Khoảng cách địa lý đang dần được rút ngắn và quy mô doanh nghiệp không còn là rào cản tuyệt đối. Một doanh nghiệp vừa và nhỏ, nếu có sản phẩm tốt, có năng lực số tốt và có chiến lược đúng, vẫn có thể bước vào thị trường toàn cầu.

“Thương mại điện tử đang mở thêm một con đường mới. Nếu cảng biển giúp chúng ta vượt qua khoảng cách về địa lý, thì thương mại điện tử giúp chúng ta vượt qua khoảng cách về thị trường. Tôi tin rằng khi hai lợi thế đó được kết nối với nhau - cảng biển, logistics, công nghiệp cùng với công nghệ và thương mại điện tử, TP Hải Phòng hoàn toàn có thể trở thành một trong những địa phương tiên phong đưa nhiều hơn nữa doanh nghiệp Việt Nam ra thị trường toàn cầu”, ông Chu Minh Cương chia sẻ.