Khát vọng lớn bắt đầu từ nội lực vững vàng

Doanh Nhân trò chuyện với TS Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam, về trách nhiệm và con đường trưởng thành của doanh nghiệp Việt.

- Thưa ông, ông nhìn nhận thế nào về vị thế và vai trò của doanh nhân Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới hiện nay của đất nước?

Tôi nghĩ vị thế của doanh nhân hôm nay đi cùng một trách nhiệm rất cụ thể: tạo ra việc làm tốt, sản phẩm có sức cạnh tranh và những doanh nghiệp đủ bền để đóng góp lâu dài cho đất nước. Khi doanh nghiệp Việt mạnh lên, nền kinh tế cũng có thêm khả năng tự chủ.

Trong 5-10 năm tới, AI, chuyển dịch chuỗi cung ứng và yêu cầu phát triển xanh sẽ thay đổi cách doanh nghiệp cạnh tranh. Thành công trong quá khứ không bảo đảm thành công trong tương lai. Mỗi người lãnh đạo phải học nhanh hơn, nhìn xa hơn và sẵn sàng điều chỉnh mô hình kinh doanh.

Theo tôi, điều quan trọng là chọn đúng việc, quyết định kịp thời và tổ chức thực hiện đến cùng. Tốc độ rất cần, nhưng phải dựa trên dữ liệu, quản trị minh bạch và khả năng kiểm soát rủi ro. Khát vọng lớn chỉ có ý nghĩa khi được chứng minh bằng kết quả thật.

Tôi trân trọng những doanh nhân đang bền bỉ mở thị trường, đào tạo người lao động và nâng chuẩn sản phẩm Việt. Chính những đóng góp hằng ngày ấy làm nên vị thế của đội ngũ doanh nhân.

- Sau nhiều năm đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, ông cho rằng tư duy và bản lĩnh của doanh nhân Việt Nam đã thay đổi như thế nào so với trước đây?

Tôi thấy một thay đổi đáng mừng: nhiều doanh nhân đã chuyển từ tìm cơ hội trước mắt sang xây năng lực dài hạn. Họ đầu tư cho quản trị, nhân sự, công nghệ, thương hiệu và chủ động tìm chỗ đứng trong chuỗi giá trị quốc tế.

Dẫu vậy, khát vọng hội nhập không thể dừng ở việc bán hàng ra nước ngoài. Doanh nghiệp cần học cách làm việc theo chuẩn quốc tế, quản lý bằng dữ liệu, giữ chữ tín với đối tác và xây dựng đội ngũ có thể tiếp nối người sáng lập. Điểm nghẽn của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn là vốn, công nghệ, thị trường và nhân lực quản lý.

Tôi tin doanh nghiệp lớn có thể giúp tháo gỡ một phần bằng cách chia sẻ kinh nghiệm, mở cánh cửa thị trường và hợp tác trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi. Một doanh nghiệp thành công sẽ có ý nghĩa hơn khi kéo thêm được những doanh nghiệp khác cùng trưởng thành.

Đó cũng là tinh thần Phú Thái đặt vào chương trình Phu Thai Growth 680. Chúng tôi dự kiến lựa chọn, đồng hành cùng 680 doanh nghiệp có nền tảng tốt thông qua tư vấn chiến lược, chuyển đổi, kết nối đối tác quốc tế, M&A và vốn tăng trưởng phù hợp. Chương trình hưởng ứng định hướng phát triển kinh tế tư nhân của Nghị quyết 68-NQ/TW; điều chúng tôi mong muốn là giúp từng doanh nghiệp nâng năng lực thực chất và có cơ hội dẫn đầu trong lĩnh vực của mình.

- Một nền kinh tế muốn phát triển mạnh cần những doanh nghiệp lớn và những doanh nhân có khát vọng lớn. Theo ông, làm thế nào để Việt Nam hình thành thêm nhiều doanh nhân có tầm nhìn khu vực và quốc tế?

Việt Nam có nhiều doanh nhân giỏi và doanh nghiệp có tiềm năng. Để họ lớn lên, cần một môi trường cạnh tranh công bằng, chính sách ổn định và hệ sinh thái giúp kết nối vốn, công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu với nhu cầu thị trường.

Tôi kỳ vọng Việt Nam sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn, đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Con số 100 có thể là một mục tiêu khơi gợi quyết tâm, nhưng điều cốt lõi là chất lượng và sức lan tỏa của từng doanh nghiệp.

Nhà nước nên xác định những lĩnh vực Việt Nam có lợi thế, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực theo tiêu chí công khai và hiệu quả. Doanh nghiệp lớn cần làm đầu tàu phát triển mạng lưới nhà cung cấp trong nước, đặt ra tiêu chuẩn rõ ràng và cùng các đối tác nhỏ hơn nâng năng suất, chất lượng.

Về phía doanh nhân, muốn đi xa phải quốc tế hóa chính mình: từ tư duy quản trị, năng lực tài chính, công nghệ đến cách giữ cam kết với khách hàng và đối tác. Chúng ta cần đào tạo thêm những người lãnh đạo có khả năng làm việc xuyên biên giới và biết trao quyền cho thế hệ kế tiếp.

Một nền kinh tế mạnh cần nhiều doanh nghiệp ở các quy mô khác nhau cùng tiến lên. Khi liên kết được thành mạng lưới, doanh nghiệp Việt sẽ có sức cạnh tranh lớn hơn nhiều so với khi mỗi bên đi một mình.

- Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông có những đề xuất, kiến nghị gì với cơ quan chức năng nhằm tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo thêm không gian và động lực để doanh nhân phát huy vai trò trong giai đoạn phát triển mới?

Tôi ghi nhận những chuyển biến tích cực trong nhận thức về vai trò của kinh tế tư nhân. Điều doanh nghiệp chờ đợi lúc này là chủ trương được thực thi đồng bộ, để niềm tin có thể chuyển thành dự án, đầu tư và việc làm.

Chính quyền phục vụ tốt là chính quyền giải quyết vấn đề đúng hạn, công tâm và có trách nhiệm rõ ràng. Doanh nghiệp cần biết mình phải đáp ứng điều gì, được trả lời khi nào và có thể dựa vào quy định nào để đầu tư dài hạn.

Trước hết, chính sách phải ổn định, dễ hiểu và được áp dụng thống nhất. Doanh nghiệp có thể tự chịu rủi ro thị trường, nhưng rất khó lập kế hoạch khi thủ tục kéo dài hoặc cùng một quy định lại có nhiều cách giải thích.

Tiếp đó, cần giảm chi phí tuân thủ thực chất, liên thông dữ liệu và xử lý thanh tra, kiểm tra chồng chéo. Với mô hình mới, cơ quan quản lý nên đối thoại sớm với doanh nghiệp để vừa kiểm soát rủi ro vừa không bỏ lỡ cơ hội đổi mới.

Tôi cũng ủng hộ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho những lĩnh vực phù hợp như AI, công nghệ tài chính, y tế và năng lượng. Một cơ chế rõ trách nhiệm, phạm vi và thời hạn sẽ giúp doanh nghiệp dám thử nghiệm, đồng thời bảo vệ lợi ích công.

Cuối cùng, hãy đo cải cách bằng thời gian và chi phí doanh nghiệp tiết kiệm được, số dự án được triển khai và giá trị mới tạo ra. Kết quả trong đời sống kinh doanh là thước đo thuyết phục nhất.

- Nhìn về 5 - 10 năm tới, ông kỳ vọng thế hệ doanh nhân Việt Nam sẽ tạo dựng những giá trị gì để vừa đưa doanh nghiệp phát triển, vừa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của đất nước?

Tôi mong thế hệ doanh nhân tới xây dựng những doanh nghiệp vừa lớn mạnh, vừa đáng tin cậy: quản trị minh bạch, đối xử tử tế với người lao động, sử dụng tài nguyên có trách nhiệm và cạnh tranh được trên thị trường quốc tế.

Theo kinh nghiệm của tôi, có năm điều người lãnh đạo cần kiên trì rèn luyện: Thứ nhất là tầm nhìn dài hạn: dám đặt mục tiêu lớn nhưng không đánh đổi nền tảng tài chính và uy tín để lấy tăng trưởng nhất thời.

Thứ hai là năng lực học hỏi: hiểu công nghệ, quản trị, thị trường quốc tế và biết đưa những hiểu biết ấy vào công việc hằng ngày.

Thứ ba là bản lĩnh: bình tĩnh trước biến động, dám nhận trách nhiệm và kiên trì với những quyết định đã được cân nhắc kỹ.

Thứ tư là chính trực: giữ lời hứa với nhân viên, khách hàng, đối tác; coi niềm tin là tài sản phải bồi đắp mỗi ngày.

Thứ năm là tinh thần hợp tác: sẵn sàng chia sẻ cơ hội, phát triển nhà cung cấp, người kế nhiệm và những doanh nghiệp cùng hệ sinh thái.

Tăng trưởng xanh cũng nên bắt đầu bằng những việc đo được: tiết kiệm năng lượng, giảm lãng phí, cải thiện quy trình và công khai tiến độ. Làm tốt những điều đó giúp doanh nghiệp hiệu quả hơn và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường.

Tôi luôn tâm niệm: “Người thành công là người làm cho nhiều người khác thành công.” Nếu sau nhiều năm, doanh nghiệp vẫn vững vàng, đội ngũ tiếp tục trưởng thành và nhiều đối tác cùng phát triển, đó là thành công có ý nghĩa nhất đối với tôi.

- Trân trọng cảm ơn ông!