Quảng Trị chạy đua đáp ứng EUDR

Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026. EUDR quy định cấm nhập khẩu vào thị trường EU đối với các sản phẩm thuộc 7 ngành hàng gồm: Gia súc chăn thả, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành và gỗ có nguồn gốc từ diện tích gây mất rừng, suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020 hoặc không tuân thủ pháp luật Quốc gia sở tại.

Minh bạch chuỗi cung ứng

Tại Quảng Trị, các ngành hàng xuất khẩu như cà phê, cao su và gỗ rừng trồng đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, tính hợp pháp và khả năng truy xuất của sản phẩm.

Rủi ro đặc biệt lớn với các doanh nghiệp thu mua nguyên liệu qua nhiều tầng trung gian, từ nhiều nông hộ và vùng sản xuất khác nhau. Khi thiếu thông tin về vùng trồng, lịch sử sử dụng đất hoặc chứng từ thu mua, việc xác minh nguồn gốc trở nên phức tạp, làm tăng chi phí kiểm tra và nguy cơ chậm giao hàng.

Nếu trước đây năng lực cạnh tranh chủ yếu được nhìn qua chất lượng, giá thành và tiến độ giao hàng, thì nay tính minh bạch của chuỗi cung ứng ngày càng có ý nghĩa quyết định. Một lô hàng có chất lượng tốt vẫn có thể gặp trở ngại nếu doanh nghiệp không cung cấp đủ dữ liệu hoặc hồ sơ không nhất quán.

Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết: “Tại địa phương, chính quyền các cấp và ngành Nông nghiệp đang “chạy nước rút” với tinh thần khẩn trương nhất nhằm thu thập tọa độ và số hóa vùng trồng, minh bạch hóa nguồn gốc nông sản, quyết tâm giữ vững thị trường xuất khẩu chiến lược cho hai ngành hàng chủ lực là cà phê và cao su”.

Tính đến cuối tháng 10/2026, Quảng Trị đã thu thập dữ liệu trên 3.034,52 ha trong tổng số 3.456,92 ha cà phê được rà soát, đạt 87,8%. Trong khi đó, diện tích cao su tiểu điền đã thu thập tọa độ mới đạt 924 ha trên tổng số 9.320 ha được rà soát, tương đương 9,9%. Sự chênh lệch này cho thấy tiến độ chuẩn hóa dữ liệu giữa các ngành hàng còn chưa đồng đều.

Doanh nghiệp cần chủ động

Với Quảng Trị, EUDR vừa là sức ép trước mắt, vừa là động lực nâng cấp quản trị chuỗi cung ứng. Khi dữ liệu vùng trồng được kết nối với truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và quản lý nhà cung cấp, doanh nghiệp không chỉ giảm rủi ro mất đơn hàng mà còn tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế. Trong cuộc đua này, địa phương có thể xây dựng hạ tầng dữ liệu, nhưng chính doanh nghiệp phải biến dữ liệu thành lợi thế cạnh tranh.

Do đó, doanh nghiệp cần chủ động rà soát chuỗi cung ứng, lập danh sách nhà cung cấp, xác định vùng nguyên liệu, chuẩn hóa tọa độ và đối chiếu thông tin địa lý với hồ sơ pháp lý, chứng từ thu mua. Các trường hợp thiếu dữ liệu, có sai lệch hoặc nguy cơ chồng lấn cần được xử lý trước khi nguyên liệu đi vào chế biến và xuất khẩu.

Ông Tạ Văn Hiển - Phó giám đốc Công ty TNHH Tiến Phong Cam Lộ cho biết: “Để xuất khẩu đồ gỗ vào thị trường châu Âu, Hoa Kỳ, công ty đã đầu tư nhà máy đạt chứng nhận CoC, BSCI, QMI và nhiều tiêu chuẩn quốc tế khác. Đặc biệt, công ty đã ký kết hợp tác với các đơn vị trồng rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC trong tỉnh. Đây chính là yếu tố then chốt, bảo đảm nguồn nguyên liệu hợp pháp, ổn định lâu dài”.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí khảo sát, chuẩn hóa hồ sơ và duy trì hệ thống truy xuất có thể là gánh nặng đáng kể. Vì vậy, việc chia sẻ dữ liệu nền, hướng dẫn quy trình thống nhất và hỗ trợ kỹ thuật cho các vùng nguyên liệu liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường.

EUDR không chỉ là bài toán tuân thủ một quy định mới, mà còn là phép thử về năng lực quản trị chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Với Quảng Trị, chủ động chuẩn hóa vùng nguyên liệu, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc ngay từ hôm nay chính là cách biến áp lực tuân thủ thành lợi thế xuất khẩu, giữ vững thị trường EU và mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.