TP HCM: Cần kiến tạo một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp

Đó là nội dung được các doanh nghiệp nêu ra tại Hội nghị đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền TP HCM lần thứ 281, ngày 30/10/2026 tại TP HCM.

Trong cấu trúc nền kinh tế Việt Nam, khu vực kinh tế tư nhân đã được Đảng và Nhà nước xác định là một động lực quan trọng nhất. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, kết hợp cùng các cơ chế thí điểm vượt trội của Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội, đã mở ra một chân trời mới đầy kỳ vọng cho hàng trăm ngàn doanh nghiệp trên địa bàn TP HCM. Tuy nhiên, giữa chủ trương vĩ mô và thực tiễn vận hành hàng ngày của doanh nghiệp khởi nghiệp, chế biến nông sản hay sản xuất công nghệ cao vẫn tồn tại một khoảng cách không nhỏ. Doanh nghiệp cần những dòng vốn rẻ thực chất, những ưu đãi thuế rõ ràng và một hành lang pháp lý không tạo ra rào cản để tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân bứt phá.

Sức khỏe doanh nghiệp và những yêu cầu cấp bách

Nhìn lại bức tranh kinh tế 10 tháng đầu năm 2026 của đầu tàu TP HCM, những con số biết nói được ông Nguyễn Thanh Toàn – Phó Giám đốc Sở Tài chính TP HCM công bố đã phản ánh hai mặt đối lập rõ nét. Một mặt, môi trường đầu tư thành phố duy trì sức hút mạnh mẽ với dòng vốn FDI đạt kỷ lục 19,2 tỷ USD. Nhưng ở chiều ngược lại, khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước đang chịu áp lực sàng lọc vô cùng khốc liệt. Mặc dù có hơn 44.700 doanh nghiệp thành lập mới, song, tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp đang có dấu hiệu chậm lại, trong khi số lượng giải thể lên tới hơn 16.000 đơn vị và hơn 36.000 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động.

Theo ông Toàn, con số này phản ánh sức chống chịu của khu vực kinh tế tư nhân trước biến động chi phí đầu vào, rào cản tiếp cận vốn và công nghệ còn rất mong manh. Do đó, yêu cầu cấp thiết đặt ra cho chính quyền thành phố là không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm vài ngày cấp phép ban đầu, mà phải kiến tạo một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Từ chính sách hỗ trợ chi phí chuyển đổi số STC700 (giảm tới 75% chi phí chữ ký số, hóa đơn điện tử), đào tạo quản trị miễn phí cho hộ kinh doanh cá thể lên doanh nghiệp, cho đến những gói tín dụng kích cầu quy mô lớn.

“Gói hỗ trợ chuyển đổi số STC700 là chương trình do Sở Tài chính TP HCM hợp tác cùng Viettel TP HCM thiết kế riêng dành cho các doanh nghiệp mới thành lập trên địa bàn TP”, ông Toàn thông tin.

Liên quan tới các ưu đãi theo Nghị quyết 68 và những ưu đãi của TP trong lĩnh vực nông nghiệp, bà Bùi Thị Thanh Duyên - Giám đốc Công ty TNHH Sông NiLe cho biết, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và dự kiến thành lập pháp nhân mới về chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, doanh nghiệp không biết làm thế nào để một doanh nghiệp nông nghiệp được công nhận là “doanh nghiệp đổi mới sáng tạo” hay “doanh nghiệp chế biến chế tạo công nghệ cao? Vì vậy, để doanh nghiệp hiểu đúng một cách cặn kẽ rất mong các cơ quan chức năng của TP HCM hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp.

Đơn cử, theo bà Duyên, hiện nay doanh nghiệp chưa hiểu được quy trình làm thế nào để được hưởng chính sách, các ưu đãi theo Nghị quyết 68-NQ/TW? Quy định được miễn 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp và lệ phí môn bài ra sao? Thủ tục bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng và quy trình công nghệ mới phải đi qua những cửa nào khi thông tin hướng dẫn trên mạng còn quá phân tán?

Rõ điều kiện, sẵn nguồn vốn kích cầu

Trước những trăn trở của doanh nghiệp, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết, triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội và Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ, Sở đã ban hành Kế hoạch số 1450 (ngày 20/5/2026). Theo đó, thành phố đã thiết lập danh mục hỗ trợ cụ thể: Hỗ trợ chi phí tư vấn thiết kế dự án nông nghiệp liên kết tối đa 250 triệu đồng/dự án; hỗ trợ tổ chức sản xuất liên kết chuỗi giá trị tối đa 200 triệu đồng; các chương trình khuyến nông tập huấn kỹ thuật, đào tạo nghề, giống, bao bì, nhãn mác theo tiêu chuẩn VietGAP. Đối với chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ ngân sách nhà nước cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG, các bộ ngành Trung ương đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn và Sở sẽ triển khai ngay khi có hiệu lực.

Giải thích thêm về những chính sách ưu đãi của TP, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM cho biết: Doanh nghiệp muốn thụ hưởng ưu đãi đổi mới sáng tạo cần căn cứ Nghị định 268/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ là đầu mối tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ. Khi có chứng nhận này, căn cứ Nghị định 320/2025/NĐ-CP về ưu đãi thuế, doanh nghiệp sẽ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong vòng 15 năm, được miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Đồng thời, các sản phẩm mới, giống cây trồng mới sẽ được Trung tâm Sở hữu trí tuệ hướng dẫn bảo hộ độc quyền nhanh chóng.

Doanh nghiệp là thước đo thành công của chính quyền

Liên quan tới nguồn vốn hỗ trợ vay kích cầu cho doanh nghiệp, đại diện Sở Tài chính TP HCM khẳng định: Trong chính sách tài chính của TP HCM, Nghị quyết 09 về chính sách hỗ trợ vốn vay kích cầu đầu tư đang được rà soát. Theo chương trình này, đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, Net Zero, mức vay hỗ trợ được nâng lên mức trần 200 tỷ đồng/dự án thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC). Điểm ưu việt nhất là ngân sách thành phố sẽ đứng ra chi trả toàn bộ phần lãi suất vay (bình quân khoảng 8%/năm) liên tục trong suốt 7 năm. Doanh nghiệp chỉ cần thanh toán phần nợ gốc cho HFIC. Ví dụ, với một dự án 100 tỷ đồng, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ trực tiếp khoảng 8 tỷ đồng tiền lãi mỗi năm.

“Đây chính là đòn bẩy tài chính vô giá giúp doanh nghiệp tư nhân dám nghĩ, dám làm và đầu tư đổi mới công nghệ bài bản”, đại diện Sở Tài chính TP HCM nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Thanh Toàn – Phó Giám đốc Sở Tài chính TP HCM, Nghị quyết 68 mở đường về tư duy, Nghị quyết 98 tạo cơ chế đặc thù, và những gói vốn kích cầu của TP HCM chính là dòng dưỡng chất nuôi dưỡng doanh nghiệp.

“Thành công của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân chính là thước đo thành công của chính quyền đô thị đặc biệt. Khi những vướng mắc về thẩm định được gỡ bỏ, thông tin chính sách được số hóa minh bạch và các dòng vốn rẻ được khơi thông kịp thời, cộng đồng doanh nghiệp tư nhân TP HCM chắc chắn sẽ có đủ sức mạnh để bứt phá, vươn tầm khu vực và trở thành trụ cột vững chắc của nền kinh tế quốc gia”, ông Toàn nói.