Ứng phó sớm với tấn công mạng, bảo vệ tài sản số

Hiện hệ thống ngân hàng xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Quy mô giao dịch rất lớn trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ đã đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực công nghệ, quản trị và bảo đảm an toàn hệ thống.

Nguy cơ tấn công mạng cao

Chương trình Diễn tập an ninh mạng quốc gia năm 2026 vừa được Cục An ninh mạng (Bộ Công an) phối hợp cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức. Trọng tâm của diễn tập là kịch bản mô phỏng tấn công vào hệ thống thông tin của một tổ chức tài chính đã cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm nghiệm năng lực phát hiện, ứng phó và điều tra sự cố ở một lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế.

Đại diện Ban Tổ chức chương trình diễn tập nhấn mạnh: Năm 2026, tình hình an ninh mạng tiếp tục diễn biến phức tạp. Các nhóm tấn công có chủ đích duy trì hoạt động nhắm vào hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia và hạ tầng trọng yếu.

Trong đó, lĩnh vực tài chính ngân hàng là mục tiêu hàng đầu. Với thanh toán số, ngân hàng số và xác thực sinh trắc học đã phổ cập rộng rãi, một sự cố an ninh mạng tại tổ chức tài chính có thể gây thiệt hại lớn về tài sản, lộ lọt dữ liệu khách hàng, gián đoạn hoạt động thanh toán và làm suy giảm niềm tin của người dân, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội.

Theo nhận diện, mã độc tống tiền kết hợp đánh cắp dữ liệu tạo gây sức ép kép. Đặc biệt, các chuyên gia lưu ý việc tội phạm mạng khai thác AI để giả mạo giọng nói, hình ảnh, tự động hóa lừa đảo và phát triển mã độc. Tấn công qua chuỗi cung ứng, nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba và hoạt động mua bán trái phép dữ liệu cá nhân ngày càng phổ biến.

Trong khi đó, năng lực bảo vệ an ninh mạng, cơ chế điều phối liên ngành có lúc, có nơi còn thiếu sự đồng bộ. Hạ tầng số quốc gia còn phân tán, phụ thuộc vào công nghệ lõi của nước ngoài và bên ngoài; thế trận phòng vệ khẩn nguy chưa thống nhất. Năng lực tự chủ đối với dữ liệu trọng yếu, mật mã và không gian an ninh mới chưa đáp ứng yêu cầu.

Chủ động phòng ngừa

Mới đây, Google và iVerify đã từng công bố thông tin về hai công cụ tấn công trên điện thoại iPhone tinh vi mang tên Coruna và DarkSword. Các công cụ này kết hợp nhiều lỗ hổng trong hệ điều hành iOS để xâm nhập những thiết bị đang sử dụng phiên bản phần mềm chưa được cập nhật bản vá tương ứng. Trong những ngày qua, nhiều ngân hàng lớn đã cảnh báo khách hàng đảm bảo an toàn thông tin cá nhân trước nguy cơ tấn công từ những lỗ hổng trên để tránh thiệt hại.

Trước đó, tại chương tình Smart Banking 2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng đã nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh mạng và khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng trước những rủi ro ngày càng phức tạp. Khi hoạt động ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào công nghệ và kết nối với các đối tác trong hệ sinh thái số, một sự cố tại một bộ phận có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, uy tín và niềm tin khách hàng.

Đề cập đến một số trường hợp giao dịch bất thường hay phát sinh vào thời điểm gây bất lợi như ban đêm với số lượng và giá trị tăng đột biến, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đề nghị các ngân hàng phải thực hiện đồng thời việc giám sát an ninh mạng và giám sát giao dịch, thay vì chỉ giao trách nhiệm bảo đảm an toàn cho bộ phận công nghệ thông tin. Chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn số. Hệ thống ngân hàng không chỉ cần khả năng phòng vệ trước các cuộc tấn công mạng mà còn phải chủ động ứng phó, phục hồi và duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố.

Trước yêu cầu cấp bách đảm bảo an ninh mạng tài chính ngân hàng, chương trình Diễn tập an ninh mạng quốc gia năm nay được tổ chức theo hướng thực chiến. Đặc biệt, hình thức phòng thủ trực tiếp kết hợp điều tra trực tiếp, tập trung giám sát, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các cuộc tấn công để bảo vệ hệ thống. Song song đó phải phân tích nhật ký, truy vết hành vi của đối tượng qua các giai đoạn của cuộc tấn công, khoanh vùng, xử lý sự cố, khôi phục hoạt động hệ thống và thu thập chứng cứ điện tử phục vụ công tác điều tra.