Kiến tạo môi trường kinh doanh trong kỷ nguyên số

Nhân dịp kỷ niệm 33 năm thành lập Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, TS Trần Quý - Chủ tịch Công ty Nền tảng Tài sản số MetaDAP nhấn mạnh vai trò của Tạp chí trong phản ánh thực tiễn, kết nối các bên và thúc đẩy cải cách thể chế.

Trong quá trình phát triển kinh tế số tại Việt Nam, ông đánh giá như thế nào về vai trò của báo chí trong phản ánh thực tiễn, phát hiện những bất cập về cơ chế, chính sách và kết nối tiếng nói của doanh nghiệp, chuyên gia với cơ quan quản lý?

Tôi cho rằng, trong tiến trình phát triển kinh tế số, vai trò quan trọng của báo chí chuyên ngành là chuyển những vấn đề phát sinh từ thực tiễn doanh nghiệp thành những vấn đề có ý nghĩa đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách. Bởi doanh nghiệp là đối tượng trực tiếp chịu tác động của chính sách, nhưng không phải lúc nào những khó khăn họ gặp phải cũng được nhận diện đầy đủ dưới góc độ thể chế.

Với vị thế là cơ quan của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp có lợi thế trong việc tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và các hiệp hội ngành nghề. Thông qua các tuyến bài, diễn đàn và hoạt động đối thoại, Tạp chí không chỉ phản ánh những khó khăn của doanh nghiệp mà còn góp phần nhận diện nguyên nhân, chỉ ra những bất cập trong quy định và đề xuất hướng tháo gỡ. Tôi đánh giá cao những nỗ lực này, trong đó có Diễn đàn Kinh doanh 2026 về tháo gỡ điểm nghẽn để kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, theo tôi, giá trị của phản biện chính sách không chỉ nằm ở việc phát hiện vấn đề hay đưa ra kiến nghị, mà còn ở khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng, từ phân tích bất cập đến theo dõi phản hồi và kết quả điều chỉnh chính sách.

Trong thời gian tới, tôi kỳ vọng Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là diễn đàn phản biện chính sách có uy tín, góp phần đưa tiếng nói từ thực tiễn kinh doanh đến gần hơn với cơ quan hoạch định chính sách, qua đó thúc đẩy hoàn thiện thể chế và xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho kinh tế số phát triển.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp công nghệ và kinh tế số, ông có thể chia sẻ những vấn đề chính sách nào đang cần được quan tâm, hoàn thiện hơn?

Từ thực tiễn nghiên cứu và đồng hành với doanh nghiệp, tôi nhận thấy có năm nhóm vấn đề chính sách cần được ưu tiên hoàn thiện.

Thứ nhất là quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), nhất là việc phân loại rủi ro, phân định trách nhiệm giữa nhà phát triển và đơn vị triển khai, cũng như cơ chế giải trình và kiểm soát sai lệch. Các nghĩa vụ pháp lý cần tương xứng với mức độ rủi ro của từng ứng dụng, tránh tạo gánh nặng không cần thiết cho doanh nghiệp.

Thứ hai là quản trị và khai thác dữ liệu. Cần làm rõ điều kiện chia sẻ, sử dụng và chuyển dữ liệu xuyên biên giới, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư và bí mật kinh doanh.

Thứ ba là thương mại điện tử, với yêu cầu thống nhất quy định về định danh, trách nhiệm của người bán, người livestream và các nền tảng, cũng như nghĩa vụ thuế và giao dịch xuyên biên giới.

Thứ tư là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh doanh mới, nhất là trong lĩnh vực tài chính công nghệ và tài sản số. Điều kiện, phạm vi thử nghiệm, trách nhiệm bảo vệ khách hàng và tiêu chí đánh giá cần được quy định minh bạch.

Thứ năm là chất lượng thực thi chính sách tại địa phương và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp nhỏ. Một quy định hợp lý nhưng thiếu hướng dẫn hoặc được áp dụng không thống nhất vẫn có thể trở thành rào cản đối với hoạt động kinh doanh.

Đối với những vấn đề này, tôi kỳ vọng báo chí nói chung sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan hoạch định chính sách. Thông qua việc phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn, phân tích tác động của các quy định và ghi nhận ý kiến từ nhiều phía, báo chí góp phần nhận diện những điểm chưa phù hợp trong chính sách, đưa các vấn đề cần tháo gỡ đến đúng cơ quan có thẩm quyền.

Điều quan trọng là phản biện phải đi xa hơn việc nêu bất cập, cần chỉ rõ quy định nào cần điều chỉnh, vì sao cần điều chỉnh, phương án nào khả thi và tác động ra sao đối với các bên liên quan. Theo tôi, đây chính là cách để tiếng nói của doanh nghiệp được chuyển hóa thành những đề xuất chính sách có căn cứ, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế số.

Ông kỳ vọng Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp sẽ phát huy vai trò như thế nào trong việc theo dõi quá trình tiếp thu kiến nghị, giám sát thực thi và phản ánh những chuyển biến thực tế của chính sách đối với cộng đồng doanh nghiệp?

Theo tôi, phản biện chính sách phải được xem là một chu trình liên tục, không kết thúc khi bài báo được đăng tải hay kiến nghị được gửi đến cơ quan quản lý. Báo chí cần theo dõi toàn bộ quá trình, từ khi phát hiện bất cập, đề xuất giải pháp đến khi chính sách được ban hành và đi vào thực tiễn.

Tôi mong muốn Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tiếp tục cùng với VCCI xây dựng cơ chế theo dõi các kiến nghị chính sách một cách thường xuyên và có hệ thống. Với mỗi vấn đề được phản ánh, doanh nghiệp rất cần biết kiến nghị đã được cơ quan quản lý tiếp thu đến đâu, nội dung nào được điều chỉnh, nội dung nào chưa được chấp thuận và lý do cụ thể. Việc công khai tiến độ xử lý sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thông tin, đồng thời tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình xây dựng chính sách.

Quan trọng hơn, tôi kỳ vọng Tạp chí không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận kết quả tiếp thu trên văn bản mà tiếp tục theo sát quá trình thực thi. Thông qua phối hợp với các hiệp hội và doanh nghiệp để khảo sát, đánh giá những thay đổi về thời gian, chi phí tuân thủ, mức độ thuận lợi của thủ tục và khả năng tiếp cận chính sách, Tạp chí có thể phản ánh rõ hơn liệu những điều chỉnh đó đã thực sự đi vào cuộc sống và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hay chưa.

Theo tôi, doanh nghiệp không chỉ mong muốn những kiến nghị của mình được lắng nghe mà còn mong nhận được phản hồi rõ ràng, có căn cứ từ cơ quan quản lý. Ngay cả khi một kiến nghị chưa được chấp thuận, việc giải thích thấu đáo lý do cũng rất cần thiết. Tôi kỳ vọng Tạp chí sẽ tiếp tục kiên trì theo đuổi những vấn đề đã đặt ra, trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp, VCCI và cơ quan quản lý, qua đó góp phần bảo đảm tiếng nói từ thực tiễn được lắng nghe và chuyển hóa thành những cải thiện thực chất về môi trường kinh doanh.

Trân trọng cảm ơn ông!