Đăng kiểm lại, thu tiền thế nào cho hợp lý?

Việc điều chỉnh giá dịch vụ đăng kiểm được kỳ vọng giúp các cơ sở kiểm định tháo gỡ khó khăn về chi phí vận hành, đầu tư trang thiết bị và nâng cao chất lượng phục vụ. Tuy nhiên, quy định thu tiền đối với phương tiện phải kiểm định lại đang đặt ra những băn khoăn, nhất là trường hợp xe chỉ mắc lỗi nhỏ nhưng chủ phương tiện vẫn có thể phải trả thêm khoản tiền đáng kể.

Theo khoản 8 Điều 3 Thông tư 40/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng, có hiệu lực từ ngày 20/1/2026, phương tiện không đạt yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phải kiểm định lại. Trường hợp thực hiện ngay trong ngày, giá dịch vụ mỗi lần kiểm định lại được thu tối đa bằng 50% giá dịch vụ kiểm định của cơ sở đăng kiểm. Nếu kiểm định lại vào ngày khác hoặc tại cơ sở khác, mức thu bằng 100% giá dịch vụ kiểm định của cơ sở thực hiện.

Đáng chú ý, 50% là mức trần, không phải mức thu bắt buộc. Các cơ sở đăng kiểm có thể áp dụng mức thấp hơn nhưng phải kê khai, niêm yết và công khai giá theo quy định. Hiện nay, một số cơ sở đăng kiểm đã triển khai biểu giá mới, có đơn vị áp dụng mức thu 30% đối với phương tiện khắc phục lỗi và quay lại kiểm định trong ngày, thấp hơn mức tối đa được phép.

Việc trao quyền chủ động xác định giá giúp các cơ sở đăng kiểm cân đối chi phí nhân lực, thiết bị và điều kiện hoạt động. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là mức thu có tương xứng với khối lượng công việc thực tế hay không?

Bởi không phải trường hợp kiểm định lại nào cũng giống nhau. Có phương tiện phải kiểm tra nhiều hạng mục liên quan đến hệ thống phanh, khí thải hoặc an toàn kỹ thuật. Nhưng cũng có xe chỉ cần thay bóng đèn, khắc phục một chi tiết nhỏ rồi quay lại để đăng kiểm viên xác nhận.

Nếu những trường hợp có khối lượng kiểm tra khác nhau đáng kể đều áp dụng mức thu 50%, chủ phương tiện khó tránh khỏi băn khoăn về tính hợp lý.

Thực tế, ngay cả khi chỉ kiểm tra lại một hạng mục, cơ sở đăng kiểm vẫn phải bố trí nhân lực, sử dụng thiết bị và chịu trách nhiệm về kết quả chuyên môn. Vì vậy, việc thu tiền cho công việc phát sinh là có cơ sở. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng quyền thu tiền cần đi đôi với yêu cầu bảo đảm giá dịch vụ hợp lý, minh bạch và phù hợp với thực tế cung cấp dịch vụ.

Một vấn đề khác là thời điểm kiểm định lại. Theo quy định, nếu phương tiện quay lại vào ngày khác, chủ xe phải thanh toán toàn bộ giá dịch vụ kiểm định. Trong khi đó, thời gian sửa chữa không hoàn toàn phụ thuộc vào chủ phương tiện. Có những lỗi phải chờ phụ tùng thay thế hoặc đưa xe đến cơ sở sửa chữa chuyên ngành, không thể khắc phục ngay trong ngày.

Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đánh giá tính hợp lý của cơ chế tính giá theo thời điểm kiểm định lại, nhất là đối với những phương tiện chỉ cần kiểm tra một số hạng mục đã được khắc phục.

Đối với doanh nghiệp vận tải, chi phí kiểm định lại không chỉ là khoản tiền thanh toán tại trung tâm đăng kiểm. Mỗi lần phương tiện phải ngừng khai thác để sửa chữa, chờ kiểm tra đều có thể ảnh hưởng đến kế hoạch vận chuyển, tiến độ giao hàng và hiệu quả kinh doanh.

Với doanh nghiệp sở hữu nhiều phương tiện, những khoản chi phí này có thể cộng dồn, trong khi hoạt động vận tải vốn chịu áp lực từ nhiên liệu, nhân công, bảo dưỡng và các chi phí tuân thủ khác.

Tuy nhiên, tiết giảm chi phí không đồng nghĩa với nới lỏng tiêu chuẩn an toàn. Phương tiện không đạt yêu cầu vẫn phải được khắc phục, kiểm định lại theo quy định. Điều cần xem xét là cách xác định giá và tổ chức kiểm định sao cho hiệu quả, tránh phát sinh thời gian, chi phí không cần thiết.

Trao đổi với báo chí, ông Lê Trung Tính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP.HCM, đánh giá việc thu tiền kiểm định lại là hợp lý bởi cơ sở đăng kiểm vẫn phải bố trí nhân lực, thiết bị để thực hiện công việc chuyên môn.

Theo ông Tính, việc phương tiện quay lại trong ngày chỉ phải trả tối đa 50% giá dịch vụ có thể xem là cơ chế giảm chi phí so với kiểm định vào ngày khác. Vì vậy, ông ủng hộ quy định này, đồng thời khuyến cáo doanh nghiệp vận tải và chủ phương tiện chủ động bảo dưỡng, kiểm tra tình trạng kỹ thuật trước khi đưa xe đi đăng kiểm.

Việc chuẩn bị tốt sẽ hạn chế nguy cơ phương tiện không đạt yêu cầu, phải sửa chữa và kiểm định lại, gây tốn kém thời gian, chi phí.

Tuy nhiên, ông Tính cũng đề xuất cơ quan quản lý nghiên cứu cơ chế xử lý phù hợp đối với những khiếm khuyết nhỏ, ít ảnh hưởng đến an toàn giao thông, chẳng hạn một số chi tiết phụ hoặc đèn chiếu sáng biển số. Với những trường hợp đủ điều kiện, có thể xem xét nhắc nhở, khuyến cáo chủ phương tiện khắc phục thay vì bắt buộc kiểm định lại.

Đặc biệt, theo ông Tính, có tình trạng phương tiện sau khi khắc phục lỗi quay lại vẫn phải xếp hàng từ đầu như xe chưa được kiểm định, dù chỉ cần kiểm tra những hạng mục chưa đạt.

Vì vậy, ông kiến nghị các trung tâm đăng kiểm nghiên cứu bố trí luồng tiếp nhận hoặc khu vực kiểm định lại riêng, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, hạn chế ùn ứ và tạo thuận lợi hơn cho chủ phương tiện, doanh nghiệp vận tải.