Lãi suất sẽ ra sao trong năm 2027?

Trong bối cảnh nhu cầu vốn ngày càng tăng cao, dư địa nới lỏng tiền tệ sẽ có hạn chế nhất định, đặc biệt là thách thức giữ và giảm dần mặt bằng lãi suất để hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân và tăng trưởng kinh tế.

Thách thức huy động tài chính

Trong bối cảnh như vậy, mở rộng huy động nguồn lực từ các kênh với mục tiêu đa dạng hóa kênh huy động vốn nhìn chung gặp thách thức không nhỏ. TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV phân tích: Thứ nhất, quy mô thị trường tài chính đã tương đối lớn. Tổng quy mô thị trường tài chính Việt Nam hiện đạt khoảng 328% GDP, tăng trưởng nhanh trong những năm qua. Vì vậy, dư địa để thị trường tiếp tục tăng trưởng nhanh như giai đoạn trước sẽ không còn nhiều.

Thứ hai, tín dụng tăng trưởng nhanh trong thời gian dài. Từ năm 1992 đến nay, quy mô tín dụng so với GDP của Việt Nam đã tăng lên khoảng 144%. Nếu tín dụng tiếp tục tăng trưởng 15% mỗi năm và GDP tăng 10% mỗi năm, đến năm 2030, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể đạt 180%, thuộc nhóm cao nhất trong khu vực và so với các nền kinh tế tương đồng trên thế giới.

“Thanh khoản của hệ thống tài chính, trong đó có hệ thống ngân hàng, đang chịu áp lực do tín dụng tăng trưởng cao hơn huy động vốn từ năm 2021 đến nay. Hiện chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và tiền gửi trong hệ thống ngân hàng gần 2 triệu tỷ đồng. Vì vậy, việc giảm lãi suất tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn, thách thức”, TS Cấn Văn Lực phân tích.

Tuy nhiên, theo TS Cấn Văn Lực, Thủ tướng Chính phủ và hệ thống ngân hàng quyết tâm triển khai nhiều giải pháp để giảm lãi suất, nhất là đối với các lĩnh vực ưu tiên, trọng tâm và trọng điểm, qua đó thúc đẩy tăng trưởng.

Thứ ba, xét về vốn hóa, thị trường cổ phiếu Việt Nam vẫn còn tương đối nhỏ so với khu vực. Ngay cả khi quy mô vốn hóa đạt khoảng 80–90% GDP, thị trường vẫn còn dư địa để phát triển mạnh mẽ hơn.
Thứ tư, quy mô dư nợ thị trường trái phiếu so với GDP của Việt Nam hiện thuộc nhóm thấp nhất trong khu vực Đông Nam Á và châu Á. Vì vậy, chúng ta cần phát triển mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp, một kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế và doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục tính toán vai trò của các quỹ đầu tư.

“Lạm phát tăng cao và lãi suất ở mức tương đối cao, tạo ra thách thức đối với nền kinh tế và doanh nghiệp Việt Nam và thế giới. Bên cạnh đó, thể chế của hệ thống tài chính vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Ngoài ra, thị trường vốn chưa phát huy đúng vai trò trong gần 30 năm qua, nên cần được quan tâm phát triển hơn trong thời gian tới. Đặc biệt, rủi ro liên thông giữa thị trường tài chính và thị trường bất động sản, các vấn đề bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng tài chính… là những thách thức cản trở huy động nguồn lực tài chính”, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

Xu hướng lãi suất

Trên cơ sở đó, TS Cấn Văn Lực cho rằng đối với vấn đề xu hướng lãi suất cuối năm nay và năm 2027, cần lưu ý về yếu tố lạm phát, các biến động vĩ mô quốc tế và diễn biến nỗ lực kéo giảm lãi suất từ chính hệ thống các tổ chức tín dụng. Cụ thể hơn, TS Cấn Văn Lực cho biết, hiện nay, để giảm lãi suất, các ngân hàng sẽ gặp bài toán thanh khoản nếu huy động không giữ mức cao để đảm bảo hấp dẫn. NHNN đã có các giải pháp chính sách nhằm hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, bao gồm hỗ trợ vốn qua thị trường mở. Dù vậy, các ngân hàng cũng khó có thể giảm lãi suất sâu, đặc biệt là lãi vay, do vừa phải đảm bảo sức hút huy động, vừa phải đảm bảo NIM.

Hiện nay, NIM của hệ thống ngân hàng chỉ ở mức khoảng 2,5%, tương đối thấp, gây áp lực lên khả năng sinh lời, tích lũy vốn và trích lập dự phòng rủi ro, ảnh hưởng đến năng lực bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng. Bên cạnh đó, do rủi ro lạm phát và mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, NHNN sẽ không thay đổi lãi suất điều hành. Vì vậy, dự báo lãi suất sẽ giảm khoảng 0,5-1,5%.

TS Cấn Văn Lực dự báo đầu tư công sẽ được giải ngân tích cực hơn nữa vào cuối năm nay, hỗ trợ đưa dòng tiền ra thị trường. Sau đó, dòng tiền đó lại quay trở lại hệ thống ngân hàng để giúp giảm bớt một phần chi phí vốn, qua đó giảm lãi vay.

Đối với yêu cầu hạ lãi suất của NHNN, ông Võ Hoàng Hải – Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank cho biết, môi trường lãi suất cao không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai. Toàn bộ gánh nặng tài chính sẽ được đẩy sang người vay, làm phá vỡ khả năng trả nợ của khách hàng và biến thành nợ xấu. Các ngân hàng sẽ phải chấp nhận cân đối giữa lợi nhuận do ĐHCĐ yêu cầu và trách nhiệm chia sẻ gánh nặng với khách hàng.

Ông Hải cho rằng, cơ quan quản lý đang khá thận trọng với việc tăng trưởng tín dụng, nên dư nợ phát sinh mới ở các tổ chức tín dụng, đặc biệt nhóm cận room, sẽ không quá lớn. Dư nợ chịu lãi suất cao chủ yếu nằm ở danh mục hiện hữu trên bảng cân đối kế toán ngân hàng. Do đó, chính sách này chỉ thực sự phát huy tác dụng khi đến kỳ điều chỉnh lãi suất.

“Khi lãi suất huy động giảm, sẽ kéo theo sự sụt giảm lãi suất cho vay trên toàn bộ danh mục. Thông thường, các khoản vay ngắn hạn sẽ được điều chỉnh 3 tháng một lần, và dài hạn là 6 tháng một lần. Trong chu kỳ 3 đến 6 tháng tới, khi áp dụng khung lãi suất mới với cả lãi suất đầu vào và đầu ra, hiệu quả giảm lãi suất mới trở nên thực chất và mang tính lâu dài”, ông Hải chia sẻ.