Kết nối để kiến tạo cực tăng trưởng mới

Diễn ra tại TP HCM từ ngày 26/10/2026, Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) với chủ đề “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu” đặt ra một vấn đề có ý nghĩa chiến lược: Làm thế nào để một đô thị lớn chuyển mình thành cực tăng trưởng có khả năng cạnh tranh quốc tế?

Từ thể chế, hạ tầng, tài chính đến công nghệ và năng lực doanh nghiệp, xuyên suốt các góc nhìn đều chỉ ra: Không gian liên kết từ 5 trụ cột cốt lõi không tồn tại độc lập mà bổ trợ, quyết định hiệu quả của nhau, và vai trò hợp tác - kết nối sẽ góp phần kiến tạo cực tăng trưởng dẫn dắt nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Kết nối - hợp tác từ góc nhìn thể chế, hạ tầng

Nền móng của một cực tăng trưởng là thể chế. Các chính sách ưu đãi đầu tư có thể tạo sức hút ban đầu, nhưng tính minh bạch, khả năng dự báo của chính sách và hiệu quả thực thi mới quyết định nhà đầu tư có triển khai dự án, mở rộng hoạt động và gắn bó lâu dài hay không.

TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nhấn mạnh, TP HCM đang được kỳ vọng kiến tạo, liên kết, dẫn dắt các cực tăng trưởng, điều quan trọng không còn chỉ là cần được trao thêm quyền gì, mà là làm thế nào để sử dụng hiệu quả những quyền đã được trao.

Ông đề cập ba điều kiện: thẩm quyền rõ ràng, năng lực thực thi tương ứng và trách nhiệm gắn với kết quả - rất quan trọng đối với một siêu đô thị có các hệ thống giao thông, logistics, năng lượng, tài chính và sản xuất liên kết chặt chẽ. Và nếu mỗi cơ quan chỉ tối ưu phần việc của mình, trong khi thiếu đầu mối điều phối và trách nhiệm cuối cùng, thì chi phí giao dịch của toàn nền kinh tế vẫn cao.

Vì vậy, đột phá thể chế cần được đo bằng thời gian giải quyết thủ tục, mức độ nhất quán của chính sách, khả năng xử lý vướng mắc liên ngành và tiến độ thực tế của các dự án.

Kết nối - hợp tác như một “chìa khóa” quản trị, thúc đẩy cực tăng trưởng là quan điểm đã được ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TP HCM khẳng định. Theo Lãnh đạo TP HCM, những nhận thức quan trọng về sự hình thành các cực tăng trưởng mới, những động lực thúc đẩy tăng trưởng và phương thức hợp tác trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện đang chuyển dịch sâu sắc.

Trong đó, kết nối hạ tầng cũng được xem là nền tảng của mục tiêu tăng sức cạnh tranh của siêu đô thị - hạt nhân cực tăng trưởng. Hạ tầng không đơn thuần là đường sá, cảng biển hay các công trình xây dựng. Giá trị lớn nhất của hạ tầng nằm ở khả năng kết nối các trung tâm sản xuất với thị trường, logistics với thương mại, khu công nghiệp với nguồn năng lượng và các đô thị với nguồn nhân lực.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh khẳng định thêm, việc xác định hạ tầng và không gian phát triển mới là một trong bốn nhóm động lực tăng trưởng của thành phố, bên cạnh tài chính, năng lượng, kinh tế số và công nghệ.

Thành phố đặt mục tiêu không chỉ thu hút thêm vốn mà còn cùng doanh nghiệp nhận diện cơ hội và giải quyết các bài toán phát triển cụ thể. Từ góc nhìn kinh tế, điều này đòi hỏi quy hoạch hạ tầng phải chuyển từ tư duy triển khai từng công trình sang tổ chức mạng lưới liên kết.

Tài chính và công nghệ

Một trong những điểm nghẽn của tăng trưởng là khoảng cách giữa nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế và khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp của từng dự án. Hạ tầng, năng lượng sạch, logistics và chuyển đổi xanh thường cần vốn dài hạn, trong khi việc phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng có thể tạo áp lực về kỳ hạn và phân bổ rủi ro.

Trong trọng tâm dịch chuyển dòng vốn, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam được xác định có giá trị không phải chỉ vì thu hút được nhiều định chế, mà vì có thể đưa nguồn vốn dài hạn đến nền kinh tế thực với chi phí hợp lý và hiệu quả phân bổ cao hơn.

Hơn 2,7 tỷ USD được cam kết từ 10 công ty thành viên là các holding, công bố tại AEF năm nay; đặc biệt, theo đại diện VIFC-HCMC, dự kiến trong tháng 11, TP HCM sẽ ban hành quy trình và quy chế để tiếp nhận các quỹ đầu tư, hướng đến có thể huy động những dòng vốn khác nhau… Đây là những cam kết khởi đầu thuận lợi cho mục tiêu thu hút đến trở thành “hub” phân phối dòng vốn khu vực và thế giới.

Song song, trong bối cảnh AI và công nghệ số đang tái định hình sản xuất toàn cầu, thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài chỉ là bước đầu. Ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện IMF tại Việt Nam và Lào, nhận định Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ chu kỳ phát triển công nghệ do AI dẫn dắt. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng năng lượng, nguồn nhân lực và năng lực tiếp nhận, ứng dụng công nghệ.

Chuyển hóa cơ hội thành năng lực phát triển

Các nguồn lực về thể chế, hạ tầng, tài chính và công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi có những doanh nghiệp đủ năng lực tổ chức sản xuất, đổi mới và mở rộng thị trường. Đồng thời, doanh nghiệp không thể phát triển bền vững nếu thiếu nhân lực chất lượng cao, môi trường sống phù hợp và mạng lưới đối tác quốc tế. Yêu cầu kết nối dữ liệu, công nghệ, vốn và nhân lực xuyên biên giới vì vậy, là then chốt.

Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, cần phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn trong chuỗi, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp đầu ngành với doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Sự liên kết này cần được tổ chức theo các trục phát triển gắn với đặc thù của một siêu đô thị (mega city), từ công nghiệp và sản xuất thông minh, logistics và hạ tầng đô thị, năng lượng và chuyển đổi xanh, đến tài chính, thương mại và kinh tế số. Qua đó, hình thành các chuỗi giá trị có tính kết nối cao, nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Với năm trụ cột chính, cho thấy cực tăng trưởng không phải kết quả của một lợi thế đơn lẻ. Thể chế tạo niềm tin; hạ tầng kết nối không gian kinh tế; tài chính cung cấp nguồn lực; công nghệ nâng năng suất; doanh nghiệp và nhân lực chuyển các điều kiện đó thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị gia tăng. Với TP HCM, yêu cầu trọng tâm là chuyển từ tư duy thu hút nguồn lực sang tổ chức và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Một cực tăng trưởng thực sự không chỉ thu hút được nguồn lực của thế giới, mà còn phải tạo ra giá trị mới từ những nguồn lực ấy và lan tỏa giá trị đó đến toàn vùng kinh tế. Đây mới là nền tảng để TP HCM nâng cao sức cạnh tranh quốc tế và đảm nhiệm vai trò động lực tăng trưởng của đất nước, kiến tạo và dẫn dắt các cực tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.