Xây nội lực từ đỉnh FDI

Đáng chú ý, con số này không chỉ vượt xa mức 31,52 tỷ USD của cùng kỳ năm ngoái mà còn xác lập mức cao nhất kể từ năm 2009, lập đỉnh trong vòng 17 năm.

Một trong những yếu tố nổi bật tạo nên sức hút của Việt Nam là những chuyển động mạnh mẽ trong cải cách thể chế và môi trường đầu tư. Thay vì chỉ dựa vào lợi thế nhân công, chi phí sản xuất hay ưu đãi thuế, Việt Nam đang đặt trọng tâm vào tháo gỡ rào cản pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Điểm đáng chú ý hơn là định hướng cải cách không chỉ dừng ở giảm giấy phép hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý Nhà nước, tăng phân cấp, phân quyền, đẩy mạnh số hóa và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, định hướng mới đặt trọng tâm vào những dự án có công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao và khả năng lan tỏa. Điều này cho thấy Việt Nam đang hướng tới cạnh tranh bằng chất lượng thể chế và năng lực của hệ sinh thái đầu tư, thay vì chủ yếu dựa vào ưu đãi và chi phí thấp.

Với nhà đầu tư nước ngoài, đây là những yếu tố có ý nghĩa lớn bởi quyết định rót vốn dài hạn không chỉ phụ thuộc vào chi phí ban đầu mà còn phụ thuộc vào khả năng dự báo chính sách, tính nhất quán trong thực thi và mức độ ổn định của môi trường pháp lý.

Tuy nhiên, cơ hội từ làn sóng FDI không tự động chuyển hóa thành lợi ích cho doanh nghiệp trong nước. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp Việt phải chuyển từ tư duy tìm kiếm đơn hàng sang chiến lược nâng cấp năng lực sản xuất và quản trị dài hạn.

Ông Cha Ji Ho, Phó Tổng giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng (Samsung Việt Nam) cho rằng: “Với doanh nghiệp Việt Nam, trọng tâm là nâng cao năng suất, chất lượng và tự tích lũy năng lực sản xuất. Đối với Samsung, điều quan trọng là củng cố tính ổn định của chuỗi cung ứng và mở rộng nội địa hóa linh kiện. Hai định hướng này gặp nhau ở một điểm chung, đó là mô hình phát triển đồng thịnh vượng theo hướng win-win”.

Trước hết, cần xác định rõ phân khúc có thể tham gia thay vì cạnh tranh trực diện với các nhà cung ứng lớn đã có vị thế. Cơ khí chính xác, linh kiện, khuôn mẫu, bao bì, vật liệu công nghiệp, logistics và dịch vụ kỹ thuật là những lĩnh vực doanh nghiệp nội có thể từng bước tham gia.

Các tập đoàn FDI không chỉ tìm kiếm nhà cung ứng có giá cạnh tranh mà còn đòi hỏi chất lượng ổn định, khả năng giao hàng đúng hạn, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, lao động. Vì vậy, đầu tư công nghệ, tự động hóa, số hóa quy trình và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng cần được xem là điều kiện để tồn tại trong chuỗi cung ứng, không đơn thuần là khoản chi phí.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận nhà đầu tư ngay từ giai đoạn họ tìm kiếm địa điểm và xây dựng kế hoạch sản xuất. Việc nắm bắt sớm nhu cầu mua hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị đúng năng lực, thay vì chờ các chương trình kết nối mang tính hình thức.

Theo TS Trương Thị Chí Bình, Phó chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam: “Chính sách thu hút FDI cần quan tâm nhiều hơn đến mục tiêu đầu tư, đặc điểm ngành nghề và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ chú trọng quy mô vốn hoặc giá trị xuất khẩu”.