Mở rộng không gian hợp tác kinh tế trong Cộng đồng Pháp ngữ

Với chủ đề “Tái đầu tư cho hòa bình vì thịnh vượng chung và ổn định bền vững”, Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 (HNCC20), được tổ chức từ ngày 15-16/11 tại Phnom Penh, Campuchia, không chỉ thúc đẩy đối thoại chính trị, văn hóa mà còn tạo cơ hội tăng cường kết nối kinh tế giữa các quốc gia thành viên.

Mở rộng kết nối, khai thác tiềm năng thị trường

Việt Nam có quá trình tham gia và đóng góp tích cực vào Cộng đồng Pháp ngữ. Tại Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 7 tổ chức ở Hà Nội năm 1997, Việt Nam đã đề xuất đưa hợp tác kinh tế trở thành một trong những trụ cột của cộng đồng.

Trong những năm gần đây, hợp tác giữa Việt Nam và Cộng đồng Pháp ngữ ngày càng hướng đến tính thực chất. Việt Nam đã đón các đoàn xúc tiến kinh tế Pháp ngữ vào năm 2022 và 2025, tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong nước gặp gỡ đối tác, tìm hiểu thị trường và mở rộng cơ hội kinh doanh.

Đáng chú ý, Diễn đàn Kinh tế Việt Nam - Pháp ngữ do VCCI phối hợp với OIF tổ chức tại Hà Nội ngày 14/10/2025 đã tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến, chuyển đổi số và năng lượng tái tạo. Các nội dung trao đổi cũng đi sâu vào những vấn đề thiết thực như chính sách xuất nhập khẩu, thủ tục hải quan, thanh toán quốc tế và phòng ngừa rủi ro thương mại.

Trong mạng lưới Pháp ngữ, châu Phi là khu vực có nhiều tiềm năng hợp tác với Việt Nam. Theo Bộ Công Thương, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và toàn châu Phi năm 2024 ước đạt khoảng 6,9 tỷ USD, tăng 19,4% so với năm 2023. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 3,1 tỷ USD, nhập khẩu đạt khoảng 3,8 tỷ USD. Năm 2025, thương mại hai chiều tiếp tục tăng 27%.

Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu gạo, cà phê, hạt tiêu, thủy sản, dệt may, giày dép và hàng điện tử. Trong khi đó, nhiều quốc gia châu Phi có nhu cầu lớn đối với lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, máy móc nông nghiệp và thiết bị phục vụ sản xuất. Ở chiều ngược lại, khu vực này có thể cung cấp các nguồn nguyên liệu như khoáng sản, năng lượng và nông sản phục vụ công nghiệp chế biến.

Theo Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret, không gian Pháp ngữ mở ra cho Việt Nam cả một khu vực châu Phi đầy tiềm năng, và điều đó hoàn toàn không hề thiếu tính kinh tế hay thiếu sự hấp dẫn.

Sự bổ trợ về cơ cấu kinh tế tạo điều kiện để hai bên mở rộng hợp tác vượt ra ngoài hoạt động mua bán hàng hóa. Doanh nghiệp Việt Nam có thể nghiên cứu đầu tư vào chế biến nông sản, bảo quản sau thu hoạch, logistics và phát triển hệ thống phân phối tại thị trường châu Phi. Đây cũng là hướng đi giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ tập trung vào xuất khẩu sản phẩm thành phẩm.

Tuy nhiên, châu Phi không phải một thị trường đồng nhất. Mỗi quốc gia có quy định nhập khẩu, chính sách thuế, hệ thống phân phối và môi trường kinh doanh khác nhau. Vì vậy, các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ từng thị trường, lựa chọn đối tác phù hợp và xây dựng chiến lược tiếp cận riêng.

Thúc đẩy hợp tác công nghệ, năng lượng và đầu tư xanh

Bên cạnh thương mại hàng hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang mở ra những hướng hợp tác mới giữa Việt Nam với các nền kinh tế thành viên khác trong Cộng đồng Pháp ngữ.

Trong lĩnh vực năng lượng, Việt Nam có nhu cầu thu hút vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý để phát triển năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm phát thải. Trong khi đó, một số quốc gia trong Cộng đồng Pháp ngữ sở hữu tiềm năng về năng lượng mặt trời, năng lượng gió, thủy điện và tài nguyên khoáng sản phục vụ chuyển dịch năng lượng. Hợp tác có thể được mở rộng từ trao đổi thương mại sang đầu tư dự án, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.

Nông nghiệp cũng là lĩnh vực có nhiều triển vọng. Kinh nghiệm sản xuất, chế biến và xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam có thể kết hợp với nguồn nguyên liệu và nhu cầu phát triển sản xuất tại một số quốc gia châu Phi. Các lĩnh vực như chế biến nông sản, công nghệ tưới tiêu, bảo quản và logistics nông nghiệp có thể trở thành cơ sở hình thành những dự án hợp tác dài hạn.

Trong khi đó, nhu cầu phát triển hạ tầng viễn thông, thanh toán số, thương mại điện tử và dịch vụ công nghệ tại các nền kinh tế đang phát triển trong Cộng đồng Pháp ngữ tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam.

Quan hệ kinh tế với Pháp cũng là một cấu phần quan trọng trong tổng thể hợp tác Pháp ngữ. Kim ngạch thương mại Việt Nam – Pháp đạt hơn 5 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026. Tính đến ngày 31/8/2026, Pháp có 749 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 4,01 tỷ USD.

Dù vậy, hợp tác kinh tế trong Cộng đồng Pháp ngữ vẫn đối mặt với những rào cản như khoảng cách địa lý, chi phí logistics, thiếu thông tin thị trường, khác biệt về thể chế và tập quán kinh doanh. Đặc biệt tại một số thị trường châu Phi, rủi ro thanh toán, tỷ giá và thực thi hợp đồng đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Do đó, vai trò của các cơ quan xúc tiến thương mại, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức kết nối quốc tế cần được phát huy mạnh hơn. Hoạt động xúc tiến nên tập trung cung cấp thông tin chuyên sâu theo từng quốc gia, ngành hàng; hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, tư vấn pháp lý, logistics và thanh toán quốc tế.

Về phía doanh nghiệp, việc tiếp cận thị trường trong Cộng đồng Pháp ngữ cần được thực hiện theo chiến lược dài hạn, chú trọng nghiên cứu thị trường, xây dựng mạng lưới phân phối và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Năng lực sử dụng tiếng Pháp cũng là lợi thế giúp doanh nghiệp tăng cường giao tiếp và xây dựng quan hệ với đối tác.

Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh là dịp để Việt Nam tiếp tục thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể, mở rộng kết nối với các nền kinh tế thành viên khác trong Cộng đồng Pháp ngữ.