Gỡ điểm nghẽn luồng hàng hải Hải Phòng
Cảng biển Hải Phòng đang mở rộng khả năng đón tàu trọng tải lớn, kết nối sâu hơn với thị trường quốc tế. Tuy nhiên, những hạn chế về luồng hàng hải, vũng quay tàu đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư hạ tầng đồng bộ.
.jpg)
Sự phát triển nhanh chóng của hệ thống cảng nước sâu Lạch Huyện đang mở ra cơ hội để Hải Phòng khẳng định vị thế trong mạng lưới vận tải biển quốc tế. Tuy nhiên, khi quy mô cầu bến và kích cỡ tàu ngày càng lớn, những hạn chế về luồng hàng hải, vũng quay tàu cũng bộc lộ rõ hơn, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác và sức cạnh tranh của toàn cụm cảng.
Những nút thắt cần tháo gỡ
Lạch Huyện và kênh Hà Nam giữ vai trò huyết mạch trong hệ thống cảng biển Hải Phòng, kết nối khu vực phía Bắc với các tuyến vận tải xuyên đại dương.
Đến nay, khu bến Lạch Huyện đã đưa vào khai thác 6 bến, tổng chiều dài cầu bến khoảng 2,4 km. Năng lực tiếp nhận tàu lớn tiếp tục được khẳng định khi tàu Cosco Shipping Aquarius, trọng tải 197.087 DWT cập cảng HHIT tháng 4/2026 và tàu ONE Fantastic, trọng tải 171.899 DWT cập cảng TC-HICT tháng 10/2026.
Cùng với đó, các bến từ số 7 đến số 12 đang được nghiên cứu, đầu tư, hướng tới hình thành cụm cảng nước sâu hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống cầu bến đang tạo áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng hàng hải dùng chung. Theo tính toán trong tài liệu dự án, với lưu lượng tàu dự báo đến năm 2030, quy mô luồng một làn tại Lạch Huyện cần được nghiên cứu mở rộng thành hai làn. Tại Đình Vũ, tình trạng bồi lắng ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận tàu có mớn nước lớn, trong khi năng lực vũng quay tàu cũng chịu áp lực khi mật độ phương tiện gia tăng.
Ông Phùng Ngọc Minh, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn cho rằng, hạ tầng cầu bến chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi luồng hàng hải, vũng quay tàu và hệ thống giao thông sau cảng được đầu tư đồng bộ.
Theo ông Minh, luồng Lạch Huyện hiện vẫn tổ chức giao thông một chiều, độ sâu chuẩn tắc chưa đạt mức thiết kế tối ưu. Bên cạnh đó, vũng quay tàu dùng chung cho toàn cụm còn chồng lấn vào khu nước trước Bến số 1, đặt ra những vấn đề về an toàn khi nhiều tàu lớn điều động đồng thời. Thực tế này cho thấy, đầu tư mở rộng cầu bến nếu không đi cùng nâng cấp hạ tầng kết nối có thể làm giảm hiệu quả khai thác của toàn bộ cụm cảng.
Cùng quan điểm, ông Vũ Ngọc Lâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Container Việt Nam (Viconship) nhận định, một số đoạn luồng chưa bảo đảm độ sâu ổn định, tình trạng bồi lắng đòi hỏi phải thường xuyên duy tu, nạo vét. Điều này khiến hoạt động đón, trả tàu tại một số khu vực vẫn phụ thuộc vào thủy triều, hạn chế tính chủ động trong tổ chức khai thác.
Đáng chú ý, theo ông Lâm, khi tàu phải chờ nước hoặc giảm tải để bảo đảm an toàn, chi phí vận tải gia tăng, thời gian quay vòng phương tiện kéo dài, trực tiếp ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của cảng biển.
Đầu tư đồng bộ để nâng sức cạnh tranh
Để tháo gỡ những điểm nghẽn, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được Bộ Xây dựng giao triển khai Dự án đầu tư xây dựng công trình nâng cấp, mở rộng các tuyến luồng hàng hải Lạch Huyện, kênh Hà Nam và luồng sông Chanh, với tổng mức đầu tư 17.150 tỷ đồng.
Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, bảo đảm an toàn hàng hải và khai thác hiệu quả hệ thống cảng nước sâu.
Song song với nâng cấp luồng hàng hải, Hải Phòng đang đẩy mạnh đầu tư các công trình giao thông kết nối, gồm tuyến đường sau cảng Lạch Huyện, đường vành đai 2 đoạn Tân Vũ - Hưng Đạo - Bùi Viện và các nút giao khác mức. Các dự án cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cũng được kỳ vọng tăng cường kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển logistics và vận tải hàng hóa.
Đáng chú ý, việc huy động nguồn lực doanh nghiệp tham gia nâng cấp hạ tầng hàng hải đã mang lại những kết quả tích cực.
Trước đó, ba doanh nghiệp gồm Cảng Nam Đình Vũ, Cảng Hải Phòng và Viconship đã tham gia nâng cấp luồng kênh Hà Nam bằng nguồn vốn xã hội hóa. Tuyến luồng từ vũng quay tàu cảng container quốc tế Hải Phòng đến thượng lưu cảng Đình Vũ được nâng cấp độ sâu chuẩn tắc từ âm 7 m lên âm 8,5 m, góp phần cải thiện khả năng tiếp nhận tàu lớn.
Theo ông Vũ Ngọc Lâm, việc nâng cấp này tạo điều kiện cho tàu có sức chở 3.000 - 4.000 TEU trực tiếp cập bến tại khu vực Đình Vũ. Theo tính toán của doanh nghiệp, nếu duy trì ổn định độ sâu luồng ở mức âm 8,5 m, tàu có thể ra vào thuận lợi hơn, tiết kiệm thời gian và tăng lượng hàng chuyên chở thêm khoảng 4.000 - 5.000 tấn mỗi lượt.
Những kết quả này cho thấy hiệu quả thiết thực của việc kết hợp đầu tư công với nguồn lực xã hội hóa trong phát triển hạ tầng hàng hải. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, việc nâng cấp luồng tàu cần được đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển cảng biển, gắn với năng lực cầu bến, vũng quay tàu và hệ thống giao thông kết nối. Đồng thời, có thể tiếp tục nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và yêu cầu an toàn hàng hải.
Hiền Ngân