diendandoanhnghiep.vn

Chuyên đề

"Mở khóa" đầu tư tác động: Gắn nguồn vốn với thương mại và chuỗi cung ứng

Lê Mỹ

Gắn kết nguồn vốn đầu tư tác động với nhu cầu phát triển sản xuất, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp trong nước đang là bài toán của nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Tại Diễn đàn Đầu tư tác động với chủ đề "Mở khóa thương mại và chuỗi cung ứng", hơn 150 nhà hoạch định chính sách, đại diện doanh nghiệp và quỹ đầu tư quốc tế đã tập trung thảo luận các giải pháp giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam từng bước thu hẹp khoảng trống thiếu hụt tài chính ước tính 24 tỷ USD mỗi năm, chuyển dịch từ vị thế cung ứng đơn thuần sang đối tác chiến lược để đưa nông sản và hàng hóa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Ông ha
Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: BTC)

Sự kiện do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp cùng Quỹ Đầu tư Tác động IIX và Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham) tổ chức, nằm trong khuôn khổ Dự án Sẵn sàng cho Đầu tư Tác động tại Việt Nam (IIRV) do Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada (GAC) tài trợ.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, với vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, Thành phố đang tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng theo hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, trong đó đầu tư tác động là kênh huy động nguồn lực bổ trợ hiệu quả nhằm kết nối tài chính với các giá trị tích cực cho xã hội và môi trường. Tính đến tháng 11 năm 2026, Dự án IIRV đã hỗ trợ khoảng 250 doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có 77 doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh thuộc các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ, công nghiệp nhẹ, giáo dục, y tế, du lịch và môi trường.

Phó Chủ tịch UBND TP HCM khẳng định, để đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và minh bạch, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần tiếp tục đổi mới công nghệ, cải tiến sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Trong quá trình đó, nguồn vốn phù hợp sẽ là điểm tựa quan trọng, giúp doanh nghiệp thực hiện những chuyển đổi này, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Mở rộng tác động đầu tư ngoài phạm vi riêng lẻ

Đại sứ Canada tại Việt Nam, ông Jim Nickel cho biết, việc quan hệ Việt Nam - Canada gần đây được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược đã mở ra những cơ hội mới để tăng cường hợp tác song phương trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

canada.jpg
Đại sứ Canada tại Việt Nam, ông Jim Nickel chia sẻ tại diễn đàn. (Ảnh: BTC)

Ông nhận xét, khoảng thiếu hụt tài chính của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) tại Việt Nam ước tính vào khoảng 24 tỷ USD mỗi năm. Nguồn lực công không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu tài chính này. Đây là lý do Canada tin rằng Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) có thể đóng vai trò xúc tác trong việc huy động đầu tư tư nhân, chuyên môn và các mối quan hệ đối tác phục vụ tăng trưởng bền vững.

Đồng thời, các nhà đầu tư và bên mua hàng quốc tế ngày càng chú trọng đến tính bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc, hoạt động kinh doanh có trách nhiệm và các tiêu chuẩn cao về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Đây không chỉ là những điều kiện để thu hút đầu tư mà còn là yêu cầu để tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Việc huy động thêm vốn đầu tư là yếu tố then chốt, nhưng bảo đảm doanh nghiệp có khả năng đáp ứng các kỳ vọng về ESG của nhà đầu tư và bên mua hàng quốc tế cũng quan trọng không kém.

Trên cơ sở những nỗ lực hỗ trợ từng doanh nghiệp nâng cao mức độ sẵn sàng đón nhận đầu tư và thu hút vốn, hiện nay chúng ta có cơ hội tìm hiểu cách thức mở rộng tác động vượt ra ngoài phạm vi từng doanh nghiệp riêng lẻ. Liệu việc cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, kết hợp với các tiêu chuẩn cao hơn và tăng cường kết nối thị trường trên toàn bộ chuỗi giá trị, có thể giúp hình thành những chuỗi giá trị có năng lực cạnh tranh cao hơn, khả năng chống chịu tốt hơn và sẵn sàng đón nhận đầu tư hay không?", ông Jim Nickel nêu.

Chia sẻ về môi trường đầu tư và các ưu tiên chiến lược của Thành phố, ông Phạm Quang Nhật, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) đề xuất ba hướng hợp tác trọng tâm gồm đầu tư nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm trong ngành nông sản, thực phẩm và gỗ; gắn kết nguồn vốn với việc xây dựng và duy trì quan hệ cung ứng theo đơn hàng; và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ chứng nhận, quy tắc xuất xứ, truy xuất nguồn gốc cùng dữ liệu môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Đề xuất tài chính từ doanh nghiệp và quỹ đầu tư tác động

Phân tích thực trạng chuỗi cung ứng từ góc độ tài chính quốc tế, ông Robert Kraybill, Giám đốc Đầu tư, Quỹ Đầu tư Tác động Impact Investment Exchange (IIX) làm rõ thêm bài toán tài chính và áp lực thị trường, ông cho biết theo ước tính công bố tháng 3 năm 2026, khoảng 62% nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được đáp ứng, và theo Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam năm 2025 của VCCI, 75,5% doanh nghiệp khảo sát cho biết không thể tiếp cận vốn vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.

ddtd.jpg
Các đại biểu, doanh nghiệp tham dự diễn đàn nhằm tìm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn và tiêu chuẩn kỹ thuật, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở khóa chuỗi cung ứng toàn cầu

Áp lực càng gia tăng khi các thị trường lớn đồng loạt áp dụng quy định mới như Hoa Kỳ áp mức thuế đối ứng 20% từ tháng 8 năm 2025, Liên minh châu Âu chính thức áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) từ ngày 1/1/2026 với kỳ kê khai chứng chỉ đầu tiên đến hạn vào ngày 30/9/2027, và Quy định chống phá rừng (EUDR) có hiệu lực từ 30/12/2026 (đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027).

Trước thực tế chi phí tuân thủ đang dồn về phía các nhà sản xuất và cung ứng trong nước, ông đề xuất thiết kế các gói giải pháp kết hợp giữa tài chính hỗn hợp (kết hợp vốn thương mại và vốn ưu đãi), bảo lãnh tín dụng chia sẻ rủi ro, tài trợ theo đơn đặt hàng và hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt bốn giai đoạn từ xây dựng năng lực đến mở rộng quy mô, tương tự mô hình Dự án IIRV đã góp phần huy động khoảng 12,75 triệu USD vốn tư nhân cho các doanh nghiệp tham gia.

Mang đến góc nhìn thực tiễn của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong nước, ông Trịnh Công Qui, Nhà sáng lập kiêm CEO, Công ty Cổ phần Giải pháp BioWraps chia sẻ, dù giai đoạn 2024–2026 cho thấy nhiều doanh nghiệp công nghệ xanh tại Việt Nam đã làm chủ công nghệ sản xuất vật liệu thân thiện môi trường và bước đầu tiếp cận thị trường xuất khẩu, khối doanh nghiệp này vẫn đối mặt ba trở ngại chính về thiếu nguồn vốn dài hạn để mở rộng công suất, hạn chế năng lực quản trị tài chính khi chuẩn hóa hồ sơ thẩm định và chi phí gia nhập thị trường quốc tế cao.

Đặc biệt, tình trạng thiếu hụt vốn lưu động buộc doanh nghiệp phải ứng trước chi phí nguyên liệu, nhân công và kiểm nghiệm quốc tế trong khi chu kỳ thanh toán đơn hàng xuất khẩu thường kéo dài từ 60 đến 90 ngày.

Từ kinh nghiệm hoàn thiện mô hình tài chính và tiếp cận nhà đầu tư thông qua Dự án IIRV, ông kiến nghị các chương trình hỗ trợ cần gắn kết chặt chẽ giữa chuẩn bị năng lực gọi vốn với các cam kết thu mua dài hạn và giải pháp tài trợ theo đơn đặt hàng, giúp doanh nghiệp biến các hoạt động kết nối thành hợp đồng thương mại cụ thể.

Còn theo ông Jack Nguyễn, Tổng Giám đốc, Ascentium Vietnam, để thu hẹp khoảng cách đáp ứng chuẩn mực của bên mua, doanh nghiệp trong nước cần triển khai lộ trình chuyển đổi bài bản theo ba giai đoạn. Cụ thể, trong 0-6 tháng đầu tập trung rà soát tuân thủ và hoàn thiện hồ sơ, chứng từ cơ bản; trong 6-18 tháng tiếp theo theo đuổi các chứng nhận quốc tế, đo lường ESG và đầu tư truy xuất nguồn gốc số; và trong giai đoạn 18-36 tháng hướng tới thiết lập quan hệ đối tác nhiều năm gắn đầu tư công suất với nhu cầu thực tế của nhà mua hàng toàn cầu.

Được biết, sau sự kiện, ITPC sẽ chủ trì phối hợp với IIX và CanCham tổng hợp nhu cầu cụ thể về vốn và thị trường của từng doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành nông sản, thực phẩm và chế biến gỗ. Mục tiêu là kết nối các phương án kinh doanh khả thi với nguồn vốn phù hợp, gắn đầu tư nâng cao năng lực sản xuất với các đơn hàng thương mại cụ thể

Lê Mỹ

Đọc tiếp