diendandoanhnghiep.vn

Đối ngoại

Thượng đỉnh ASEAN: Những thỏa thuận nào đã đạt được?

Nam Trần

Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 đã bế mạc tại Manila, Philippines với một loạt thỏa thuận về thương mại, khoáng sản quan trọng và năng lượng.

img-20261118-wa0008-scaled-rwiq60h824qigpe8lptj88h032b3f9ziomnahe4b00.jpg
Tổng thư ký ASEAN, Tiến sĩ Kao Kim Hourn đã nhấn mạnh những kết quả chính của Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị thượng đỉnh liên quan, được tổ chức tại Manila, Philippines, từ ngày 15 đến 17 tháng 11 năm 2026.

Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Manila (Philippines) kết thúc ngày 17/11/2026 với việc thông qua và ghi nhận kỷ lục 117 văn kiện, trong đó có 85 văn kiện tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và 32 văn kiện tại các hội nghị liên quan.

Thái Lan và Mỹ đạt thỏa thuận thương mại song phương

Bên lề Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN và Mỹ, Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã ký tuyên bố chung về Hiệp định Thương mại Đối ứng (ART). Theo văn bản do Nhà Trắng công bố, hai bên xác nhận đã đạt được “kết thúc cơ bản” trong đàm phán và sẽ tiến hành các thủ tục nội bộ để chuẩn bị ký kết chính thức.

Phát biểu sau lễ ký, ông Trump cho biết Thái Lan sẽ xóa bỏ thuế quan với hàng xuất khẩu của Mỹ, dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan đáng kể với ô tô, thiết bị y tế, dược phẩm, ethanol và gia cầm Mỹ, đồng thời mua thêm khoảng 2,6 tỷ USD nông sản Mỹ. Ông gọi đây là “chiến thắng cho cả hai nước”.

Tuy nhiên, thỏa thuận này vẫn chưa đi đến hiệp định thương mại chính thức. Theo tuyên bố của Nhà Trắng, hai bên sẽ tiếp tục hoàn thiện các thủ tục nội bộ để chuẩn bị ký kết và đưa ART vào hiệu lực.

Báo The Nation của Thái Lan cũng cho biết Bangkok cần hoàn thiện các điều khoản pháp lý, tham vấn những ngành liên quan và thực hiện quy trình phê chuẩn trong nước.

Về phía Mỹ, mức thuế bổ sung 12,5% áp lên hàng Thái Lan theo Mục 301 từ ngày 24/7 vẫn được giữ nguyên. Theo Bộ Thương mại Thái Lan, 2.120 dòng sản phẩm được miễn mức thuế này, chiếm hơn một nửa giá trị xuất khẩu sang Mỹ. Theo The Nation, Bangkok sẽ đề nghị hạ mức thuế xuống 10%, ngang với Malaysia, Indonesia và Campuchia, và kỳ vọng ký hiệp định trong khoảng hai tháng tới.

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Thái Lan, chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu năm nay. Thái Lan ghi nhận thặng dư thương mại 71,7 tỷ USD với Mỹ năm ngoái.

Khoáng sản quan trọng chiếm vị trí trung tâm

Ngoài thương mại, khoáng sản quan trọng là chủ đề xuất hiện ở hầu hết các kênh đối thoại tại Manila. Các nhà lãnh đạo ASEAN thông qua tuyên bố về chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và quản lý thương mại chiến lược.

Tại hội nghị với ASEAN, ông Trump kêu gọi các nước hợp tác về khoáng sản quan trọng, đất hiếm và nam châm. Theo dự thảo tuyên bố chung, hai bên cam kết mở rộng đầu tư khoáng sản thông qua Diễn đàn Đầu tư Khoáng sản ASEAN tại Kuala Lumpur trong tháng này. Đáng chú ý có sự tham gia của khu vực công và tư nhân Mỹ, đồng thời tăng cường hợp tác thu hồi khoáng sản từ rác thải điện tử.

Dự thảo cũng cho biết Mỹ là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất của ASEAN tính theo quốc gia, với 30 tỷ USD trong năm 2025, và kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều đạt 550,5 tỷ USD.

Bên lề hội nghị, nhóm Bộ Tứ gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia công bố các thỏa thuận bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng, nhằm ngăn chặn sự cưỡng ép từ bất kỳ nhà cung cấp đơn lẻ nào.

Sự ưu tiên này gắn với bối cảnh Trung Quốc vừa gia hạn việc tạm hoãn gói kiểm soát xuất khẩu đất hiếm mở rộng chỉ thêm hai tháng, đến ngày 10/1/2027.

Năng lượng và thương mại khu vực

Khủng hoảng năng lượng do tình hình Iran cũng định hình nhiều cam kết. ASEAN thông qua thỏa thuận thúc đẩy Lưới điện ASEAN, dự án kết nối hệ thống điện giữa các nước thành viên. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đề xuất cơ chế phối hợp dự trữ dầu khẩn cấp và cam kết cùng ASEAN tăng cường khả năng chống chịu về kinh tế, năng lượng và chuỗi cung ứng.

Về thương mại, Hàn Quốc khởi động đàm phán nâng cấp hiệp định thương mại tự do với ASEAN, nhắm mục tiêu kim ngạch 300 tỷ USD mỗi năm.

Ấn Độ thúc đẩy đẩy nhanh đàm phán hiện đại hóa hiệp định thương mại hàng hóa. Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết các cuộc đàm phán thương mại giữa Canada và ASEAN đã kết thúc cơ bản. Trong khi đó, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva cũng tận dụng hội nghị để kêu gọi đa dạng hóa đối tác trước chính sách thuế quan của Mỹ.

Bên cạnh các kết quả, nhiều vấn đề an ninh vẫn chưa có tiến triển. ASEAN và Mỹ thông qua bộ nguyên tắc chống lừa đảo trực tuyến, nhưng một số vấn đề quan trọng về an ninh hàng hải không đi tới văn kiện nào dù được thảo luận.

Ngoài ra, Hội nghị cũng đạt được nhiều thỏa thuận quan trọng khác, trong đó đáng chú ý là việc ký kết Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA) nhằm thiết lập quy tắc chung về thương mại số, an ninh mạng và thanh toán xuyên biên giới.

Hội nghị kết thúc với việc Philippines chuyển giao vai trò Chủ tịch ASEAN cho Singapore. Ông Trump rời Manila để sang Thâm Quyến dự Hội nghị APEC, nơi ông sẽ gặp Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp ba bên đầu tiên giữa ba nhà lãnh đạo.

Nam Trần

Đọc tiếp