diendandoanhnghiep.vn

Nghiên cứu - Trao đổi

Hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ: Cân nhắc quy định về bảo hộ giống cây trồng

Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quốc Tuấn

Để đảm bảo quyền và lợi ích của chủ thể bằng, phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc quy định về bảo hộ giống cây trồng.

Theo Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, sau tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ sẽ được Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua tại phiên họp ngày 21/11.

hoan-thien-phap-luat-so-huu-tri-tue-19.11.1.jpg
Theo Chương trình kỳ họp, Quốc hội dự kiến xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) tại phiên họp ngày 21/11 - Ảnh minh họa

Như đã thông tin, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 25/222 điều của Luật Sở hữu trí tuệ được sắp xếp với bố cục gồm 3 điều nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Theo đó, dự thảo đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Bãi bỏ các thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ…

Để đảm bảo quyền và lợi ích của chủ thể bằng, phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc quy định về bảo hộ giống cây trồng.

hoan-thien-phap-luat-so-huu-tri-tue-19.11.2.jpg
Góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc quy định về bảo hộ giống cây trồng - Ảnh minh họa

Quan tâm đến các quy định về đình chỉ và phục hồi hiệu lực bằng bảo hộ giống cây trồng tại khoản 8 Điều 1 sửa đổi khoản 3, khoản 5 Điều 170, bày tỏ đồng tình với mục tiêu giảm thủ tục hành chính, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An cho rằng, quy định này tác động trực tiếp đến quyền đối với giống cây trồng, vốn có thể là kết quả của nhiều năm nghiên cứu và đầu tư. Vì vậy, cần làm rõ hậu quả pháp lý của việc đình chỉ tự động và phục hồi hiệu lực bằng bảo hộ.

Theo đại biểu, báo cáo giải trình nêu rõ nghĩa vụ nộp lệ phí đã được pháp luật quy định; công báo và hệ thống trực tuyến giúp chủ bằng tiếp cận thông tin, đồng thời quy định thời hạn khắc phục là 6 tháng. Song, cần thể hiện rõ hơn cơ chế bảo đảm cơ hội khắc phục cho chủ bằng cũng như tình trạng pháp lý của quyền trong thời gian bị đình chỉ.

“Nếu bằng bị đình chỉ rồi được phục hồi, quyền có được duy trì liên tục không? Trong thời gian đình chỉ, người thứ ba thực hiện hành vi thuộc phạm vi quyền của chủ bằng thì xử lý như thế nào? Nếu chủ bằng đã nộp lệ phí đúng hạn nhưng hệ thống cập nhật chậm, quyền của họ được bảo vệ ra sao? Đây là hệ quả đối với quyền tài sản cần được xác định về nguyên tắc ngay trong Luật”, đại biểu lưu ý.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cũng cho hay, dự thảo luật cho phép bằng bảo hộ tự động bị đình chỉ nhưng đồng thời bỏ quy định thông báo cho chủ bằng và thời hạn khắc phục đang được quy định trong luật hiện hành. Cách tiếp cận này chưa bảo đảm điều kiện chủ bằng đã được yêu cầu nộp phí theo Công ước Quốc tế về Bảo hộ Giống cây trồng mới (Công ước UPOV).

Viện dẫn thực tế, đại biểu đề nghị, bổ sung vào Điều 170 quy định theo hướng: Cơ quan quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng gửi thông báo cho chủ bằng bảo hộ qua phương thức điện tử; chủ bằng bảo hộ có quyền yêu cầu phục hồi hiệu lực trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày bằng bảo hộ bị đình chỉ; việc phục hồi không ảnh hưởng đến quyền của người đã khai thác giống một cách ngay tình trong thời gian bằng bị đình chỉ.

Liên quan đến sự tương thích với Công ước UPOV, tham gia góp ý, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi đề nghị, xem xét bãi bỏ quy định bằng bảo hộ tự động bị đình chỉ hiệu lực tại khoản 3 Điều 170 để bảo đảm tính tương thích với Điều 22.1 của Công ước. Đồng thời, cần bổ sung quy định về việc cơ quan quản lý tăng cường quản trị số theo thời gian thực, gửi thông báo yêu cầu và gia hạn một thời hạn nhất định trước khi quyết định đình chỉ, qua đó bảo vệ quyền lợi của chủ bằng.

Bên cạnh đó, đề cập đến tính dự liệu pháp lý tại Điều 19.b của Công ước UPOV và nguy cơ ảnh hưởng đến các nhà chọn tạo giống Việt Nam, đại biểu cho biết, dự thảo sửa đổi tại Điều 187 theo hướng mở rộng phạm vi quyền của chủ bằng bảo hộ đối với giống cây trồng có nguồn gốc chủ yếu. Tuy nhiên, tại khoản 5 Điều 3 lại áp dụng hồi truy quy định này đối với tất cả các bằng bảo hộ đã được cấp trước đó.

“Báo cáo thẩm tra tại mục 6.5 đã chỉ ra, quy định này sẽ biến các giống lúa, giống cây ăn quả mà các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nông dân Việt Nam đang chọn tạo, khai thác hợp pháp trở thành đối tượng vi phạm. Và điều này vừa chưa đúng với tinh thần của Điều 19.4 của Công ước UPOV, nhưng đồng thời vừa hạn chế quyền tiếp cận khoa học công nghệ theo Điều 15 của Công ước Quyền kinh tế, xã hội và văn hóa mà Việt Nam là thành viên, cũng như là các quyền của Hiến pháp”, đại biểu phân tích.

Từ đó, để nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam và thực thi hiệu quả các cam kết quốc tế, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét, chỉnh lý hai nội dung:

Thứ nhất, bổ sung quy định minh bạch về miễn trừ vì mục đích nghiên cứu và chọn tạo giống vào Điều 187, bảo đảm các nhà khoa học, viện nghiên cứu Việt Nam có quyền tự do sử dụng các giống đã bảo hộ làm nguồn vật liệu khởi đầu để chọn tạo những giống mới có đặc tính thương mại vượt trội như vỏ dày, chịu vận chuyển xa, rải vụ... mà không bị coi là vi phạm bản quyền.

Thứ hai, sửa đổi khoản chuyển tiếp tại khoản 5 Điều 3, loại bỏ tính hồi truy đối với phạm vi quyền tại Điều 187. Theo đó, cần quy định rõ các tổ chức, cá nhân đã đầu tư, khai thác hợp pháp giống cây trồng trước ngày Luật có hiệu lực thì phải tiếp tục được quyền khai thác mà không bị coi là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quốc Tuấn

Đọc tiếp