diendandoanhnghiep.vn

Tín dụng - Ngân hàng

Cửa hỗ trợ thanh khoản đã mở, vì sao các ngân hàng chưa vào?

Lê Mỹ

2 phiên Ngân hàng Nhà nước triển khai mua ngoại tệ theo cơ chế giao ngay đầu tiên theo thông báo, từ 11/11 (định kỳ vào thứ Hai và thứ Tư hàng tuần), chưa ghi nhận giao dịch nào thành công.

Cơ chế mua ngoại tệ giao ngay, các ngân hàng thương mại có ngoại tệ bán lại cho Ngân hàng Nhà nước, với tỷ giá 25.500 đồng/USD, theo kế hoạch, sẽ giúp bơm tiền đồng vào hệ thống. Đây là phương thức nhà điều hành trực tiếp bơm thanh khoản tiền đồng hỗ trợ cho các ngân hàng, đổi lại, có thể thu vào ngoại tệ khi nguồn cung ngoại tệ dồi dào nhằm bổ sung quỹ dự trữ ngoại hối, cân bằng trạng thái.

6 tháng đầu năm 2026, tỷ giá USD/VND được điều hành trong biên độ kiểm soát với mức mất giá thấp, được đánh giá ổn định trong top đầu các đồng tiền của khu vực. Nửa cuối năm tỷ giá vẫn còn áp lực song đây là thời điểm tốt để Ngân hàng Nhà nước bổ sung dự trữ và hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. (Ảnh minh họa)
Phương án chào mua ngoại tệ giao ngay chưa thành công ngay những phiên đầu tiên do chênh lệch giữa tỷ giá liên ngân hàng và chào mua lớn. (Ảnh minh họa)

Về nguyên lý chung, trong bối cảnh tín dụng trung và dài hạn tăng, nhu cầu mở rộng tín dụng vẫn đang cao và các ngân hàng phải cân đối từng đồng vốn, củng cố thanh khoản lẫn bộ đệm để đáp ứng cầu cho vay ra, họ sẽ mong đợi được hỗ trợ thanh khoản tối đa trên mọi kênh. Điều này càng cần thiết khi các nhà băng một mặt đã hạ lãi suất huy động tiền gửi tiết kiệm theo yêu cầu, mặt khác vẫn phải chịu trả chi phí vốn cao qua các khoản huy động kỳ hạn dài trước đây, đồng thời tiếp tục chịu lãi suất trái phiếu, lãi suất chứng chỉ tiền gửi mới vẫn cao để đảm bảo sức hút huy động, do đó việc tăng thêm thanh khoản từ các nguồn khác có thể cho phép ngân hàng giảm sức ép cân đối chi phí vốn. Tất nhiên với điều kiện là nguồn huy động, bổ sung thanh khoản đó giá mức giá phù hợp.

Theo nguyên lý này, các ngân hàng vào mùa cuối năm thường sẽ dồi dào ngoại tệ từ nhiều nguồn (kiều hối, doanh nghiệp đến thu ngoại tệ bán trả ngân hàng...) và có thể bán lại để lấy tiền đồng bổ sung nguồn vốn kinh doanh. Song các ngân hàng đã chưa chọn bước vào cửa hỗ trợ thanh khoản mà cơ quan điều hành mở ra.

Theo lý giải của Chứng khoán MBS, khác với nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (FX Swap) kỳ hạn 182 ngày, có cam kết mua bán ngược chiều khi đến hạn, công cụ mua ngoại tệ giao ngay mở ra kênh cung ứng tiền Đồng không xác định thời gian thu hồi. Ước tính, mỗi 1 tỷ USD mua thành công sẽ tương ứng bơm trực tiếp khoảng 25.500 tỷ đồng dài hạn vào hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, việc không ghi nhận giao dịch mua ngoại tệ nào thành công tính đến phiên cuối tuần (thứ Sáu, ngày 13/11) xuất phát từ hai rào cản kỹ thuật cốt lõi.

Thứ nhất, chênh lệch giữa tỷ giá liên ngân hàng và giá chào mua của NHNN. Tại phiên ngày 11/11, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng chốt ở mức 25.660 đồng/USD, cao hơn 160 đồng so với mức giá mua 25.500 đồng/USD mà NHNN ấn định. Trong bối cảnh tỷ giá thị trường vẫn neo ở mức cao hơn giá can thiệp, các ngân hàng thương mại chưa có động lực kinh tế để bán USD cho NHNN khi họ hoàn toàn có thể giao dịch trên thị trường liên ngân hàng với mức giá tốt hơn.

Thứ hai, ràng buộc về trạng thái ngoại tệ theo quy định. Theo quy định tại Thông tư 07/2012/TT-NHNN, NHNN thực hiện mua USD giao ngay dựa trên trạng thái ngoại tệ cuối ngày liền trước của từng ngân hàng, với khối lượng mua tối đa chỉ đủ đưa trạng thái ngoại tệ về mức cân bằng (bằng 0). Dữ liệu báo cáo tài chính quý III/2026 ghi nhận có tới 15/26 ngân hàng ở trạng thái USD nội bảng âm. Khi tính thêm các cam kết ngoại bảng, có 11/18 ngân hàng có vị thế USD kết hợp bị âm, trong khi vị thế dương lại tập trung chủ yếu ở một số ít ngân hàng như VietinBank, Vietcombank, Techcombank và OCB. Do đó, đa số các nhà băng chưa đáp ứng đủ tiêu chí dư thừa trạng thái ngoại tệ để bán USD cho NHNN.

Về bản chất, MBS cho biết, đây vẫn là công cụ linh hoạt và chủ động của NHNN, vừa hỗ trợ thanh khoản VND, vừa tạo điều kiện tích lũy dự trữ khi nguồn cung ngoại tệ (xuất siêu, FDI, kiều hối) cải thiện. Việc chưa phát sinh giao dịch mua USD thành công không có nghĩa là chính sách tiền tệ bị vô hiệu, mà cho thấy thị trường tiền tệ chưa đạt tới "điểm rơi" phù hợp.

Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào diễn biến tỷ giá.Nếu tỷ giá liên ngân hàng hạ về gần hoặc dưới 25.500 đồng/USD, hoặc NHNN điều chỉnh mức giá linh hoạt hơn, lượng giao dịch có thể xuất hiện. Việc kết hợp với OMO, swap dài hạn và các công cụ khác cho thấy nhà điều hành đang nỗ lực đa dạng hóa kênh điều tiết nhằm hạ nhiệt chi phí vốn mà không gây áp lực quá lớn lên tỷ giá, MBS cho biết.

Giới phân tích nhận định từ chỗ thị trường đặt kỳ vọng cao với nỗ lực và cam kết hỗ trợ thanh khoản có tính đều đặn của cơ quan quản lý, đến chỗ chưa có giao dịch phát sinh, có thể làm giảm hiệu ứng kỳ vọng. Thị trường nhận ra "thông điệp hỗ trợ thanh khoản"
vẫn chưa thể chuyển hóa thành "dòng tiền thực" do rào cản tỷ giá và và trạng thái ngoại tệ của ngân hàng, trong khi áp lực tỷ giá và nhu cầu vốn cuối năm vẫn hiện hữu. Tỷ giá trung tâm bật tăng trong giai đoạn nhà điều hành bắt đầu triển khai các nghiệp vụ ngoại hối nhằm hỗ trợ thanh khoản VND cho hệ thống ngân hàng; cùng với đó chỉ số USD-Index tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 4/2025 (lên 103,41 điểm) củng cố thêm những lo ngại về rủi ro tỷ giá. Theo đó, chỉ khi có giao dịch bán ngoại tệ giao ngay được hiện thực thành công, những kỳ vọng dòng tiền mới thực sự được ghi nhận đã chuyển hóa thành tiền thực và tăng hiệu ứng trở lại cho mọi thị trường.

Lê Mỹ

Đọc tiếp