Từ tăng trưởng đến giá trị bền vững của doanh nghiệp
Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Minh Trí, đồng sáng lập An Lạc Consulting (ALC), cho rằng thách thức của các doanh nghiệp Việt thường đến từ vấn đề năng lực quản trị không theo kịp sự mở rộng quy mô.
Ông cũng cho rằng người lãnh đạo doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “điều hành doanh nghiệp” sang xây dựng một doanh nghiệp có “năng lực tự vận hành”.
.jpg)
- Từ kinh nghiệm làm việc và tư vấn cho doanh nghiệp, theo ông, đâu là những yếu tố quan trọng giúp một doanh nghiệp vừa tăng trưởng kinh doanh, vừa tạo dựng giá trị bền vững?
Từ kinh nghiệm làm việc và thực tiễn tư vấn cho doanh nghiệp, tôi cho rằng lãnh đạo doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến hai vấn đề, đó là tạo sự khác biệt và quản lý theo tư duy hệ thống.
Trước hết, doanh nghiệp phải có tầm nhìn để tạo sự khác biệt. Thành lập một doanh nghiệp đã khó, để doanh nghiệp phát triển bền vững và tăng trưởng còn khó hơn. Một yếu tố rất quan trọng để doanh nghiệp tồn tại, phát triển doanh thu là phải tạo được sự khác biệt so với đối thủ trong ngành.
Từ kinh nghiệm cá nhân, tôi cho rằng lãnh đạo doanh nghiệp luôn cần tự hỏi hai câu hỏi: doanh nghiệp của mình có gì khác biệt so với đối thủ và nếu không có gì khác biệt thì những gì mình đang làm có tốt hơn đối thủ hay không, chẳng hạn về giá cả, dịch vụ hay thời gian giao hàng. Ví dụ, bạn muốn mở một chuỗi cà phê mới thì điểm khác biệt của bạn là gì. Một sản phẩm mới, một vị trí đặc biệt hay một phong cách hoàn toàn khác. Nếu chưa thể trả lời được, tôi nghĩ nên chậm lại một bước để đào sâu hơn về mô hình kinh doanh của mình.
Vấn đề thứ hai là quản lý theo tư duy hệ thống thay vì quản trị theo cách truyền thống. Một điểm yếu tôi quan sát thấy ở không ít doanh nghiệp là tư duy đầu tư cho hệ thống quản lý, phần mềm và dữ liệu chưa thực sự đầy đủ. Nhiều doanh nghiệp vẫn quản lý khá nhiều bằng cảm tính, trực giác, trong khi dữ liệu chưa được xây dựng và sử dụng một cách nghiêm túc.
Người châu Á nói chung có đặc điểm khá tình cảm. Đây là một nét văn hóa tạo ra nhiều giá trị trong quan hệ con người, nhưng đôi khi lại trở thành điểm yếu trong quản trị doanh nghiệp. Tôi từng quan sát cách một số tập đoàn Thái Lan thực hiện M&A tại Việt Nam. Sau khi xây dựng lại ban điều hành, một trong những việc đầu tiên họ làm là thiết lập lại hệ thống thông tin quản lý và hệ thống báo cáo hoạt động của các phòng ban.
Một doanh nghiệp muốn tiến bộ cần có các chỉ số đo lường rõ ràng, giống như những “chỉ số máu” để phản ánh sức khỏe doanh nghiệp. Đồng thời, những vị trí quản lý chủ chốt cũng phải được đặt đúng người, đúng năng lực. Nếu một số nhân sự chỉ giữ chức danh vì những lý do tế nhị mà không tạo ra giá trị tương xứng, doanh nghiệp rất khó phát triển mạnh và đội ngũ bên dưới cũng có thể mất động lực hoặc rời đi.
- Ở góc độ quản trị, theo ông, đâu là những rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp khó nâng cao năng suất và đổi mới quản trị?
Hai rào cản lớn nhất theo quan điểm cá nhân của tôi đó là tư duy ủy quyền các quyết định trong doanh nghiệp cho từng cấp (delegation) và xây dựng một hệ thống đào tạo thật sự cho nội bộ doanh nghiệp (Learning & Development).
.jpg)
Khi tư vấn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tôi thấy được rằng các chủ doanh nghiệp Việt thật sự rất giỏi, giỏi về chuyên môn, nhạy bén về thị trường nhưng lại rất ít chủ doanh nghiệp chấp nhận xây dựng một hệ thống tự vận hành không có mình.
Điểm thứ hai liên quan đến tư duy xây dựng và đạo tạo kỹ năng của nhân viên của mình. Khi tuyển một cấp quản lý về doanh nghiệp, các chủ doanh nghiệp thường sẽ suy nghĩ theo hướng “làm thế nào tôi sử dụng hết kiến thức của người này” thay vì “tôi sử dụng kiến thức và tôi tiếp tục đào tạo kiến thức mới thế nào?”.
Có một câu chuyện thành công là một trong những khách hàng của An Lac Consulting là một doanh nghiệp tại Bình Dương, chuyên về dệt đai, dệt dây giày cho các thương hiệu lớn như Decathlon, On, Wolverine... Thay vì cố gắng tự mình điều hành mọi hoạt động của doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp đã chủ động đào tạo và tin tưởng giao vị trí CEO cho một người khác, một bạn trẻ đầy nhiệt huyết và năng lực. Bạn CEO này tiếp tục truyền văn hóa tin tưởng và ủy quyền các quyết định đến từng cấp. Dĩ nhiên, để đi đến bước ủy quyền hoàn toàn, doanh nghiệp sẽ đi qua từng bước thang quản lý, quy trình khác nhau để tìm đến đích đến chứ không phải ủy quyền trong ngày một, ngày hai.
- Theo ông, doanh nghiệp cần nhìn nhận và đầu tư cho công tác nhân sự như thế nào để tuyển dụng, đào tạo và phát triển đội ngũ trở thành động lực tăng trưởng dài hạn?
Để đảm bảo sự phát triển bến vững, doanh nghiệp đã nhận thức tầm quan trọng của hệ thống tuyển dụng và đào tạo từ sớm bằng hai việc cụ thể: đầu tư tuyển dụng một giám đốc nhân sự tâm huyết, có năng lực thật sự và tìm kiếm một đối tác tư vấn để đồng hành lâu dài cho hệ thống đào tạo, huấn luyện.
Trong thực tế, ở một số doanh nghiệp, chức năng nhân sự vẫn tập trung nhiều vào các công việc hành chính như chấm công, tiền lương và chế độ chính sách, trong khi vai trò hoạch định nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống tuyển dụng, đào tạo và phát triển đội ngũ chưa được phát huy đầy đủ. Đây là một khía cạnh doanh nghiệp cần quan tâm nếu muốn xây dựng nền tảng nhân lực đáp ứng yêu cầu tăng trưởng dài hạn.
Trân trọng cảm ơn ông!
Thu Duyên - Nguyễn Chuẩn