Lạm phát Nhật Bản lên đỉnh, BoJ sắp tăng lãi suất?
Lạm phát cơ bản của Nhật Bản tăng tháng thứ hai liên tiếp, củng cố khả năng ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) tăng lãi suất lên 1,5% trong tháng 12 dù kinh tế suy yếu.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) không tính thực phẩm tươi sống của Nhật Bản tăng 2,2% trong tháng 10 so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản công bố ngày 20/11.

Đây là tháng thứ hai CPI tăng liên tiếp và là mức cao nhất từ đầu năm, dù thấp hơn một chút so với dự báo trung vị 2,3% của giới phân tích, theo Bloomberg.
CPI tổng thể tăng 2,3%, lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2025, từ mức 2,1% của tháng 9.
Theo dữ liệu tổng hợp của Trading Economics, lạm phát hàng hóa của Nhật Bản tăng lên 3,2% từ 2,8%, trong khi lạm phát dịch vụ giảm nhẹ xuống 1,4%. Cơ cấu này cho thấy áp lực giá chủ yếu đến từ chi phí nhập khẩu và năng lượng, trong bối cảnh đồng yen suy yếu và giá dầu duy trì ở mức cao do chiến sự tại Trung Đông. Trước đó, chỉ số giá sản xuất tháng 10 đã tăng 7,1%, vượt dự báo, báo hiệu áp lực chi phí còn tiếp tục truyền dẫn sang người tiêu dùng.
Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Minoru Kiuchi đánh giá nền kinh tế đang thể hiện xu hướng tích cực khi tiền lương và giá cả cùng tăng ổn định. Phát biểu này được thị trường hiểu là tín hiệu chính phủ không phản đối việc BoJ tiếp tục thắt chặt tiền tệ.
BoJ phát tín hiệu cứng rắn
Số liệu lạm phát được công bố trong bối cảnh BoJ liên tục phát tín hiệu tăng lãi suất. Phát biểu ngày 18/11, Thống đốc Kazuo Ueda cho rằng khi điều kiện tài chính vẫn còn nới lỏng, việc tiếp tục nâng lãi suất và điều chỉnh mức độ nới lỏng tiền tệ phù hợp với diễn biến kinh tế, giá cả và tài chính là phù hợp. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ lạm phát neo quanh mục tiêu 2%.
Trước đó hai ngày, thành viên Hội đồng Chính sách Hajime Takata, người đã đề xuất nâng lãi suất lên 1,5% tại cuộc họp tháng 10 nhưng không được thông qua, cho rằng BoJ cần sớm đưa lãi suất về mức hợp lý để xử lý rủi ro lạm phát gia tăng. Ông Takata cảnh báo chi phí vay thực tế vẫn thấp có thể làm đồng yen yếu đi và đẩy lạm phát tăng nhanh hơn qua chi phí nhập khẩu.
BoJ đã nâng lãi suất hai lần trong năm nay, vào tháng 6 và tháng 9, nhịp độ nhanh hơn so với khoảng hai lần mỗi năm trong giai đoạn 2024 và 2025. Lãi suất điều hành hiện ở mức 1,25%. Khoảng 86% chuyên gia kinh tế được khảo sát dự báo BoJ sẽ nâng lãi suất lên 1,5% tại cuộc họp ngày 17 và 18/12/2026.
Tuy vậy, nội bộ BoJ không hoàn toàn đồng thuận. Theo Reuters, hội đồng chín thành viên của BoJ đang phân hóa giữa phe diều hâu như ông Takata và ông Naoki Tamura, ủng hộ tăng lãi suất đều đặn, trong khi hai thành viên ôn hòa do Thủ tướng Sanae Takaichi bổ nhiệm đã phản đối đợt tăng lãi suất tháng 9.
Bài toán khó giữa đồng yen và tăng trưởng
Thách thức lớn nhất của BoJ là cân bằng giữa kiềm chế lạm phát và hỗ trợ một nền kinh tế đang có dấu hiệu chững lại. Theo số liệu sơ bộ của Văn phòng Nội các, GDP quý III của Nhật Bản giảm 0,1% tính theo năm, lần suy giảm đầu tiên trong một năm, do tiêu dùng yếu và xuất khẩu ròng sụt giảm.
Trong khi đó, đồng yen tiếp tục chịu sức ép quanh mức 160 JPY/USD, ngưỡng mà giới đầu tư cho rằng có thể kích hoạt can thiệp của Bộ Tài chính Nhật Bản. Nguyên nhân chính là chênh lệch lãi suất lớn với Mỹ, khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng đang trong chu kỳ tăng lãi suất và lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm vượt 5%. Chỉ số USD đang ở gần mức cao nhất 19 tháng.
Câu hỏi then chốt với thị trường không chỉ là BoJ có tăng lãi suất trong tháng 12 hay không, mà là chu kỳ thắt chặt sẽ kéo dài tới đâu trong năm 2027. Trong bối cảnh đó, dữ liệu tiền lương trong đợt đàm phán mùa xuân năm sau sẽ là yếu tố quyết định nhịp độ tăng lãi suất tiếp theo.
Tác động toàn cầu
Đối với thị trường tài chính toàn cầu, lãi suất Nhật Bản tăng còn mang ý nghĩa lớn hơn. Trong nhiều năm, lãi suất đồng yen thấp tạo điều kiện có nguồn vốn vay giá rẻ cho các giao dịch chênh lệch lãi suất trên toàn thế giới. Việc BoJ thắt chặt tiền tệ nhanh hơn có thể khiến dòng vốn này đảo chiều, gia tăng biến động trên các thị trường vốn đang chịu áp lực từ đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ tại Mỹ.
Diễn biến chính sách tiền tệ tại Nhật Bản có thể tác động tới Việt Nam qua nhiều kênh. Đồng yen yếu kéo dài làm giảm giá trị quy đổi của các khoản đầu tư và viện trợ phát triển chính thức (ODA) từ Nhật Bản, đồng thời ảnh hưởng tới sức mua của thị trường xuất khẩu quan trọng này.
Dù sao ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có khoản vay bằng yen được hưởng lợi từ tỷ giá. Nếu BoJ thắt chặt tiền tệ nhanh và giao dịch chênh lệch lãi suất đảo chiều, dòng vốn tại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, có thể biến động mạnh hơn.
Nam Trần