Quảng Ninh đã và đang khẳng định vai trò tiên phong bằng những chiến lược thực tiễn trong đổi mới công nghệ và phát triển năng lượng tái tạo.
Với mục tiêu lấy công nghiệp xanh làm "đầu kéo", Quảng Ninh không chỉ tối ưu hóa hiệu quả sản xuất mà còn xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp thân thiện với môi trường, hiện thực hóa lộ trình chuyển đổi từ "nâu" sang "xanh" một cách bền vững.
Một trong những giải pháp then chốt được triển khai quyết liệt tại Quảng Ninh là thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất. Thay vì duy trì các dây chuyền cũ kỹ, nhiều đơn vị đã chủ động đầu tư hệ thống thiết bị có hiệu suất cao như máy nén khí tích hợp biến tần, thiết bị lọc sóng hài và các hệ thống giám sát điện năng tự động. Việc áp dụng công nghệ số và tự động hóa không chỉ giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả vận hành cho các doanh nghiệp trên địa bàn.
Đặc biệt, mô hình kinh tế tuần hoàn đang trở thành điểm sáng trong bức tranh sản xuất công nghiệp tại đây. Một số doanh nghiệp đã hiện thực hóa việc tái chế chất thải làm nguyên liệu đầu vào cho các công đoạn khác, tiêu biểu là mô hình đồng xử lý chất thải trong lò nung tại các nhà máy xi măng như Lam Thạch hay Thăng Long. Việc tận dụng chất thải rắn công nghiệp làm nhiên liệu thay thế không chỉ giải quyết bài toán môi trường mà còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí sản xuất trong điều kiện giá năng lượng biến động.
Hòa mình vào dòng chảy chuyển dịch của Quảng Ninh, Công ty Cổ phần Than Hà Tu - Vinacomin đã trở thành một trong những đơn vị điển hình trong việc hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi mô hình từ “nâu” sang “xanh”. Với đặc thù là đơn vị khai thác lộ thiên, doanh nghiệp phải đối mặt với không ít thách thức về bụi, xáo trộn địa tầng và sự suy giảm diện tích che phủ. Ý thức rõ tác động này, Than Hà Tu đã chủ động thực hiện chiến lược "khai thác đến đâu, xanh hóa đến đó", coi việc bảo vệ môi trường là nhiệm vụ then chốt song hành cùng hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ông Nguyễn Anh Tuấn – Phó phòng điều khiển Công ty Cổ phần Than Hà Tu – Vinacomin cho biết, nhiệm vụ kép giữa đảm bảo sản lượng và gia tăng các giải pháp bảo vệ hệ sinh thái đang được triển khai một cách đồng bộ. Cụ thể, các bãi thải sau khi hoàn nguyên đã nhanh chóng được phủ xanh bởi hàng nghìn cây trồng, không chỉ giúp phục hồi diện mạo cảnh quan mỏ mà còn cải thiện trực tiếp môi trường làm việc cho người lao động cũng như nâng cao chất lượng đời sống cho cư dân khu lân cận.
Sự đổi mới của doanh nghiệp còn thể hiện qua việc từng bước thay thế các phương thức truyền thống bằng những giải pháp kỹ thuật tiên tiến. Trong công đoạn khoan thăm dò và khai thác, hệ thống thu hồi bụi hiện đại đã được đưa vào vận hành nhằm kiểm soát bụi ngay tại nguồn, hạn chế tối đa sự phát tán ra môi trường xung quanh và giảm thiểu việc sử dụng tài nguyên nước. Đồng thời, đơn vị đang tích cực nghiên cứu ứng dụng công nghệ số vào quản trị vận hành, hướng tới việc tối ưu hóa hiệu suất và kiểm soát các tác động môi trường theo thời gian thực – ông Tuấn Anh cho hay.
Không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp sản xuất trực tiếp, tinh thần chuyển đổi năng lượng còn trở thành "kim chỉ nam" cho các đơn vị quản lý hạ tầng khu công nghiệp trong việc kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất bền vững.
Chia sẻ về tầm nhìn này, ông Takeshi Omika - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long cho biết, công ty đã chủ động làm việc với các nhà đầu tư thứ cấp trong Khu công nghiệp Sông Khoai về việc phát triển hệ thống năng lượng mặt trời mái nhà để đảm bảo nhu cầu năng lượng xanh tại chỗ, cũng như góp phần giảm áp lực lên lưới điện quốc gia. Dự kiến giai đoạn 2025-2030, khu công nghiệp sẽ lắp đặt khoảng 200MW năng lượng mặt trời khi toàn bộ khu công nghiệp vào hoạt động sản xuất. Trong đó, năm 2025 đã lắp đặt 15MW, 2026 dự kiến sẽ lắp đặt 25MW.
Ông Trương Mạnh Hùng - Trưởng Ban quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Ninh cho biết, tỉnh định hướng phát triển các khu công nghiệp với hạ tầng hiện đại, xanh, đồng bộ theo tiêu chuẩn quốc tế, ưu tiên các ngành công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là cơ khí chính xác và điện tử phục vụ sản xuất ô tô, nhằm hình thành chuỗi liên kết giá trị cao.
Kết quả của những nỗ lực này đã được cụ thể hóa qua số liệu tăng trưởng ấn tượng. Trong giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh đã tiết kiệm được khoảng 659,5 triệu kWh điện, riêng năm 2025 con số này đạt gần 138 triệu kWh. Đáng chú ý, lĩnh vực chế biến, chế tạo đã vươn lên trở thành "động lực tăng trưởng" với tốc độ phát triển 23,67%, cao gấp đôi mức tăng trưởng chung của ngành công nghiệp, đóng góp quan trọng vào cơ cấu GRDP của tỉnh Quảng Ninh.
Chính vì vậy, dù thu hút đầu tư tăng mạnh, Quảng Ninh vẫn kiên trì thực hiện nguyên tắc thu hút có chọn lọc, coi môi trường là "lằn ranh đỏ" và kiên quyết loại bỏ các dự án có công nghệ lạc hậu, nguy cơ ô nhiễm cao ngay từ khâu thẩm định. Đối với ngành khai khoáng, thay vì mở rộng nhiệt điện than, tỉnh đang chuyển dịch mạnh mẽ sang điện khí LNG, điện gió và điện sinh khối.
Ông Bùi Văn Khắng – Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh, Quảng Ninh tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, giữ vững vị thế là cực tăng trưởng toàn diện của phía Bắc. Đây không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là khát vọng hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.
