Quảng Ninh: Chủ động quản lý nguồn thải từ dữ liệu quan trắc môi trường diện rộng

Những chỉ số thu thập được không chỉ phản ánh bức tranh tổng thể tích cực về môi trường sinh thái địa phương mà còn đóng vai trò là nguồn dữ liệu khoa học đặc biệt quan trọng. Thông qua hoạt động giám sát chuyên sâu này, các cơ quan chức năng có thể sớm nhận diện chi tiết từng khu vực xuất hiện dấu hiệu biến động cục bộ, từ đó làm căn cứ thực tiễn để tham mưu, hoạch định và triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ môi trường một cách hiệu quả và kịp thời trong giai đoạn tới.

Bức tranh tổng thể duy trì sắc xanh tích cực trên toàn địa bàn tỉnh

Nhằm đánh giá một cách toàn diện và chính xác nhất diễn biến chất lượng môi trường phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh đã chính thức công bố kết quả của kỳ quan trắc môi trường định kỳ tháng 6/2026. Đợt khảo sát quy mô lớn này được triển khai bởi Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh trong khoảng thời gian từ ngày 2 đến ngày 24/6 trên phạm vi rộng lớn với 239 vị trí khảo sát chiến lược.

Hệ thống các điểm quan trắc được phân bổ khoa học và phủ khắp toàn tỉnh, bao gồm 61 điểm giám sát chất lượng không khí, 84 điểm theo dõi nước mặt, 90 điểm đánh giá môi trường nước biển ven bờ cùng 4 điểm kiểm soát chất lượng nước dưới đất. Toàn bộ chuỗi dữ liệu thực địa thu thập được chính là nền tảng cốt lõi giúp chính quyền và cơ quan quản lý chuyên môn liên tục theo dõi, phân tích kỹ lưỡng diễn biến chất lượng môi trường hiện hữu.

Đánh giá tổng quan từ chuỗi số liệu quan trắc cho thấy môi trường không khí xung quanh trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tiếp tục được duy trì ổn định ở mức rất tốt và tốt. Tại toàn bộ 61 vị trí thực hiện đo đạc, các chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng như nồng độ bụi lơ lửng, lượng khí SO₂, NO₂, CO cũng như độ rung bề mặt đều ghi nhận các giá trị nằm an toàn trong giới hạn cho phép của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Chỉ có một vài khu vực riêng lẻ chịu áp lực gia tăng từ mật độ phương tiện giao thông qua lại đông đúc hoặc nằm gần các cụm hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ sầm uất mới xuất hiện mức độ tiếng ồn đo được nhỉnh hơn so với ngưỡng quy định.

Xét về môi trường nước mặt, đặc biệt là các nguồn nước phục vụ trực tiếp cho mục đích cấp nước sinh hoạt cho người dân, rất nhiều vị trí đạt chất lượng nước ở mức tốt, hoàn toàn đủ điều kiện làm nguồn cấp nước đầu vào sau khi đi qua các quy trình xử lý kỹ thuật phù hợp. Đại đa số các vị trí khảo sát còn lại trên các lưu vực sông suối đều được xếp loại chất lượng từ mức trung bình đến tốt, trong đó phần lớn các thông số đặc trưng đều đáp ứng tốt tiêu chuẩn loại A hoặc loại B theo bảng quy chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Tương tự, tại khu vực không gian nước biển ven bờ, hầu như tất cả các thông số quan trắc thành phần đều nằm trong ngưỡng an toàn của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Điểm sáng nổi bật trong kỳ quan trắc lần này tiếp tục thuộc về khu vực di sản Vịnh Hạ Long khi ghi nhận những tín hiệu môi trường hết sức tích cực. Cụ thể, hàm lượng amoni trong nước biển tại đây luôn được duy trì ở mức rất thấp trên hầu khắp các điểm khảo sát thực địa, thể hiện sự cải thiện rõ rệt và bền vững khi so sánh với chuỗi số liệu của giai đoạn 2021-2025.

Đồng thời, toàn bộ các chỉ tiêu lý hóa và sinh học quan trọng khác như độ pH, lượng oxy hòa tan (DO), tổng chất rắn lơ lửng (TSS), nồng độ phosphat, Coliform cùng nhóm chất ô nhiễm hữu cơ đặc trưng đều đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu khắt khe về chất lượng nước biển.

Nhận diện các biến động cục bộ làm cơ sở điều hành và kiểm soát nguồn thải

Bên cạnh bức tranh môi trường chung giữ vững trạng thái tươi sáng, kết quả thu thập từ hệ thống quan trắc cũng kịp thời phát hiện và cung cấp nguồn dữ liệu chi tiết về một số khu vực xuất hiện sự biến động cục bộ ở một vài chỉ tiêu thành phần. Việc ghi nhận sớm những chỉ số khác biệt này được xem là căn cứ khoa học đặc biệt quan trọng để các cơ quan chuyên môn theo dõi sát sao diễn biến thực địa, nhanh chóng phân tích chính xác nguyên nhân gốc rễ, từ đó chủ động đề xuất và triển khai các phương án quản lý, xử lý phù hợp với thực tiễn.

Đi sâu vào chi tiết chất lượng môi trường không khí, dù phần lớn các vùng trên địa bàn tỉnh cơ bản duy trì được chất lượng không khí ở mức tốt, kỳ quan trắc vẫn ghi nhận 3 vị trí phát sinh mức tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật.

Sự gia tăng tiếng ồn này tập trung chủ yếu tại các khu vực nút giao thông huyết mạch hoặc chịu tác động cộng hưởng từ các hoạt động dịch vụ, thương mại và sản xuất gia tăng cao, cụ thể bao gồm khu vực ngã ba Tràng Bạch thuộc địa bàn phường Hoàng Quế, khu dân cư Đồi Cây thuộc phường Cao Xanh và khu dân cư Quảng Điền nằm trên địa bàn xã Quảng Hà.

Đối với môi trường nước mặt, dữ liệu đo đạc chỉ ra một số thông số hóa lý và vi sinh như độ pH, chỉ số COD, BOD₅, lượng oxy hòa tan DO, tổng lượng Nitơ, tổng Phosphor cùng Coliform có sự dao động nhất định tại một vài điểm khảo sát. Những điểm có sự biến động chỉ số này nằm tập trung chủ yếu ở một số tuyến sông, suối chảy qua khu vực Cẩm Phả, Mông Dương, Ba Chẽ cùng một vài lưu vực lân cận.

Báo cáo phân tích chuyên môn cũng nhận diện rõ một số điểm nước mặt đang chịu áp lực tác động trực tiếp từ hoạt động sinh hoạt đô thị và khai thác khoáng sản, qua đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đưa các vị trí này vào danh sách giám sát đặc biệt trong các đợt quan trắc định kỳ tiếp theo.

Đối với môi trường nước biển ven bờ, kết quả phân tích phòng thí nghiệm tái khẳng định phần lớn các thông số chất lượng nước vẫn tuân thủ nghiêm ngặt các ngưỡng giới hạn theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước biển (QCVN 10:2023/BTNMT).

Tuy nhiên, tại một số điểm khảo sát mang tính cục bộ và phân bố riêng lẻ, hệ thống có ghi nhận chỉ số tổng chất rắn lơ lửng (TSS) cùng nồng độ một số kim loại như Sắt (Fe), Đồng (Cu) và Kẽm (Zn) vượt nhẹ so với chuẩn cho phép. Theo đánh giá từ giới chuyên môn, chất lượng nước biển khu vực ven bờ nhìn chung vẫn đang duy trì ở trạng thái ổn định và các số liệu thu được sẽ là điểm tựa để lực lượng chức năng tiếp tục theo dõi chặt chẽ, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm.

Cuối cùng, đối với nguồn nước dưới đất, đợt theo dõi thực địa được tiến hành nghiêm túc tại 4 vị trí giếng khoan đại diện. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy riêng nguồn nước tại giếng 462 Vàng Danh đạt chỉ tiêu độ pH nằm trong tiêu chuẩn kỹ thuật quy định. Trong khi đó, 3 vị trí quan trắc còn lại gồm giếng 548 Đông Triều, giếng 101 thuộc phường Cửa Ông và điểm lộ khoan 12 Cái Rồng thuộc địa bàn Vân Đồn ghi nhận mức độ pH thấp hơn quy chuẩn, phản ánh dấu hiệu axit hóa cục bộ.

Dù vậy, điểm tích cực là tất cả các chỉ tiêu chất lượng nước dưới đất còn lại tại các vị trí này đều nằm hoàn toàn trong giới hạn an toàn theo quy chuẩn hiện hành.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, bà Vũ Bích Ngọc - PGĐ Công ty CP Đầu tư BT Quảng Ninh nhấn mạnh: Việc Quảng Ninh liên tục duy trì và vận hành hiệu quả hệ thống theo dõi, quan trắc chất lượng môi trường trên phạm vi rộng lớn không chỉ phản ánh trung thực hiện trạng môi trường tự nhiên của địa phương, mà còn đóng góp thiết thực vào việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa đồng bộ. Nguồn dữ liệu này chính là công cụ đắc lực hỗ trợ cho công tác quản lý nhà nước, phát huy khả năng cảnh báo sớm và kiểm soát hiệu quả các nguồn tác động tiêu cực, giúp cơ quan quản lý chuyên môn chủ động đưa ra các giải pháp bảo vệ môi trường kịp thời, góp phần thúc đẩy tỉnh Quảng Ninh phát triển nhanh và bền vững.