Trong cuộc đua nước rút gỡ bỏ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, Quảng Ninh đang nỗ lực triển khai đồng bộ, toàn diện các giải pháp, hướng tới nghề cá “xanh” và trách nhiệm.
Nhiều năm liền, Quảng Ninh không để xảy ra tình trạng tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài, góp phần quan trọng trong nỗ lực chung cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.
Tính đến hết tháng 1/2026, toàn tỉnh có 4.127 tàu cá từ 6 m trở lên được đăng ký, cập nhật đầy đủ trên hệ thống Vnfishbase, 100% tàu đủ điều kiện đã được cấp giấy phép khai thác theo quy định. Hiện, tỷ lệ tàu còn hạn đăng kiểm đạt 97,2%. Hệ thống dữ liệu tàu cá được chuẩn hóa, cập nhật theo hướng “đúng, sạch, sống”, phục vụ quản lý thống nhất toàn tỉnh, tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc và giám sát sản lượng khai thác.
Từ mệnh lệnh lương tâm đến hành động quyết liệt
Suốt thời gian qua, Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác phòng chống, khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định IUU, góp phần chung tay cùng cả nước gỡ thẻ vàng. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ, số hóa để quản lý đội tàu đã tạo ra tấm “hộ chiếu” để hải sản Quảng Ninh có thể bước chân ra thị trường quốc tế.
Trên thực tế, Quảng Ninh đã phát hiện, xử lý 610 vụ vi phạm, giảm 22 vụ so với cùng kỳ, số tiền xử phạt trên 8,229 tỷ đồng. Tỉnh cũng tổ chức rà soát xử phạt bổ sung 86/91 trường hợp vi phạm VMS từ năm 2024, xử phạt 2.080 triệu đồng, 5 trường hợp đóng hồ sơ do không vi phạm.
Trên nền tảng những kết quả đạt được, ngày 3/2/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 43/KH-UBND về triển khai các giải pháp chống khai thác IUU gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chuyển đổi nghề cá theo hướng bền vững và hội nhập quốc tế.
Ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Nếu như giai đoạn trước, tỉnh tập trung “chuẩn hóa, siết chặt quản lý”, năm 2026 được xác định là năm “hành động quyết liệt, không để phát sinh vi phạm”. Tỉnh tiếp tục coi chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng ngành, từng địa phương, bảo đảm thực hiện nghiêm các khuyến nghị của EC”.
Theo đó, mục tiêu kế hoạch đặt ra rất rõ ràng: 100% tàu cá từ 6m trở lên được thống kê, quản lý đầy đủ. Hoàn thành đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, đánh dấu tàu theo quy định, 100% dữ liệu tàu cá được cập nhật chuẩn xác trên Vnfishbase. Đặc biệt, tỉnh kiên quyết không để phát sinh tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài, kiểm soát chặt chẽ nhóm tàu có nguy cơ cao.
Cụ thể, Quảng Ninh cũng đẩy mạnh công tác kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tàu mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) được các cơ quan chức năng và địa phương thực hiện nghiêm túc. Các trường hợp vi phạm đều được lập hồ sơ, gắn biển cảnh báo, giao địa phương quản lý chặt chẽ. Đồng thời thực hiện xóa đăng ký đối với tàu không còn hoạt động theo đúng quy định. Hoạt động tuần tra, kiểm soát trên biển được tăng cường, qua đó kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, việc triển khai nhật ký khai thác điện tử eCDT tiếp tục được mở rộng với 2.489 tàu cá tham gia (đạt trên 60%), kiểm soát hơn 7.200 lượt tàu ra, vào cảng. Đây là bước tiến quan trọng trong minh bạch hóa chuỗi khai thác, tiêu thụ, nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc thủy sản, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.
Mặt khác, Quảng Ninh cũng có các chính sách hỗ trợ lắp đặt, thay thế thiết bị VMS sẽ được hoàn thiện và triển khai đồng bộ sau khi được phê duyệt, bảo đảm mọi tàu cá đủ điều kiện đều được giám sát liên tục, không có “vùng trống” trong quản lý.
Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu định danh điện tử (VNeID) phục vụ quản lý tàu cá và truy xuất nguồn gốc cũng được xác định là một trong những đột phá của năm 2026. Tỉnh cũng đã thực hiện phân cấp cho UBND cấp xã quản lý tàu cá dưới 12m, tàu nuôi trồng, tàu phục vụ bảo tồn biển và đồng quản lý cộng đồng.
Thiết lập hàng rào thép
Để giải quyết tận gốc trong cuộc chiến này, Quảng Ninh đang thực hiện chiến lược bài bản là “giảm cường lực khai thác, tăng cường nuôi trồng”. Quảng Ninh đã và đang quy hoạch lại các vùng nuôi biển tập trung, khuyến khích ngư dân chuyển đổi từ khai thác ven bờ sang nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Những người bám biển bao đời nay giờ đây được hướng dẫn vừa khai thác vừa bảo vệ được nguồn lợi thủy sản, vừa có thu nhập ổn định và bền vững hơn. Đây là cách Quảng Ninh giảm áp lực lên đại dương, hiện thực hóa cam kết bảo vệ môi trường biển.
Trong thời gian tới, Quảng Ninh sẽ ban hành và triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề khai thác thủy sản, giảm áp lực khai thác ven bờ. Đồng thời, cơ cấu lại đội tàu theo hướng giảm tàu vùng bờ, nâng cao hiệu quả khai thác phù hợp với trữ lượng nguồn lợi.
Đặc biệt, Quảng Ninh đặt mục tiêu hoàn thành lập dự án thành lập Khu bảo tồn biển Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long trong năm 2026, trình phê duyệt nhiệm vụ thuê tư vấn trước tháng 9/2026, duy trì và triển khai hiệu quả hoạt động của Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần gắn với phục hồi hệ sinh thái biển. Tổ chức hoàn thiện, công bố đủ điều kiện hoạt động các cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão... Việc kiểm soát sản lượng qua cảng, truy xuất nguồn gốc điện tử và giám sát hành trình sẽ tạo thành “chuỗi khép kín”, hạn chế tối đa nguy cơ hợp thức hóa sản phẩm khai thác bất hợp pháp.
Trong Kế hoạch đề ra, tỉnh cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các sở, ngành, lực lượng chức năng và UBND các địa phương ven biển tổ chức triển khai, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện. Đặc biệt, yêu cầu “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm được quán triệt xuyên suốt.
Cuộc chiến chống khai thác IUU vẫn còn nhiều khó khăn nhưng với sự quyết tâm cùng lộ trình cụ thể góp phần đưa ngành thủy sản Quảng Ninh nói riêng và cả nước nói chung sớm trở lại “quỹ đạo xanh”.
