Hiệu quả kinh tế là yếu tố quyết định việc doanh nghiệp lựa chọn phân khúc đầu tư. Khi thời gian thực hiện được rút ngắn, chi phí được kiểm soát và các cơ chế hỗ trợ phát huy hiệu quả, nhà ở xã hội mới có thể trở thành lĩnh vực đủ sức thu hút nguồn lực xã hội.
.jpg)
Tại Việt Nam, khái niệm và khung pháp lý về nhà ở xã hội bắt đầu hình thành từ Luật Nhà ở năm 2005 (có hiệu lực từ 01/7/2006), sau đó được cụ thể hóa mạnh mẽ qua các chiến lược, bộ luật và giai đoạn triển khai sau này.
Giai đoạn 2013–2014, loại hình này được đẩy mạnh triển khai, tuy nhiên, sau hơn 10 năm, tốc độ phát triển vẫn còn rất thấp.
Phải đến giai đoạn 2022–2023, Chính phủ mới đặt mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội thành một chương trình lớn, tạo động lực thúc đẩy thị trường và huy động sự tham gia của các doanh nghiệp.
Nguyên nhân khiến một phân khúc có nhu cầu lớn nhưng chậm phát triển trước hết nằm ở những vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Quy trình thực hiện nhà ở xã hội còn nhiều điểm nghẽn, từ đất đai, quy hoạch đến thủ tục đầu tư. Quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội chưa thực sự sẵn sàng, trong khi các địa phương ở giai đoạn trước chưa quan tâm đúng mức và chưa chủ động vào cuộc.
Bên cạnh đó, bài toán nguồn vốn và chi phí đầu tư cũng tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp. Chi phí sản xuất tại nhiều công đoạn tăng cao khiến giá thành sản phẩm khó giảm, dù Nhà nước đã có những nỗ lực hỗ trợ. Điều này dẫn đến thực tế giá nhà ở xã hội tại một số dự án vẫn chưa thực sự phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến doanh nghiệp không mặn mà với nhà ở xã hội là hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với thời gian và nguồn lực bỏ ra. Lợi nhuận định mức đối với doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội chỉ khoảng 10%. Đây là mức lợi nhuận có thể chấp nhận được nếu dự án được triển khai thuận lợi, hoàn thành trong khoảng một đến hai năm và nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường.
Tuy nhiên, thực tế có những dự án kéo dài hàng chục năm vẫn chưa thể hoàn thành. Thời gian thực hiện càng lâu, chi phí càng gia tăng, hiệu quả kinh tế càng suy giảm. Trong khi lợi nhuận bị khống chế, doanh nghiệp lại phải đối mặt với nhiều rủi ro và áp lực về vốn, khiến sức hấp dẫn của phân khúc này giảm đáng kể.
Ở chiều ngược lại, nhà ở giá cao mang lại biên lợi nhuận tốt hơn và vẫn có một thị trường tiêu thụ đáng kể.
Việt Nam đang trong quá trình phát triển với tốc độ tăng trưởng nhanh, tầng lớp người giàu gia tăng, cùng với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và lực lượng lao động đi kèm tạo ra nhu cầu đối với các sản phẩm nhà ở có giá trị cao.
Đây là những yếu tố khiến doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên phát triển phân khúc nhà ở giá cao thay vì lựa chọn nhà ở xã hội, vốn đòi hỏi nhiều thời gian, công sức nhưng lợi nhuận hạn chế.
Dù vậy, những động thái tháo gỡ khó khăn gần đây của Đảng và Nhà nước đang tạo ra chuyển biến tích cực cho phân khúc nhà ở xã hội.
.jpg)
Để thúc đẩy mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai. Cùng với đó, công tác chỉ đạo, điều hành được đẩy mạnh, yêu cầu các địa phương chủ động và quyết liệt hơn trong việc thực hiện chương trình.
Sự thay đổi này bắt đầu thể hiện rõ trong khoảng hai năm trở lại đây. Đặc biệt, kết quả phát triển nhà ở xã hội trong năm 2025 và năm 2026 đã có bước tiến đáng kể, với số lượng căn hộ mỗi năm tăng gấp nhiều lần so với giai đoạn 10 năm trước đó. Đây được xem là tín hiệu cho thấy khi các điểm nghẽn được tháo gỡ, điều kiện triển khai dự án thuận lợi hơn, sức hút của phân khúc nhà ở xã hội đối với doanh nghiệp cũng được cải thiện.
Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển, vấn đề cốt lõi vẫn là bảo đảm tính ổn định và hiệu quả của môi trường đầu tư. Doanh nghiệp cần có quy trình thực hiện rõ ràng, quỹ đất sẵn sàng, thủ tục được rút ngắn và thời gian triển khai dự án được kiểm soát.
Bởi hiệu quả kinh tế là yếu tố quyết định việc doanh nghiệp lựa chọn phân khúc đầu tư. Khi thời gian thực hiện được rút ngắn, chi phí được kiểm soát và các cơ chế hỗ trợ phát huy hiệu quả, nhà ở xã hội mới có thể trở thành lĩnh vực đủ sức thu hút nguồn lực xã hội, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào mục tiêu và sự thúc đẩy từ phía Nhà nước.