“Sở hữu kỳ nghỉ”: Ranh giới mong manh giữa bán hàng và lừa đảo

Sau nhiều năm xuất hiện tại Việt Nam, mô hình sở hữu kỳ nghỉ (timeshare) tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý khi hàng loạt khách hàng phản ánh những bất cập phát sinh sau khi ký hợp đồng và thanh toán số tiền lớn.

Điều đáng nói, phần lớn tranh chấp không bắt đầu từ các điều khoản trên giấy mà từ khoảng cách giữa những lời giới thiệu ban đầu với trải nghiệm thực tế của khách hàng sau khi tham gia chương trình.

Trong nhiều trường hợp, người mua được giới thiệu về một sản phẩm nghỉ dưỡng dài hạn với hàng loạt quyền lợi hấp dẫn như sử dụng hệ thống khu nghỉ dưỡng trong nhiều năm, trao đổi kỳ nghỉ quốc tế, ưu đãi du lịch hoặc khả năng gia tăng giá trị theo thời gian. Tuy nhiên, sau khi ký hợp đồng, không ít người cho rằng việc sử dụng dịch vụ không thuận lợi như kỳ vọng, phát sinh thêm chi phí hoặc các quyền lợi được quảng bá không dễ tiếp cận như khi tư vấn.

Thực tế, sở hữu kỳ nghỉ không phải là mô hình bị cấm. Tại nhiều quốc gia, đây là một sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng hợp pháp. Vấn đề nằm ở cách thức tiếp thị, tư vấn và giao kết hợp đồng.

Không ít khách hàng cho biết họ được mời tham gia các buổi giới thiệu sản phẩm với quà tặng hoặc chương trình ưu đãi. Trong không khí được xây dựng nhằm thúc đẩy quyết định nhanh, nhiều người đã ký hợp đồng và thanh toán ngay tại chỗ mà chưa có điều kiện nghiên cứu kỹ các điều khoản pháp lý hoặc đối chiếu đầy đủ thông tin.

Từ những phản ánh này, một câu hỏi pháp lý đang được đặt ra: liệu đây đơn thuần là tranh chấp hợp đồng hay đã xuất hiện dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật hình sự?

Theo các chuyên gia pháp lý, không phải mọi trường hợp khách hàng bị thiệt hại hoặc không hài lòng với sản phẩm đều có thể quy kết là lừa đảo. Trong hoạt động kinh doanh, việc phát sinh tranh chấp về quyền lợi, chất lượng dịch vụ hoặc cách thức thực hiện hợp đồng là điều có thể xảy ra và thường được giải quyết theo quy định của pháp luật dân sự, thương mại.

Tuy nhiên, ranh giới pháp lý sẽ thay đổi nếu xuất hiện căn cứ cho thấy khách hàng bị dẫn dắt bằng những thông tin không đúng sự thật ngay từ thời điểm giao kết hợp đồng.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Tạ Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, việc xác định một vụ việc là tranh chấp dân sự hay có dấu hiệu tội phạm phải dựa trên bản chất hành vi và hệ thống chứng cứ cụ thể.

Theo Luật sư Tuấn, nếu doanh nghiệp có sản phẩm thực tế, có khả năng cung cấp dịch vụ và các bên phát sinh bất đồng trong quá trình thực hiện hợp đồng thì đây trước hết là quan hệ dân sự. Khi đó, quyền và nghĩa vụ của các bên sẽ được xem xét trên cơ sở hợp đồng đã ký kết cùng các tài liệu liên quan.

Ngược lại, nếu cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp đã đưa ra những thông tin sai sự thật, che giấu các dữ kiện quan trọng hoặc biết rõ không có khả năng thực hiện cam kết nhưng vẫn sử dụng các thông tin đó để thuyết phục khách hàng giao tiền, vụ việc có thể được xem xét dưới góc độ hình sự.

“Ranh giới giữa tranh chấp dân sự và hành vi có dấu hiệu lừa đảo nằm ở yếu tố gian dối và mục đích chiếm đoạt tài sản. Đây là những vấn đề cần được làm rõ thông qua hồ sơ, tài liệu, lời khai và toàn bộ quá trình giao dịch giữa các bên”, Luật sư Tạ Anh Tuấn phân tích.

Cũng theo vị luật sư, trong những vụ việc có số lượng lớn khách hàng tham gia, cơ quan chức năng thường phải đánh giá tổng thể nhiều yếu tố như nội dung quảng bá, phương thức tư vấn, tài liệu giới thiệu sản phẩm, các điều khoản hợp đồng, dòng tiền thu được cũng như khả năng thực hiện cam kết của doanh nghiệp tại thời điểm ký kết.

Nhìn rộng hơn, những tranh cãi kéo dài quanh mô hình sở hữu kỳ nghỉ cho thấy nhu cầu phải nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng có giá trị lớn. Với người tiêu dùng, việc dành thời gian tìm hiểu kỹ hợp đồng, đối chiếu thông tin và tham khảo ý kiến tư vấn độc lập trước khi đặt bút ký là bước không thể bỏ qua.

“Còn với cơ quan chức năng, điều quan trọng không chỉ là giải quyết từng tranh chấp cụ thể mà còn phải làm rõ bản chất của các mô hình kinh doanh đang gây nhiều phản ánh trong xã hội. Bởi chỉ khi xác định đúng ranh giới giữa rủi ro kinh doanh, vi phạm hợp đồng và hành vi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, quyền lợi của người tiêu dùng mới được bảo vệ một cách thực chất”, Luật sư Tạ Anh Tuấn chia sẻ.