Đánh giá cao nội dung được đề xuất sửa đổi, bổ sung tại Dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi), tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, một số chính sách cần tiếp tục được cân nhắc.
Theo đó, sau gần 15 năm đi vào thực tiễn, bên cạnh những thuận lợi, việc thi hành Luật Đo lường năm 2011 cũng gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Cụ thể, về phương tiện đo, phép đo và chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, quy định hiện hành chưa theo kịp phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa và quản lý dữ liệu đo lường trên môi trường số; hạ tầng kỹ thuật đo lường và bảo đảm đo lường chưa có cơ chế đủ mạnh để phát triển hạ tầng đo lường hiện đại và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, áp dụng bảo đảm đo lường.
Ngoài ra, hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, quy định về điều kiện hoạt động và thủ tục chỉ định còn phức tạp, chưa tách bạch rõ giữa cung cấp dịch vụ tự nguyện và hoạt động bắt buộc phục vụ quản lý Nhà nước. Phát sinh vướng mắc khi chưa đồng bộ với Luật Đầu tư mới.
Đồng thời, cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn cứng, thiếu tính khả thi và chưa phù hợp với định hướng hậu kiểm, quản lý theo rủi ro. Thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm quản lý nhà nước chưa đồng bộ với Luật Thanh tra và mô hình chính quyền 2 cấp; phân công, phối hợp, phân cấp và chia sẻ dữ liệu trong quản lý Nhà nước về đo lường còn có điểm chưa rõ, làm giảm hiệu quả kiểm tra và hậu kiểm…
Trước những vấn đề trên, việc sửa đổi Luật Đo lường được cho là bước đi cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng Chỉ thị số 38-CT/TW về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật hiện hành, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong quản lý Nhà nước.
Tại Dự thảo Luật (sửa đổi) cơ quan soạn thảo đã tập vào ba nhóm chính sách lớn, bao gồm: Thứ nhất, chuyển đổi số hoạt động đo lường; từng bước chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý trên nền tảng số và dữ liệu số; Thứ hai, xã hội hóa, phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia; Thứ ba, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.
Đánh giá cao quan điểm đề xuất sửa đổi, bổ sung của cơ quan soạn thảo, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, góp ý Dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, một số chính sách cần tiếp tục được cân nhắc.
Nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của các quy định mới, quan tâm tới việc giao UBND cấp xã chủ trì kiểm tra Nhà nước về đo lường trên địa bàn, tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), đại diện Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá kỹ tính khả thi, bởi hoạt động này đòi hỏi thiết bị kỹ thuật chuyên dụng và trình độ chuyên môn sâu, do đó cần có chính sách cụ thể về bố trí nguồn lực và hạ tầng kỹ thuật đi kèm.
Về việc quản lý dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm sau khi được đưa ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư, đại diện Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh, đây là hoạt động liên quan trực tiếp đến an toàn, sức khỏe và trật tự kinh tế, nên cần thiết kế các cơ chế, biện pháp quản lý, kiểm tra, giám sát thật chặt chẽ.
Đặc biệt, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, Thanh tra Chính phủ kiến nghị, cần bổ sung và giải thích rõ các khái niệm như “phần mềm đo lường” và “niêm phong số” ngay trong Luật để có cơ sở pháp lý vững chắc nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận tinh vi, điển hình như việc can thiệp vào mã nguồn trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc thuật toán xử lý dữ liệu…
Xoay quanh nội dung Dự thảo Luật, trước đó, tham gia góp ý thẩm định chính sách, đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng cho biết, hiện nay EVN đang bán điện cho hơn 30 triệu khách hàng với khoảng 31 triệu công tơ, do đó sự ảnh hưởng của đo lường trong thanh toán điện năng là rất lớn.
Dù cơ bản thống nhất với đề xuất 3 nhóm chính sách cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, đại diện EVN lưu ý, cần quy định chi tiết, bảo đảm giải quyết vấn đề vướng mắc trong hiện nay như thực trạng trong vấn đề truy xuất dữ liệu kiểm định để giảm các thủ tục hành chính liên quan; chỉ định hoạt động kiểm định, phương tiện đo...
Trong khi đó, đối với nhóm chính sách nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia; phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia, tham gia góp ý, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị bổ sung giải pháp nhằm xã hội hóa, phát huy vai trò của doanh nghiệp tham gia xây dựng, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia.
