Để đáp ứng thực tiễn từng địa phương, tham gia góp ý sửa đổi Luật Kiến trúc, một số ý kiến cho rằng, việc xây dựng các quy định quản lý kiến trúc cần linh hoạt, tránh vừa cứng nhắc vừa buông lỏng.
Dù đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho quản lý kiến trúc, hành nghề kiến trúc và định hướng phát triển không gian đô thị, nông thôn, tuy nhiên, sau hơn 5 năm triển khai, bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn triển khai cũng cho thấy còn một số tồn tại.
Có thể kể đến như, hệ thống quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu tiêu chí cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất; sự chồng chéo với các luật liên quan như quy hoạch, xây dựng, đất đai, đầu tư… làm gia tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian thực hiện; pháp luật chưa theo kịp các xu hướng phát triển mới; một số nội dung quan trọng còn chưa rõ; cơ chế hành nghề kiến trúc chưa thực sự theo chuẩn quốc tế, còn thiếu tính minh bạch, tính cạnh tranh và tính chuyên nghiệp.
Do đó, việc sửa đổi Luật Kiến trúc được cho là cần thiết nhằm đảm bảo đồng bộ với các luật liên quan, nâng cao chất lượng kiến trúc và năng lực hành nghề, thúc đẩy kiến trúc xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đồng thời tăng cường hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật trên cả nước.
Để đáp ứng thực tiễn từng địa phương, tham gia góp ý, một số ý kiến cho rằng, việc xây dựng các quy định quản lý kiến trúc cần linh hoạt, tránh vừa cứng nhắc vừa buông lỏng.
Tham gia góp ý việc sửa đổi Luật này tại Dự thảo mới đây, ông Lê Quang Nam, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng nhấn mạnh, cần quan tâm yếu tố đặc thù vùng miền, sớm làm rõ các khái niệm như kiến trúc xanh, bền vững, thích ứng khí hậu, làm cơ sở xây dựng quy định cụ thể.
Theo ông Nam, nhiều công trình hiện nay chạy theo xu hướng quốc tế, sử dụng vật liệu kính và thiết kế hiện đại nhưng chưa phù hợp khí hậu nhiệt đới, tiêu tốn nhiều năng lượng và chi phí vận hành; do đó cần ưu tiên thông gió tự nhiên, năng lượng tái tạo, hạn chế phụ thuộc thiết bị cơ học. Đồng thời, xây dựng các quy định quản lý kiến trúc cần linh hoạt, tránh vừa cứng nhắc vừa buông lỏng, đáp ứng thực tiễn từng địa phương.
“Chúng ta không thể sao chép máy móc các mô hình kiến trúc nước ngoài mà cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện khí hậu, văn hóa và nhu cầu thực tế của Việt Nam”, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng bày tỏ.
Đồng quan điểm, không ít ý kiến cho rằng, sự chồng chéo giữa quy hoạch xây dựng và quy chế quản lý kiến trúc, hay khó khăn trong phân định hoạt động san lấp, đổ thải là những vấn đề cần được giải quyết trong quá trình sửa đổi Luật, bởi những vấn đề này cho thấy, nếu quy định thiếu rõ ràng hoặc quá cứng nhắc sẽ gây lúng túng trong thực thi.
Cùng với vấn đề đã nêu, tham gia góp ý xây dựng chính sách về định hướng phát triển kiến trúc bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, TS KTS Hồ Chí Quang, Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, Bộ Xây dựng đề xuất, trong giai đoạn hiện nay nên hướng tới 3 trụ cột chính: Hướng tới bản sắc dân tộc, bản sắc dân tộc hoà với kiến trúc hiện đại; phát triển bền vững, ưu tiên phát triển bền vững, công trình xanh; thích ứng với biến đổi khí hậu, ứng phó với thiên tai.
“Kiến trúc bản sắc phải trả lời được câu hỏi bản sắc nằm ở đâu? Hiện, chúng ta đang mất bản sắc do ồ ạt du nhập bản sắc ngoại lai, pha trộn. Nông thôn đang lãng phí các cảnh quan đẹp của thiên nhiên. Phải sửa như thế nào để đưa ra định hướng, hoàn thiện lại hệ thống quy chế. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu kiến trúc quốc gia, định hướng kiến trúc xanh và công trình bền vững: Các tiêu chí về môi trường, cân bằng sinh thái (quy định cụ thể trong Luật)”, vị chuyên gia này góp ý.
Định hướng xây dựng Luật Kiến trúc (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho rằng, việc sửa đổi Luật Kiến trúc lần này không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà phải được đặt trong bối cảnh phát triển mới của đất nước. Pháp luật về kiến trúc phải đi trước một bước, vừa là công cụ quản lý, vừa là động lực phát triển. Đồng thời, phải đảm bảo một nguyên tắc xuyên suốt kiến trúc không chỉ là kỹ thuật, mà là văn hóa; không chỉ là không gian vật chất, mà là không gian sống của con người.
