Việc nâng cao năng suất gắn với chất lượng, đổi mới công nghệ và công cụ cải tiến là giải pháp sống còn để phát triển ngành nhựa.
Trong nhiều năm, sự phát triển nhanh về số lượng doanh nghiệp đã giúp ngành nhựa Việt Nam hình thành quy mô đáng kể, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ và sản xuất thủ công bộc lộ rõ những giới hạn khi chi phí đầu vào tăng, tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe, trong khi biên lợi nhuận bị thu hẹp. Thực tế đó buộc ngành nhựa phải chuyển dịch từ tư duy “làm nhiều” sang “làm hiệu quả”, cải thiện năng suất và nâng cao chất lượng sản phẩm làm trọng tâm phát triển mới cho ngành nhựa Việt.
Một bước ngoặt quan trọng của ngành nhựa Việt Nam trong những năm gần đây là làn sóng đầu tư đổi mới công nghệ và tự động hóa sản xuất. Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn nâng cấp dây chuyền ép phun, ép đùn, ứng dụng robot trong các khâu lặp lại và kiểm soát chất lượng bằng thiết bị đo lường hiện đại. Sự thay đổi này không chỉ giúp tăng sản lượng trên mỗi đơn vị lao động, mà còn giảm sai lỗi, tiết kiệm nguyên liệu và ổn định chất lượng sản phẩm.
Cụ thể, tại Công ty TNHH MTV Ứng dụng Công nghệ Kỹ thuật Nhựa Âu Lạc (Alta Plastics) đã áp dụng kỹ thuật khoa học công nghệ tiến tiến vào quá trình sản xuất nhằm tối ưu hóa sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, doanh nghiệp đã kịp thời hưởng ứng, phát triển theo định hướng bền vững, bảo vệ môi trường.
Ông Hoàng Minh Anh Tú - Tổng Giám đốc Công ty Nhựa Âu Lạc cho biết: "Nguyên liệu sản xuất của chúng tôi được làm từ hạt nhựa sinh học có khả năng phân hủy trong môi trường tự nhiên, một phần được tái tạo từ ngô, sắn - những phế phẩm nông nghiệp trong nước. Song song đó, nhà máy sử dụng 100% năng lượng mặt trời, áp dụng công nghệ in 3D giúp tiết kiệm điện năng, cùng hệ thống pin dự trữ để sử dụng hiệu quả trong giờ cao điểm".
Bên cạnh đó, thay vì chỉ đo lường bằng số lượng sản phẩm, doanh nghiệp ngày càng chú trọng mối quan hệ chặt chẽ giữa năng suất và chất lượng. Thực tiễn cho thấy, nếu năng suất tăng nhưng chất lượng không ổn định, chi phí sửa lỗi, trả hàng và mất uy tín thị trường sẽ nhanh chóng triệt tiêu lợi ích đạt được. Ngược lại, chất lượng cao nhưng năng suất thấp khiến giá thành sản phẩm khó cạnh tranh. Vì vậy, cân bằng hai yếu tố này trở thành yêu cầu mang tính chiến lược.
Trong bối cảnh như vậy, nhiều doanh nghiệp nhựa đã áp dụng các hệ thống và công cụ quản lý tiên tiến nhằm chuẩn hóa quy trình và giảm lãng phí trong sản xuất. Việc triển khai các mô hình quản trị như 5S, Kaizen, Lean hay các hệ thống quản lý chất lượng giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn từng công đoạn, từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Năng suất vì thế không chỉ đến từ máy móc, mà còn được tạo ra từ kỷ luật vận hành và cải tiến liên tục trong tổ chức.
Điển hình là Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn Phương Bắc, thành viên của Tổng Công ty Nam Thái Sơn với gần 40 năm hoạt động trong lĩnh vực bao bì nhựa, doanh nghiệp không chỉ đầu tư dây chuyền hiện đại và đã triển khai chương trình 5S, áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2008 mà còn đẩy mạnh các dòng sản phẩm thân thiện môi trường như màng tự hủy và bao bì tái chế. Chiến lược “xanh hóa” sản xuất giúp Nam Thái Sơn duy trì lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường và đáp ứng yêu cầu khắt khe từ khách hàng trong nước và quốc tế.
Song song với nâng cao hiệu quả sản xuất, ngành nhựa Việt Nam cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các yêu cầu về môi trường và phát triển bền vững. Điều này thúc đẩy doanh nghiệp tiếp cận mô hình kinh tế tuần hoàn, tăng cường sử dụng nguyên liệu tái chế, tối ưu hóa vòng đời sản phẩm và giảm phát thải. Ở góc độ năng suất, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn mở ra cơ hội tiết giảm chi phí nguyên liệu và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nhựa.
Theo GS.TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore), ngành nhựa vẫn đối mặt với nhiều hạn chế: “Khoảng 80 - 85% hạt nhựa nguyên sinh phải nhập khẩu, trong khi tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu chỉ đạt 15 - 20%. Cấu trúc doanh nghiệp phân mảnh, giá trị gia tăng thấp khiến ngành dễ tổn thương trước biến động giá dầu và tỷ giá.”
Ông Khương cho rằng để tiến tới chuỗi giá trị xanh và tuần hoàn, Việt Nam cần phát triển mạnh công nghiệp hóa dầu, sản xuất nguyên liệu tái chế, hạ tầng thu gom và hệ thống tiêu chuẩn quốc tế cho sản phẩm tái sinh.
Trước nhịp độ cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ của thị trường nội địa và quốc tế, doanh nghiệp ngành nhựa Việt Nam không thể chần chừ trong việc nâng cao năng suất chất lượng. Những đơn vị sớm đầu tư bài bản, áp dụng công nghệ tiên tiến và quản trị hiện đại sẽ có cơ hội dẫn đầu trong phân khúc thị trường, trong khi các doanh nghiệp chậm thích nghi có thể bị đào thải khỏi thị trường cạnh tranh quốc tế.
