Tăng “sức đề kháng số” cho doanh nghiệp SME

Kinh doanh số, chuyển đổi số đang trở thành những hoạt động tất yếu và bắt buộc thì doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp SME càng cần chủ động bảo vệ dữ liệu, nhận diện và phòng ngừa rủi ro an ninh mạng. Qua đó, duy trì hoạt động và giữ vững niềm tin của khách hàng, đối tác trong suốt quá trình phát triển.

Thách thức của kinh doanh số

Theo đại diện Cục Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công Thương), kinh doanh số là một trong những giải pháp xoá bỏ hiệu ứng “tàng hình” của doanh nghiệp, các hộ kinh doanh trong kỷ nguyên số. Hiểu một cách đơn giản, sản phẩm dù tốt đến mấy nhưng thiếu hiện diện trên các nền tảng số, người bán hàng có thể "vô hình" hoàn toàn và đánh mất cơ hội tiếp cận lượng khách hàng rất lớn đang dịch chuyển sang mua sắm trực tuyến.

Thực tế, nhiều ngành nghề, lĩnh vực của nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức bán hàng truyền thống sang kinh doanh số. Chuyển dịch này đã mở ra những không gian phát triển mới cho doanh nghiệp SME, từ mở rộng thị trường, tối ưu vận hành, tiếp cận khách hàng đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao năng suất.

Bên cạnh những điểm sáng, tại diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, các chuyên gia nhấn mạnh đến một số tác động bất lợi. Mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào dữ liệu, nền tảng số và hệ thống công nghệ khiến doanh nghiệp đối mặt với những rủi ro phức tạp. Đó là lộ lọt dữ liệu, lừa đảo trực tuyến, tấn công mã hóa dữ liệu, gián đoạn hệ thống, mất tài sản số, tổn hại thương hiệu và suy giảm niềm tin của khách hàng, đối tác.

Thượng tá Trần Việt Cường - Phó Giám đốc Trung tâm 2 Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao (Bộ Công an) cho biết: Các hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng trong năm 2025. Đáng chú ý, 52,3% cơ quan, doanh nghiệp qua khảo sát cho biết đã chịu thiệt hại do tấn công mạng, cao hơn mức 46,15% của năm 2024.

Sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh đang làm các thủ đoạn tấn công mạng ngày càng nguy hiểm và tinh vi hơn. Tin nhắn phishing có thể được viết tự nhiên, đúng ngữ cảnh; hình ảnh, giọng nói và video giả có thể ngày càng khó nhận biết bằng cảm quan. Nội dung lừa đảo có thể được cá nhân hóa theo thông tin mà kẻ xấu thu thập được về doanh nghiệp và nhân viên.

Ngoài ra, một vấn đề khác, theo Thượng tá Trần Việt Cường, các doanh nghiệp SME cần lưu ý là dữ liệu cá nhân rất lớn của nhân viên, khách hàng, đối tác… đang nắm giữ.

Những dữ liệu này bị đánh cắp, sao chép hoặc rao bán, thiệt hại không dừng lại ở doanh nghiệp mà có thể tiếp tục được sử dụng để thực hiện các hoạt động phạm pháp.

Theo quy định của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ liên quan đến đạo đức kinh doanh hay uy tín thương hiệu mà trở thành một yêu cầu pháp lý trực tiếp đối với hoạt động xử lý dữ liệu của doanh nghiệp.

Năng lực quản trị mới của doanh nghiệp

Trước những thách thức trên, ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng, với doanh nghiệp SME bài toán bảo đảm an ninh mạng khó hơn rất nhiều.

Khó khăn đến từ nguồn lực tài chính có hạn, nhân lực chuyên trách còn thiếu, hệ thống công nghệ được hình thành qua nhiều giai đoạn. Trong khi đó, doanh nghiệp sử dụng ngày càng nhiều nền tảng số, điện toán đám mây, ứng dụng trực tuyến, dữ liệu khách hàng, đặc biệt là AI.

Trong khi đó, tội phạm mạng không phân biệt doanh nghiệp lớn hay doanh nghiệp nhỏ. Thậm chí, doanh nghiệp SME có thể trở thành mục tiêu hấp dẫn bởi đây là những mắt xích có năng lực phòng thủ thấp hơn trong chuỗi cung ứng.

Với nhận định trên, theo ông Vũ Duy Hiền cho rằng, an ninh mạng không còn đơn thuần là bài toán của bộ phận công nghệ thông tin mà liên quan chặt chẽ đến quản trị, nhất là quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Từ đó, ảnh hưởng đến uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Yêu cầu đặt ra như vậy nhưng căn cứ trên thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ông Vũ Duy Hiển cho rằng, không thể yêu cầu một doanh nghiệp quy mô nhỏ xây dựng một hệ thống an ninh mạng giống như một ngân hàng hay một tập đoàn lớn. Quan trọng hơn, an ninh mạng phải trở nên đơn giản hơn, dễ tiếp cận hơn và phù hợp hơn với khả năng đầu tư của doanh nghiệp SME.

Theo chuyên gia, mục tiêu cuối cùng không phải là đầu tư thật nhiều công nghệ mà cần hướng đến quản trị được rủi ro với chi phí hợp lý và bảo đảm hoạt động kinh doanh được liên tục.

Với ý nghĩa đó, chuyên gia khuyến nghị: Cần thiết là bắt đầu đúng, ưu tiên đúng và từng bước hình thành năng lực tự bảo vệ, từ nhận diện tài sản và rủi ro, bảo vệ dữ liệu, nâng cao nhận thức người lao động đến chuẩn bị phương án ứng phó khi xảy ra sự cố.

Một doanh nghiệp có thể mất nhiều năm để xây dựng thương hiệu và niềm tin của khách hàng, nhưng chỉ một sự cố an ninh mạng, một lần dữ liệu khách hàng bị rò rỉ, một tài khoản quản trị bị chiếm quyền hay một cuộc tấn công mã hóa dữ liệu cũng có thể gây ra thiệt hại rất lớn.